Asıl-Alt İşveren Sorumluluğu ve İşçi Alacakları: Yargıtay Kararı

Giriş ve Olayın Özeti

İş hukukunda, özellikle taşeronluk (alt işverenlik) ilişkilerinin yaygınlaşmasıyla birlikte, asıl işveren ile alt işveren arasındaki sorumluluk paylaşımı ve işçilerin alacak hakları konusunda önemli hukuki tartışmalar yaşanmaktadır. Yargıtay, bu alandaki uyuşmazlıklara yön veren ve işçi haklarının korunmasını temel alan emsal kararlar vermeye devam etmektedir. Türkyılmaz Hukuk Bürosu olarak, Yargıtay’ın 9. Hukuk Dairesi’nin 2016/25303 E., 2016/21042 K. sayılı bu önemli kararını siz değerli okuyucularımız için detaylı bir şekilde inceledik.

Söz konusu davada, bir işçi, çalıştığı taşeron şirketten tahsil edemediği işçilik alacakları için asıl işveren konumundaki şirkete (Aygaz A.Ş.) karşı icra takibi başlatmıştır. Asıl işverenin bu takibe itiraz etmesi üzerine davacı işçi, icra takibine yapılan itirazın iptali ve takibin devamına karar verilmesini talep etmiştir. Yerel mahkeme ise, asıl işveren ile dava dışı alt işveren arasında herhangi bir fiili veya organik bağ bulunmadığı gerekçesiyle davanın “husumet yokluğu” nedeniyle reddine karar vermiştir.

Hukuki Değerlendirme ve Karar

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, yerel mahkemenin “husumet yokluğu” gerekçesiyle verdiği red kararını hukuka aykırı bulmuş ve bozmuştur. Daire, kararında, asıl işveren-alt işveren ilişkisinin ve bu ilişkinin işçilik alacaklarına etkilerinin tespitinde temel prensiplere vurgu yapmıştır:

• Asıl İşveren-Alt İşveren İlişkisinin Tespiti: Yargıtay, dosyada bulunan tanık beyanları, davacıya ait kimlik belgeleri ve özellikle aynı taraflar arasında görülen ve kesinleşen başka bir iş mahkemesi kararını delil göstererek, asıl işveren (Aygaz A.Ş.) ile alt işveren arasında asıl-alt işverenlik ilişkisinin bulunduğunu açıkça tespit etmiştir. Bu kesinleşmiş ilamda, her iki şirketin de işçilik alacaklarından müştereken ve müteselsilen sorumlu olduğuna hükmedilmiştir.
• Müşterek ve Müteselsil Sorumluluk: Kararda, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 2. maddesi kapsamında, asıl işverenin, alt işverenin işçilerine karşı alt işverenle birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu olduğu ilkesi hatırlatılmıştır. Bu sorumluluk, işçi alacaklarının tahsilinde işçiye önemli bir güvence sağlamaktadır.
• İşyeri Devri ve Alt İşveren Değişiminin Etkileri: Yargıtay, işçinin asıl işverenden alınan iş kapsamında ve değişen alt işverenlere ait işyerinde ara vermeden çalışması halinde, işyeri devri kurallarına göre çözümleme yapılması gerektiğini belirtmiştir. Bu durumda, değişen alt işverenlerin işçinin iş sözleşmesini ve doğmuş bulunan işçilik haklarını devralmış sayılacağı ifade edilmiştir. Böylece, iş sözleşmesinin devam ettiği durumlarda feshe bağlı hakların (ihbar, kıdem tazminatı, izin ücreti gibi) talep koşulları gerçekleşmemiş kabul edilir. Ancak, süresi sona eren alt işveren tarafından işçinin iş sözleşmesinin feshedilmesi halinde, feshe bağlı hakların talep koşulları gerçekleşecektir.
• Hak Kaybının Önlenmesi: Yargıtay, alt işverenlerin değiştiği ancak işçinin kesintisiz çalışmaya devam ettiği durumlarda, işyeri devri hükümlerinin uygulanmaması halinde işçinin kıdem tazminatı gibi haklardan mahrum kalabileceğine dikkat çekmiştir. Bu durumun, asıl işverenin sorumluluğunun alt işverenin sorumluluğunu aşamayacağı ilkesiyle çelişmemesi için işyeri devri kurallarının uygulanmasının elzem olduğu vurgulanmıştır.

Tüm bu gerekçelerle, Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, davalı asıl işverenin de işçilik alacaklarından müştereken ve müteselsilen sorumlu olduğu gözetilmeden, davanın husumet nedeniyle reddine karar verilmesinin bozmayı gerektirdiğine hükmetmiştir.

Yorum

Yargıtay’ın bu kararı, iş hukukunda asıl-alt işveren ilişkisinin karmaşık yapısı içinde işçi haklarının korunması adına önemli bir rehber niteliğindedir. Özellikle,

• Asıl İşverenler İçin: Asıl işverenlerin, sözleşme ilişkisinde oldukları alt işverenlerin hukuki durumlarını ve işçi alacakları konusundaki sorumluluklarını yakından takip etmeleri gerektiği bir kez daha ortaya konmuştur. Önceki yargı kararları ve fiili durumun, sorumluluğun tespitinde güçlü deliller teşkil ettiği unutulmamalıdır.
• Alt İşverenler İçin: Alt işverenlerin değiştiği durumlarda, işyeri devri hükümlerinin devreye girebileceği ve yeni alt işverenin önceki dönemlere ait işçilik haklarından sorumlu tutulabileceği göz önünde bulundurulmalıdır.
• İşçiler İçin: İşçiler, alacaklarını alt işverenden tahsil edemedikleri durumlarda, asıl işverene karşı da hukuki yollara başvurma imkanına sahip olduklarını ve Yargıtay’ın bu yöndeki kararlarının kendileri için bir güvence oluşturduğunu bilmelidir. Özellikle alt işveren değişimi olsa dahi, kesintisiz çalışmalarının işyeri devri kapsamında değerlendirilebileceği ve haklarının korunacağı vurgulanmıştır.

Bu karar, işçinin emeğinin korunması ve hak kayıplarının önlenmesi ilkesinin üstünlüğünü bir kez daha teyit etmektedir.

Karar Künyesi

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi
Esas No: 2016/25303
Karar No: 2016/21042
Karar Tarihi: 28.11.2016

Hukuki süreçleriniz hakkında profesyonel destek almak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.