Yargıtay’dan Nakliyat Sigortası ve Taşıyıcı Sorumluluğuna Dair Karar
Giriş ve Olayın Özeti
Nakliyat sigortası poliçesine dayalı rücuen tazminat talepleri, özellikle taşıma sırasında meydana gelen hasarlarda taşıyıcının ve sigortacısının sorumluluğu noktasında karmaşık hukuki ihtilaflara yol açabilmektedir. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi’nin 05.07.2023 tarih ve 2022/1852 E., 2023/4139 K. sayılı kararı, bu alandaki güncel yaklaşımları ve taşıyıcının sorumluluktan kurtulma hallerini ambalajlama kusuru özelinde netleştiren önemli bir içtihattır.
Olayda, sigortalıya ait Fransa ve Slovenya’dan Hatay’a taşınan Ca-Si ve Ca-Fe özlü teller, varma yerinde yapılan tespitlerde ıslak ve paslı olduğu anlaşılmıştır. Hasarsız teslim edilen emtianın taşıma esnasında İtalya’da araç değişikliği yapılması ve ekspertiz raporlarında emtianın yağmur veya benzeri koşullarda bu hale gelmiş olabileceği kanaati oluşması üzerine, sigortalısının zararını ödeyen davacı sigorta şirketi, halefiyet hakkını kullanarak davalı taşıyıcı firma ile onun zorunlu sigortacısına rücu etmiştir.
Davalılar ise, emtiadaki ıslaklık ve paslanmanın ambalajlama kusurundan kaynaklandığını, taşıyıcının sorumlu tutulamayacağını savunmuşlardır. İlk Derece Mahkemesi, ilk kararında davaları reddetmiş, İstinaf da bu kararı onamıştır. Ancak Yargıtay’ın ilk bozma kararında, ambalajlamanın uygunluğu, emtianın terleme özelliği ve dış ortamdan su nüfuzu ihtimali gibi konularda yeni ve soyut yaklaşımlardan uzak bir bilirkişi raporu alınması istenmiştir. Bozmaya uyularak yapılan yargılama sonucunda, İlk Derece Mahkemesi davaların kısmen kabulüne karar vermiştir. Davalıların bu kararı temyiz etmesi üzerine, Yargıtay 11. Hukuk Dairesi konuyu yeniden değerlendirmiştir.
Hukuki Değerlendirme ve Karar
Yargıtay, uyuşmazlığın temelini, taşıma sırasında meydana gelen hasardan davalı taşıyıcı ve taşıyanın sigortacısının sorumlu olup olmadığı ve ambalaj hasarının bulunup bulunmadığı noktasında tespit etmiştir. Değerlendirmesinde, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 898. ve 1472. maddeleri ile Eşyaların Karayolundan Uluslararası Nakliyatı İçin Mukavele Sözleşmesi (CMR Konvansiyonu)’nun 8, 9, 17 ve 18. maddelerini esas almıştır.
CMR Konvansiyonu’nun 17. maddesi uyarınca taşıyıcı, yükü teslim aldığı an ile teslim edinceye kadar meydana gelen kayıp ve hasardan sorumludur. Ancak aynı madde, hasarın yüke has bir kusurdan, taşıyıcının önlemesine olanak bulunmayan bir halden veya malların hatalı ambalajlanmış olmasından kaynaklanması halinde taşıyıcının sorumluluktan kurtulacağını belirtir. Türk Ticaret Kanunu’nun 898. maddesi de benzer şekilde, gönderen tarafından yapılan paketleme veya etiketleme yetersizse ya da eşya doğal veya ayıplı yapısı dolayısıyla (örneğin paslanma) kolaylıkla zarar görebilecek nitelikteyse taşıyıcının sorumluluktan kurtulma hallerini düzenlemektedir.
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, yapılan inceleme sonucunda şu tespitleri yapmıştır: Taşımaya konu bobinlerin gönderen tarafından naylon ambalaj ile sarıldığı, davalı taşıyıcının CMR Konvansiyonu’nun 8. maddesi uyarınca yükün ve ambalajın görünürdeki durumunu kontrol ettiği ve taşıma senedine çekince koymadığı sabittir. Ancak Daire, taşıyıcının kontrol mükellefiyetinin eşyanın ve ambalajın görünür durumu ile sınırlı olduğunu, herhangi bir araştırma yapmadan emtianın özelliğini ve paslanabileceğini öngörerek çekince koymasının beklenemeyeceğini vurgulamıştır. Kararda, taşıma esnasında ambalajın hasar görmediği, varma yerinde ambalajda herhangi bir yırtık veya delik tespit edilmediği, ambalajların dış yüzeyinin ve araç içinin kuru olmasına rağmen ambalaj içinde ıslaklık ve bundan kaynaklı emtiada paslanma görüldüğü belirtilmiştir.
Bu durum karşısında Yargıtay, meydana gelen hasarın taşıyıcının kusurundan değil, emtianın niteliğine uygun ambalajlanmamış olmasından kaynaklandığı sonucuna varmıştır. Emtianın özelliği gereği nasıl ambalajlanması gerektiğini taşıyıcının bilebilmesinin ve bu hususta çekince koymasının beklenemeyeceği gözetilerek, davalı taşıyıcının ve onun sigortacısı Eureko Sigorta A.Ş.’nin sorumlu tutulamayacağına hükmedilmiştir. Bu gerekçelerle, İlk Derece Mahkemesi’nin varsayıma dayalı bilirkişi raporlarına itibar ederek verdiği kısmi kabul kararının doğru olmadığına ve bozulmasına karar verilmiştir.
Yorum
Yargıtay’ın bu kararı, uluslararası karayolu taşımacılığında taşıyıcının sorumluluğunun sınırları ve ambalajlama kusurunun taşıyıcı sorumluluğuna etkisi açısından emsal niteliğindedir. Karar, taşıyıcının, kargo ambalajının dış görünümünden sorumlu olduğunu, ancak ambalajın içindeki malın kendine özgü nitelikleri veya özel ambalajlama gereksinimleri hakkında bilgi sahibi olmasının ve buna göre çekince koymasının kendisinden beklenemeyeceğini net bir şekilde ortaya koymaktadır. Bu durum, gönderenlerin taşıma öncesi emtianın özelliğine uygun ve yeterli ambalajlama yapma yükümlülüğünün önemini bir kez daha hatırlatmaktadır.
Sigorta hukuku açısından bakıldığında ise, nakliyat sigortası kapsamında ödenen tazminatların rücuen talep edilmesi süreçlerinde, taşıyıcının sorumluluktan kurtulma hallerinin titizlikle incelenmesi gerektiğini göstermektedir. Özellikle, hasarın kaynağının ambalajlama kusuru olduğu durumlarda, taşıyıcıya yöneltilen rücu taleplerinin reddedilebileceği bu kararla pekişmiştir. Bu karar, taşıma sektöründeki risk yönetimi ve sözleşmesel düzenlemelerin ne denli önemli olduğunu vurgulamaktadır. Türkyılmaz Hukuk Bürosu olarak, taşıma, sigorta ve ticaret hukuku alanındaki bu tür güncel gelişmeler ışığında müvekkillerimize en doğru hukuki danışmanlık ve temsil hizmetlerini sunmaya devam etmekteyiz.
Karar Künyesi
- T.C. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi
- Esas No: 2022/1852
- Karar No: 2023/4139
- Karar Tarihi: 05.07.2023
Hukuki süreçleriniz hakkında profesyonel destek almak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
