Kayıp Çek İptali Davalarında Yetkili Hamil Olma Şartı: BAM Kararı

Giriş ve Olayın Özeti

Kıymetli evraklar, ticari hayatın vazgeçilmez unsurlarından olup, bu evrakların kaybı veya zayi olması durumunda doğabilecek hukuki ihtilaflar oldukça karmaşık olabilmektedir. Türkyılmaz Hukuk Bürosu olarak, müvekkillerimize bu tür hassas konularda güncel yargı kararları ışığında kapsamlı hukuki danışmanlık hizmeti sunmaktayız. Bu yazımızda, Samsun Bölge Adliye Mahkemesi (BAM) 3. Hukuk Dairesi’nin, kayıp çeklerin iptali talebine ilişkin önemli bir istinaf kararını detaylı bir şekilde inceleyeceğiz.

Söz konusu davada, davacı vekili müvekkil şirkete ait 5 adet çekin kaybolduğunu belirterek, çekler üzerine ihtiyati tedbir konulmasını ve çeklerin iptaline karar verilmesini talep etmiştir. İlk Derece Mahkemesi olan Samsun Asliye Ticaret Mahkemesi, davanın reddine karar vermiştir. Davacı vekili ise bu kararı istinaf ederek, kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, çeklerin kötü niyetli kişilerin eline geçme riskini ve geri dönüşü imkansız zararları önlemek adına iptal kararı verilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

Hukuki Değerlendirme ve Karar

Türk Ticaret Kanunu’nun (TTK) 757 ve devamı maddelerinde düzenlenen kambiyo senedinin zayi nedeniyle iptal davası, iradesi dışında senedi elinden çıkan kişiye, hakkını senetsiz olarak ileri sürme veya borçludan yeni bir senet düzenlenmesini talep etme imkanı tanır (TTK m. 651-652). Ancak bu süreçte belirli ispat yükümlülükleri bulunmaktadır.

TTK’nın 759. maddesine göre, iptal talebinde bulunan kişinin, çekin elinde iken zayi olduğunu inandırıcı bir şekilde göstermesi, çekin bir suretini ibraz etmesi veya çekin esas içeriği hakkında bilgi vermesi gerekmektedir. İptal davasında kesin ispat şartı aranmamakla birlikte, çekin kaybolduğunun "kuvvetle muhtemel" olduğunun ortaya konulması yeterlidir (TTK m. 760).

İlk Derece Mahkemesi, davacının sadece çek künye bilgilerine sahip olmasının onu meşru hamil kılmayacağına ve çekin zayi anında zilyedi olduğunu yaklaşık ispat ölçüsünde dahi ortaya koyamadığına dikkat çekerek talebi reddetmiştir. Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi de, istinaf başvurusunu inceleyerek yerel mahkemenin kararını onamıştır. BAM, davacı tarafından çeklerin esas içeriği hakkında bilgi verilmediği gibi, davacının iptali talep edilen çeklerin yetkili hamili olduğuna yönelik de herhangi bir delil sunulmadığı gerekçesiyle yerel mahkeme kararında bir isabetsizlik bulunmadığına hükmetmiştir. Bu doğrultuda, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Yorum

Bu karar, kayıp çeklerin iptali davalarında ispat yükünün ve delillerin niteliğinin ne denli kritik olduğunu bir kez daha ortaya koymaktadır. Yüksek mahkeme, sadece çek numaraları gibi künye bilgilerine sahip olmanın, iptal talebinde bulunmak için yeterli olmadığını net bir şekilde belirtmiştir. Davacının, çekin zayi anında yetkili hamili olduğunu kuvvetle muhtemel derecede ispatlaması ve çekin esas içeriği hakkında somut bilgiler sunması gerekmektedir. Aksi takdirde, iyi niyetli üçüncü kişilerin haklarının korunması ilkesi gereği iptal talepleri reddedilebilecektir.

Ticaret hukuku kapsamında kıymetli evrakın güvenliği ve dolaşımı büyük önem taşımaktadır. Çek gibi kambiyo senetlerinin kaybı durumunda hukuki süreçlerin doğru yönetilmesi, olası mağduriyetlerin önüne geçmek adına elzemdir. Bu türden davalarda, sürecin başından itibaren uzman bir hukuk bürosundan destek almak, ispat yükünü doğru şekilde yerine getirmek ve gerekli delilleri eksiksiz sunmak, davanın olumlu sonuçlanması açısından hayati bir rol oynamaktadır.

Karar Künyesi

• Mahkeme: Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi
• Dosya No: 2025/732 E.
• Karar No: 2025/738 K.
• Tarih: 28/04/2025
• İlk Derece Mahkemesi: Samsun Asliye Ticaret Mahkemesi
• İlk Derece Mahkemesi Dosya No: 2024/1489 Esas, 2024/1565 Karar
• Davanın Konusu: Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali)

Hukuki süreçleriniz hakkında profesyonel destek almak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.