Yaşı küçük olanlar nasıl evlenebilir? 16 ve 17 yaşında evlilik izni (mahkeme kararı) nasıl alınır?

Evlilik, sevgi ve karşılıklı saygı temeline dayanan, bireylerin hayatlarını birleştirme iradelerini resmîleştirdikleri kutsal bir kurumdur. Ancak, toplumumuzda sıklıkla karşılaştığımız hukuki meselelerin başında, henüz reşit (ergin) olmayan bireylerin evlenme talepleri gelmektedir. Özellikle 16 veya 17 yaşındaki gençlerin kendi iradeleriyle veya ailelerinin rızasıyla evlenmek istemeleri, Türk Medeni Kanunu’nun sıkı şekil şartlarına ve çok özel prosedürlere bağladığı hassas bir konudur. Zira hukuk sistemimiz, öncelikli olarak çocukların fiziksel, ruhsal ve zihinsel gelişimlerini tamamlamalarını hedefler ve onları erken yaşta alınacak ağır sorumluluklardan korumayı amaçlar.

Türkyılmaz Hukuk Bürosu olarak, aile hukuku alanındaki köklü tecrübemizle, yaşı küçük olanların evlilik izni (mahkeme kararı) süreçlerinde müvekkillerimize en şeffaf ve hızlı hukuki desteği sunmaktayız. Eğer siz de “16 yaşında nasıl evlenilir?”, “17 yaşında evlilik için mahkeme kararı nasıl alınır?”, “Ailem evlenmeme izin vermiyor, ne yapmalıyım?” gibi soruların cevaplarını arıyorsanız, 2026 yılı güncel Yargıtay içtihatları ve Türk Medeni Kanunu hükümleri ışığında hazırladığımız bu kapsamlı yazı tam size göre. Bu makalede; olağan ve olağanüstü evlenme yaşlarını, evlilik izni davasının şartlarını, mahkemenin aradığı “pek önemli sebepleri” ve davanın usul kurallarını en ince ayrıntısına kadar bulacaksınız.

18 Yaş Altı Evliliklerde Temel Hukuki Kriterler Nelerdir?

Hukukumuzda bir kimsenin kendi fiilleriyle hak edinebilmesi ve borç altına girebilmesi için fiil ehliyetine sahip olması, bunun için de kural olarak 18 yaşını doldurmuş (ergin) olması gerekir. Ancak kanun koyucu, evlilik kurumu için yaş şartını kademelendirmiş ve bazı istisnai durumlara mahkeme kararıyla onay verilmesinin önünü açmıştır. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 124. maddesi uyarınca, erkek veya kadın onyedi (17) yaşını doldurmadıkça kural olarak evlenemez. Ancak bu kuralın istisnaları, yaş gruplarına göre farklı hukuki prosedürlere tabidir.

17 Yaşını Dolduranların Evlenmesi (Yasal Temsilci İzni)

Hukukumuzda “olağan evlenme yaşı”, kadın ve erkek için 17 yaşının doldurulması olarak belirlenmiştir. Ancak 17 yaşını doldurmuş olmak tek başına yeterli değildir. Türk Medeni Kanunu’nun 126. maddesine göre; küçük, yasal temsilcisinin (anne ve babasının veya vasisinin) izni olmadıkça evlenemez.

• Eğer kişinin hem annesi hem de babası sağ ise ve evlilikleri devam ediyorsa, her ikisinin de izni gereklidir.
• 17 yaşını dolduran genç, evlendirme memurluğuna (belediyeye) başvurduğunda, yasal temsilcisinin imzası onaylanmış yazılı izin belgesini sunmak zorundadır. Bu yaş grubundaki bir kişi için yasal temsilciler onay veriyorsa, herhangi bir mahkeme kararına (evlilik izni davasına) gerek kalmaksızın doğrudan belediyeye başvurularak nikâh işlemi gerçekleştirilebilir.

16 Yaşını Dolduranların Evlenmesi (Olağanüstü Evlenme İzni)

Kanunumuzun öngördüğü en erken evlenme yaşı ise 16’nın doldurulmasıdır. Türk Medeni Kanunu’nun 124. maddesinin 2. fıkrasına göre; hâkim, “olağanüstü durumlarda” ve “pek önemli bir sebeple” on altı (16) yaşını doldurmuş olan erkeğin veya kadının evlenmesine izin verebilir.

• 16 yaşını dolduran bir kimsenin evlenebilmesi için anne ve babasının rızası tek başına kesinlikle yeterli değildir.
• Mutlaka bir Aile Hukuku davası olan “Olağanüstü Evlenmeye İzin Davası” açılmalı ve Aile Mahkemesi hâkiminden karar alınmalıdır.
• Hâkim karar vermeden önce olanak bulundukça küçüğün anne ve babasını veya vasisini de dinlemek zorundadır.

(Çok Önemli Uyarı): 16 yaşından gün almak yeterli değildir; kişinin tam olarak 16 yaşını (365 gün x 16 yıl) bitirip 17 yaşından gün almış olması zorunludur. Kanunda belirtilen 16 yaşını doldurma koşulu bir dava şartı olup, bu yaş doldurulmadan açılan davalar esasa dahi girilmeden usulden reddedilir.

16 Yaşında Evlilik İzni Davası Nasıl Açılır ve Şartları Nelerdir?

Olağan dışı evlenmeye izin davası, çok hassas yürütülmesi gereken, çocuğun bedensel ve ruhsal durumunun detaylıca incelendiği bir yargılama sürecidir. Bu davanın usul ve esas şartları şunlardır:

• Görevli ve Yetkili Mahkeme: Görevli mahkeme Aile Mahkemesidir. Yetkili mahkeme ise, evlenmesine izin verilmesi istenen küçüğün yerleşim yeri (ikametgâh) mahkemesidir.
• Davanın Tarafları: Bu dava çekişmesiz yargı işi olup, hasımsız olarak (karşı taraf gösterilmeden) açılır. Davayı, küçüğün yasal temsilcileri (anne ve baba birlikte) açmalıdır. Şayet eşler boşanmışsa, velayet hakkını elinde bulunduran ebeveyn bu davayı açar. Evlenilmek istenen damat veya gelin adayına husumet yöneltilmez.
• Duruşma ve Küçüğün Dinlenmesi: Hâkim, dosya üzerinden (evrak üzerinden) duruşma yapmaksızın evlilik izni veremez. Hâkim tarafından mutlaka duruşma açılmalı ve evlenmesine izin istenilen çocuk bizzat dinlenmelidir. Uluslararası sözleşmeler (Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi) gereğince, çocuğun hayatını ilgilendiren bu kritik kararda, küçüğün gerçek iradesini tespit etmek için hâkimin onu yalnız başına dinlemesi ve evlenmeyi gerçekten isteyip istemediğini sorması zorunludur.
• Sağlık Kurulu Raporu Şartı: Küçüğün evlenmenin getirdiği fiziksel ve ruhsal yükümlülükleri taşıyabilecek olgunluğa erişip erişmediğinin tespiti için mahkeme tarafından tam teşekküllü bir devlet hastanesinden “Sağlık Kurulu Raporu” alınması zorunludur.

Olağanüstü Durum ve “Pek Önemli Sebep” Ne Demektir?

Kanun koyucu, 16 yaşını dolduran kişinin evlenmesini sadece “olağanüstü durum” ve “pek önemli sebep” şartlarına bağlamış, ancak bunların ne olduğunu tek tek saymayarak takdir yetkisini Aile Mahkemesi hâkimine bırakmıştır. Ancak Yargıtay içtihatları ışığında nelerin olağanüstü durum sayılıp sayılmayacağı çok net çizgilerle belirlenmiştir:

• Neler Olağanüstü Durum Kabul Edilir? Küçüğün evleneceği kişi ile müşterek bir çocuğunun bulunması veya hâlihazırda hamile (gebe) olması durumu, hukuken çocuğu ve anneyi korumak adına olağanüstü durum ve pek önemli sebep olarak kabul edilmektedir.
• Neler Olağanüstü Durum Kabul EDİLMEZ? Gençlerin aralarında nişanlanmış olmaları, düğün hazırlığı yapmış olmaları, birbirlerini çok sevmeleri veya kaçarak hali hazırda karı-koca gibi birlikte yaşıyor olmaları, Türk Medeni Kanunu‘nun aradığı anlamda “olağanüstü durum” olarak kabul edilmez. Bu gerekçelerle açılan evlilik izni davaları Yargıtay kararları gereğince reddedilmektedir.
• Şiddet veya Baskı İhtimali: Dosya kapsamında küçüğün evleneceği kişiden veya ailesinden şiddet, baskı gördüğüne dair en ufak bir emare varsa; hamilelik veya müşterek çocuk olsa dahi evlenmeye izin talebi “Çocuğun Üstün Yararı” ilkesi gereği kesinlikle reddedilir.

Aile (Anne-Baba) Evliliğe İzin Vermezse Ne Yapılmalı? (17 Yaş İçin Hakimin Müdahalesi)

17 yaşını dolduran bir gencin evlenmesi için mahkeme kararına gerek olmadığını, anne-baba izninin yeterli olduğunu belirtmiştik. Peki, 17 yaşını dolduran gencin evlenmesi için haklı ve geçerli sebepleri varken, anne veya baba tamamen keyfi nedenlerle, haklı bir sebep olmaksızın evliliğe onay vermezse ne olur?

İşte bu noktada Türk Medeni Kanunu’nun 128. maddesi devreye girer. Madde uyarınca; hâkim, haklı sebep olmaksızın evlenmeye izin vermeyen yasal temsilciyi (anne ve babayı) dinledikten sonra, bu konuda başvuran küçüğün evlenmesine izin verebilir.

• Bu davayı, 17 yaşını dolduran ancak ailesinden onay alamayan küçük kendisi (veya avukatı aracılığıyla) açar.
• Bu davada hâkim, izin vermeyen yasal temsilcileri mutlaka mahkemeye çağırıp dinler ve izin vermeme nedenlerinin “haklı” olup olmadığını değerlendirir.
• Şayet ebeveynlerin ret gerekçesi hukuken ve mantıken geçerli değilse (hakkın kötüye kullanılması niteliğindeyse), anne ve baba şiddetle karşı çıksa dahi hâkim evlilik izni verebilir.

Örneğin; küçük hamile kalmışsa, evlenmek istediği kişiyle birbirlerini seviyorlarsa ve evlilikte ruhsal/fiziksel bir sakınca yoksa, anne-babanın sırf inat uğruna veya keyfi olarak evliliğe izin vermemesi durumu mahkemece aşılarak evlilik izni verilmektedir.

Yaş Küçüklüğü Sebebiyle Evlilik İzni Davalarında Yargıtay ve Emsal Karar Yaklaşımı

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, çocukların evlendirilmesi hususundaki davalarda kanunun emredici hükümlerinin ve yaş sınırlarının esnetilemeyeceği konusunda son derece katı bir tutum sergilemektedir.

Yaş Şartı Kesindir, Hamilelik Bile Yaş Şartını Esnetemez: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi (2023/2853 Esas, 2023/2023 Karar) numaralı güncel kararında şu vahim tabloyu hukuki bir çizgiyle netleştirmiştir: Açılan davada küçüğün hamile olduğu, evlenmesinde tıbbi sakınca bulunmadığı ve ailesinin de rıza gösterdiği gerekçesiyle yerel mahkemece evlilik izni verilmiştir. Ancak Yargıtay, karar tarihinde küçüğün “15 yaş, 1 ay, 3 günlük” olduğunu tespit etmiş ve olağanüstü sebep (hamilelik) olsa dahi 16 yaşını doldurmayan bir kimsenin evlenmesine hâkim kararıyla dahi izin verilemeyeceğini vurgulayarak yerel mahkeme kararını “Kanun Yararına” bozmuştur.

Yasal Temsilcinin Keyfi Reddinin Aşılması: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin (2014/17347 Esas, 2015/154 Karar) ilamında ise; evlenmesine izin istenen 17 yaşındaki küçüğün evlenmek istediği kişiyle müşterek çocuğu olması, babasının onay verip annesinin onay vermemesi durumu değerlendirilmiştir. Yargıtay, annenin haklı bir neden olmaksızın evliliğe karşı çıkmasını geçersiz sayarak yerel mahkemenin verdiği TMK 128 kapsamındaki evlilik izni kararını onamıştır.

Dava Sırasında Küçüğün 18 Yaşına Girmesi (Ergin Olması): Yargıtay içtihatlarına göre, evlilik izni davası devam ederken veya karar temyiz/istinaf aşamasındayken küçük 18 yaşını doldurarak ergin olursa, dava konusuz kalır. Bu durumda mahkemece davanın esası hakkında “karar verilmesine yer olmadığına” hükmedilmesi gerekir.

Uzman Boşanma ve Aile Hukuku Avukatı Değerlendirmesi ve Sonuç

Küçüklerin evliliğine izin verilmesi davaları, salt bir dilekçe yazıp hâkimden onay bekleme süreci değildir. Kanunun aradığı “olağanüstü durum”, “16 veya 17 yaşın tam olarak doldurulması”, “sağlık kurulu raporu alımı” ve “çocuğun üstün yararı” gibi ilkelerin mahkeme huzurunda tereddüde yer bırakmayacak şekilde, sağlam hukuki delillerle ispatlanması gerekir. Dava dilekçesinde yapılacak usuli bir hata, yanlış hukuki sebebe dayanılması (örneğin TMK 124 yerine TMK 128’e dayanılması) veya 16 yaş şartının yanlış hesaplanması, aylar sürecek yargılamanın usulden reddedilmesiyle sonuçlanacaktır.

Türkyılmaz Hukuk Bürosu olarak, gençlerin ve ailelerinin bu yıpratıcı ve hassas hukuki sürecinde, dosyayı en hızlı şekilde neticelendirmek, sağlık kurulu ve pedagog incelemelerini aksatmadan yürütmek için profesyonel avukatlık hizmeti sunmaktayız. Evlilik izni davalarında çocuğun hayatını ilgilendiren kritik bir karar alındığının bilinciyle, dosyanızı özenle hazırlıyoruz.

Yaşı küçük olanların evlilik izni davası, yasal temsilci izninin aşılması (TMK 128 davası) veya diğer tüm aile hukuku ihtilaflarınızda hak kaybı yaşamamak ve süreci hızlandırmak için alanında uzman ekibimizle derhal iletişime geçmelisiniz. Profesyonel hukuki danışmanlık almak ve davanızı başlatmak için vakit kaybetmeden İletişim sayfamız üzerinden bize ulaşın.