Gizli Soruşturmacı ve Hukuka Aykırı Delil: Yargıtay’dan Kritik Karar

1. Giriş ve Olayın Özeti

Türk ceza yargılamasında delillerin hukuka uygunluğu, adil yargılanma hakkının temel güvencelerinden biridir. Yargıtay 10. Ceza Dairesi’nin 2021/14424 E., 2022/3224 K. sayılı yakın tarihli kararı, özellikle uyuşturucu madde ticareti suçlarında gizli soruşturmacıların yetki sınırları ve hukuka aykırı delil kavramı açısından büyük önem taşımaktadır. Bu makalede, söz konusu kararın detaylarını ve hukuki sonuçlarını Türkyılmaz Hukuk Bürosu olarak sizler için inceledik.

Olayda, İstanbul 16. Ağır Ceza Mahkemesi tarafından “uyuşturucu madde ticareti yapma” suçundan mahkûmiyet kararları verilmiş, bu kararlar İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 5. Ceza Dairesi tarafından istinaf başvurularının esastan reddiyle onanmıştı. Dosya, temyiz incelemesi için Yargıtay 10. Ceza Dairesi’ne taşınmıştır. Yargıtay, davayı iki ana grup sanık özelinde ayrı ayrı değerlendirmiştir.

2. Hukuki Değerlendirme ve Karar

Yargıtay 10. Ceza Dairesi, temyiz incelemesini 5271 sayılı CMK’nın 288, 289 ve 294. maddeleri çerçevesinde, hukuka aykırılık iddialarını dikkate alarak yapmıştır.

A) Birinci Grup Sanıklar Hakkında Karar

Sanıklar … ve … hakkında verilen “uyuşturucu madde ticareti yapma” suçundan istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin hükümler incelenmiştir. Yargıtay, bu sanıklar yönünden İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 5. Ceza Dairesinin kararını hukuka uygun bulmuş ve sanıklar müdafilerinin temyiz istemlerini CMK’nın 302/1. maddesi uyarınca ESASTAN REDDETMİŞTİR. Bu kısımda, TCK’nın 53. maddesindeki değişikliklerin infaz aşamasında gözetileceği belirtilmiştir.

B) İkinci Grup Sanıklar Hakkında Karar ve Emsal Niteliğindeki Tespit

Ancak, sanıklar …, … ve … hakkında verilen hükümlerin incelenmesinde önemli bir hukuka aykırılık tespit edilmiştir. Yargıtay, gizli soruşturmacıların görevlendirilmesine dair karar, olay, yakalama ve fiziki takip tutanakları ile dosya kapsamını değerlendirerek şu sonuca varmıştır: Alıcı kılığında hareket eden gizli soruşturmacılar, sanıklar suç teşkil eden bir eylem hazırlığında olmadığı aşamada, suça azmettirecek nitelikte uyuşturucu madde isteyerek sanıkların iradeleri üzerinde etkili olmuşlardır. Bu durum, gizli soruşturmacıların yalnızca pasif bir şekilde suçu incelemekle sınırlı kalmayıp, bir sonuca ulaşmak yani kanıt toplamak amacıyla sanıkları suça teşvik ettiği anlamına gelmektedir. Bu sebeple elde edilen deliller “hukuka aykırı delil” niteliğindedir.

Yargıtay, bu tespitini yaparken Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin (AİHM) 05/02/2008 tarih ve 74420/01 sayılı Romanauskas/Litvanya kararı ve 15/12/2009 tarih ve 17570/04 sayılı … Hun/Türkiye kararı gibi emsal içtihatlara ve konuyla ilgili bilimsel makalelere (Muhammed Demirel, “Uyuşturucu Madde Ticareti Suçlarında Alıcı Kılığına Giren Kolluk Görevlisinin Hukuki Niteliği ve Cezalandırılabilirliği”) atıfta bulunmuştur. Hukuka aykırı delillerin hükme esas alınamayacak olması nedeniyle, sanıkların mahkûmiyetleri yerine beraatlerine karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Bu nedenle İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 5. Ceza Dairesinin kararı BOZULMUŞ ve bozmanın niteliğine göre sanıkların SALIVERİLMELERİNE karar verilmiştir.

3. Yorum

Bu Yargıtay kararı, Türk Ceza Hukuku’nda “hukuka aykırı delil” kavramının ve gizli soruşturmacıların yetki sınırlarının bir kez daha altını çizmesi açısından son derece önemlidir. Karar, kolluk kuvvetlerinin delil toplama faaliyetlerinde izlemesi gereken yasal prosedürlere ve bireylerin adil yargılanma hakkına vurgu yapmaktadır. Özellikle “azmettirme yasağı”, gizli soruşturmacılık faaliyetlerinin meşruiyetini belirleyen kritik bir ölçüttür. Gizli soruşturmacıların görevi, işlenmekte olan veya işlenmesi muhtemel bir suçu pasif bir şekilde izlemek ve delillendirmek olup, henüz suç işlemeye karar vermemiş kişileri suça teşvik etmek değildir.

Yargıtay’ın AİHM içtihatlarına referans vermesi, Türkiye’deki hukukun uluslararası insan hakları standartlarına uyumu açısından da dikkate değerdir. Bu karar, savunma hakkının ve hukuka uygun delil ilkesinin ne denli hayati olduğunu göstermektedir. Yanlış uygulamalar sonucu hukuka aykırı delillerle verilen mahkûmiyet kararlarının Yargıtay tarafından bozulması, hukukun üstünlüğü ilkesinin bir tecellisidir.

Karar Künyesi

• Yargıtay: 10. Ceza Dairesi
• Esas No: 2021/14424
• Karar No: 2022/3224
• Karar Tarihi: 15/03/2022
• Konu: Uyuşturucu Madde Ticareti Yapma (Gizli Soruşturmacının Yetki Aşımı ve Hukuka Aykırı Delil)
• İlk Derece Mahkemesi: İstanbul 16. Ağır Ceza Mahkemesi
• İstinaf Mahkemesi: İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 5. Ceza Dairesi

Hukuki süreçleriniz hakkında profesyonel destek almak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.