17 Yaşında Evlenilir mi? 16 ve 17 Yaşında Evlilik Şartları

17 yaşını doldurmuşsanız anne ve babanızın izniyle evlenebilirsiniz; bunun için mahkemeye gitmeniz gerekmez. 16 yaşındaysanız aile izni yetmez, olağanüstü bir durum ve pek önemli bir sebep varsa ancak aile mahkemesinin vereceği izinle evlenebilirsiniz. 16 yaşından küçük biri ise hiçbir koşulda evlenemez.

Aşağıda yaşa göre şartları, 17 yaşında nikah için gereken evrakları, ailenin izin vermediği durumu, 16 yaşında izin davasının nasıl yürüdüğünü, nişanın hukuki durumunu ve resmi nikah olmadan birlikte yaşamanın cezai sonuçlarını anlatıyoruz.

Kısa Cevap

Türk Medeni Kanunu‘nun 124. maddesine göre erkek veya kadın 17 yaşını doldurmadıkça evlenemez. Aynı madde, hâkimin olağanüstü durumlarda ve pek önemli bir sebeple 16 yaşını doldurmuş kişinin evlenmesine izin verebileceğini söyler. 18 yaşından küçük herkes için ayrıca yasal temsilcinin izni gerekir.

Yaşı doldurmak, o yaşın doğum gününün geçmiş olması demektir. Örneğin 16 yaşını doldurmuş olmak için 16. doğum gününüzün gelmiş olması gerekir; 16 yaşında olmakla aynı şeydir. Yaş hesabında nüfus kaydındaki doğum tarihi esas alınır; ay ve gün de dikkate alınır.

17 Yaşında Evlenmek İçin Neler Gerekir

Kanunun 126. maddesine göre küçük, yasal temsilcisinin izni olmadıkça evlenemez. 17 yaşını dolduran bir genç için yasal temsilci kural olarak anne ve babadır; ikisi birlikte velayeti kullanıyorsa ikisinin de izni gerekir. Boşanma sonrası velayet tek ebeveyndeyse izni o verir; veli yoksa vasinin izni aranır.

Bu izin varsa mahkemeye başvurmaya gerek yoktur. Evlendirme Yönetmeliği‘nin 14. maddesi, 17 yaşını tamamlayan erkek ve kadının velinin izniyle evlenebileceğini açıkça düzenler. Başvuru doğrudan belediyedeki evlendirme memurluğuna yapılır.

Yönetmeliğin 20. maddesine göre evlenme dosyasına evlenme beyannamesi, resmi veya özel sağlık kuruluşundan alınmış sağlık raporu, rıza belgesi, vesikalık fotoğraf ve nüfus kayıt örneği konur. Küçüğün evliliğinde rıza belgesi, velinin verdiği izni gösterir. Sağlık raporu alınmadan evlenme işlemi yapılamaz.

Nikah Başvurusu Nasıl Yapılır ve Dosya Ne Kadar Geçerlidir

Başvuru, çiftlerden birinin yerleşim yerindeki evlendirme memurluğuna birlikte gidilerek yapılır. Küçüğün velisinin rızası, evlendirme memuru önünde verilebileceği gibi önceden alınmış bir rıza belgesiyle de sunulabilir. Velinin imzasının doğruluğu memurluk tarafından kontrol edilir.

Fotoğrafların son altı ay içinde çekilmiş olması gerekir. Yönetmeliğin 42. maddesine göre evlenmeye esas hazırlanan dosya, evlenme ehliyet belgesinin düzenlendiği tarihten itibaren 6 ay geçerlidir; bu süre içinde nikah kıyılmazsa dosya iptal edilir ve işlemler baştan yapılır. Hâkim izniyle evlenecek olanlar, izin kararını da bu dosyaya eklemelidir.

Aile İzin Vermezse Ne Olur

17 yaşını doldurmuş bir genç evlenmek istiyor ama anne veya baba haklı bir sebep olmadan izin vermiyorsa, kanun ikinci bir yol tanır. Türk Medeni Kanunu’nun 128. maddesine göre hâkim, haklı sebep olmaksızın evlenmeye izin vermeyen yasal temsilciyi dinledikten sonra, başvuran küçüğün evlenmesine izin verebilir.

Bu başvuruyu küçüğün kendisi aile mahkemesine yapar. Hâkim önce izin vermeyen anne ve babayı dinler, itirazlarının haklı olup olmadığını değerlendirir. Ailenin kaygısı çocuğun güvenliği, eğitimi veya evleneceği kişiyle ilgili somut bir tehlikeye dayanıyorsa bu haklı sebep sayılabilir ve izin verilmez.

Bu yol yalnızca 17 yaşını dolduranlar için anlamlıdır. 16 yaşındaki biri için zaten ayrı bir hâkim izni gerektiğinden, ailenin rıza gösterip göstermemesi tek başına belirleyici değildir.

16 Yaşında Evlenmek İçin Olağanüstü İzin Davası

16 yaşını doldurmuş biri için anne ve babanın rızası yeterli değildir. Evlenebilmek için aile mahkemesinden olağanüstü evlenme izni alınması gerekir. Bu dava karşı taraf gösterilmeden açılan bir başvurudur ve genellikle küçüğün yerleşim yerindeki aile mahkemesinde görülür.

Kanun iki şart arar: olağanüstü bir durumun bulunması ve pek önemli bir sebebin varlığı. Hâkim karar vermeden önce, olanak bulundukça ana ve babayı veya vasiyi dinler. Uygulamada mahkeme evlenmek istenen çocuğu da bizzat ve çoğu zaman ailesinden ayrı olarak dinler, çocuğun evlenmeyi gerçekten kendi iradesiyle isteyip istemediğini araştırır.

Mahkeme ayrıca çocuğun bedensel ve ruhsal olarak evliliğin getirdiği sorumluluğu taşıyıp taşıyamayacağını değerlendirmek için sağlık raporu ve gerektiğinde uzman incelemesi ister. Bütün değerlendirmede belirleyici ölçüt çocuğun üstün yararıdır; dosyada baskı veya şiddet belirtisi varsa izin verilmez.

İzin Davası Nasıl Açılır

Başvuru, aile mahkemesine verilecek bir dilekçeyle yapılır. Dilekçede küçüğün kimlik ve yaş bilgileri, evlenmek istediği kişi, izin istenmesinin sebebi ve olağanüstü durumu gösteren olgular açıkça yazılmalıdır. Nüfus kayıt örneği, varsa hamileliği veya doğmuş çocuğu gösteren sağlık belgeleri ve ailenin tutumunu gösteren beyanlar dilekçeye eklenir.

Mahkeme dosyayı incelerken yalnızca belgeye değil, tarafların anlatımına da önem verir. Bu yüzden duruşmada çocuğun kendi iradesini açıkça ortaya koyabilmesi ve ailenin baskı yapmadığının anlaşılması belirleyici olur. İzin kararı alındıktan sonra evlendirme memurluğuna bu kararla başvurulur; karar, evlenme dosyasındaki rıza belgesinin yerine geçmez, onun yanına eklenir.

Hangi Durumlar Pek Önemli Sebep Sayılır

Kanun olağanüstü durumu ve pek önemli sebebi tek tek saymaz, takdiri hâkime bırakır. Uygulamada en sık kabul edilen durum, küçüğün evleneceği kişiden hamile olması veya ortak bir çocuklarının bulunmasıdır. Bu hallerde evlilik, doğacak ya da doğmuş çocuğun hukuki güvencesi açısından değerlendirilir.

Buna karşılık iki gencin birbirini sevmesi, nişanlanmış olmaları, düğün hazırlığının yapılmış olması veya ailelerin anlaşmış olması tek başına olağanüstü durum sayılmaz. Bu gerekçelere dayanan başvurular genellikle reddedilir. Çünkü kanun, 17 yaşından önce evlenmeyi kural değil sıkı şartlara bağlı bir istisna olarak görür.

16 Yaşından Küçükler Evlenebilir mi

Hayır. Kanundaki en alt sınır 16 yaşın doldurulmasıdır ve bu sınır hâkim kararıyla da aşılamaz. Hamilelik gibi olağanüstü bir durum bulunsa bile 16 yaşını doldurmamış bir çocuğun evlenmesine izin verilemez. Evlendirme Yönetmeliği’nin 14. maddesi de 15 yaşını doldurmuş küçüklerin mahkemece ergin kılınsalar dahi evlenemeyeceğini ayrıca vurgular.

Bu yaştaki bir çocuğun evlilik adı altında birlikte yaşatılması, çocuğun korunması gereken ağır bir durumdur. Böyle bir baskıyla karşı karşıya olan ya da bunu bilen herkes kolluğa veya Cumhuriyet savcılığına başvurabilir; aile içi baskı ve şiddette koruma tedbirleri için 6284 sayılı Kanun kapsamındaki koruma kararını anlattığımız yazıya bakabilirsiniz.

17 Yaşında Nişan Yapılır mı

Nişan, evlenme vaadiyle yapılan bir sözleşmedir ve 17 yaşında da yapılabilir. Ancak Türk Medeni Kanunu’nun 118. maddesine göre nişanlanma, yasal temsilcilerinin rızası olmadıkça küçüğü bağlamaz. Yani ailenin rızası olmadan yapılan bir nişan, küçük açısından hukuki bir yükümlülük doğurmaz.

Aynı Kanunun 119. maddesine göre nişanlılık, evlenmeye zorlamak için dava hakkı vermez. Nişan bozulduğunda takılar, hediyeler ve yapılan masraflar gündeme gelir; bu konuyu nişan atıldığında takıların ve hediyelerin geri istenmesini anlattığımız yazıda ele aldık.

Veli İzni Olmadan Kıyılan Nikah Geçerli mi

Evlendirme memurları küçüğün evliliğinde rıza belgesini aradığından, izinsiz bir nikahın kıyılması uygulamada zordur. Yine de böyle bir evlilik gerçekleşmişse, Türk Medeni Kanunu’nun 153. maddesine göre izni alınmayan yasal temsilci evlenmenin iptalini dava edebilir.

Aynı madde bu hakkın sınırını da çizer: izinsiz evlenen kişi sonradan 18 yaşını doldurur ya da kadın gebe kalırsa evlenmenin iptaline karar verilemez. Evlilik ancak hâkim kararıyla sona erer ve karara kadar geçerli bir evliliğin sonuçlarını doğurur.

16 veya 17 Yaşında Evliliğin Cezası Var mı

Kanundaki şartlara uygun olarak, yani 17 yaşında veli izniyle ya da 16 yaşında hâkim izniyle kıyılan resmi nikah suç değildir. Ceza riski, resmi evlilik olmadan 18 yaşından küçük biriyle karı koca gibi yaşandığında ortaya çıkar.

Türk Ceza Kanunu‘nun 104. maddesine göre cebir, tehdit ve hile olmaksızın 15 yaşını bitirmiş bir çocukla cinsel ilişkide bulunan kişi, şikâyet üzerine iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası alır. 15 yaşını tamamlamamış bir çocuğa yönelik her türlü cinsel davranış ise 103. madde kapsamında cinsel istismar sayılır ve sekiz yıldan on beş yıla kadar hapis cezası öngörülür.

Resmi nikahtan önce dini nikah kıyılmasını cezalandıran Türk Ceza Kanunu’nun 230. maddesindeki hükümler 2015 yılında Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edildi. Bu, dini nikahın tek başına suç olmadığı anlamına gelir; ancak dini nikah hukuken evlilik doğurmaz. 18 yaşından küçük biriyle yalnızca dini nikahla birlikte yaşamak, yukarıdaki cezai sonuçları ortadan kaldırmaz.

Sonuç

17 yaşını dolduran kişi anne ve babasının izniyle, mahkemeye gitmeden evlenebilir; aile haksız yere izin vermiyorsa hâkim izin verebilir. 16 yaşındakiler yalnızca olağanüstü durumda ve pek önemli bir sebeple hâkim izniyle evlenebilir, 16 yaşından küçükler ise hiçbir koşulda evlenemez.

Resmi nikah yerine dini nikahla ya da hiç nikah olmadan küçük yaşta birlikte yaşamak hem çocuğu hukuki güvenceden yoksun bırakır hem de ağır cezai sonuçlar doğurabilir. Bu nedenle izin gereken durumlarda sürecin kanunun öngördüğü yoldan yürütülmesi gerekir. Başvurudan önce hangi iznin gerektiğini netleştirmek, reddedilecek bir başvuruyla zaman kaybetmenizi de önler.

Aile Hukuku alanındaki deneyimimizle, evlenme izni başvurusu veya ailenin izin vermemesi gibi konularda dosyanızı değerlendirmemiz için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.

SIKÇA SORULAN SORULAR

İLGİLİ YAZILAR