Yolda Yürürken Kafama Saksı, Tabela veya Beton Düştü, Kime Dava Açılır?
Yürürken üzerinize bir bina veya işyerinden saksı, tabela ya da beton parçası düştüyse, bu durumda kime karşı dava açabileceğiniz net kurallara bağlı.
Bina malikinin kusursuz sorumluluğunu, tazminat davası açmanın şartlarını ve talep edebileceğiniz tazminat kalemlerini anlatıyoruz.
Bina ve Yapı Malikinin Kusursuz Sorumluluğu Nedir?
Yolda yürürken başınıza düşen bir cismin yarattığı bedensel zararın hukuki altyapısı, Türk Borçlar Kanunu’nun (TBK) 69. maddesinde “Yapı Malikinin Sorumluluğu” başlığı altında düzenlenmiştir.
İlgili kanun maddesi çok açık ve nettir: “Bir binanın veya diğer yapı eserlerinin maliki, bunların yapımındaki bozukluklardan veya bakımındaki eksikliklerden doğan zararı gidermekle yükümlüdür”. Bu sorumluluk türü, hukukumuzda “özen ilkesine dayanan kusursuz sorumluluk” hâllerinden biridir. Yani, binanın veya tabelanın sahibinin “Ben o betonun düşeceğini bilmiyordum”, “Tabelayı takan usta sağlam takmamış, benim suçum yok” veya “Saksıyı oraya ben koymadım” gibi bahanelerle sorumluluktan kurtulması yasal olarak mümkün değildir.
“Bina ve Diğer Yapı Eseri” Kavramı Neleri Kapsar?
Sorumluluğun doğması için kafanıza düşen cismin bir “bina veya yapı eseri”nden kaynaklanması gerekir. Hukukumuzda bu kavram çok geniş yorumlanır. Ev, dükkân, apartman gibi yapılar “bina” kabul edilirken; toprağa doğrudan veya dolaylı olarak bağlı bulunan, insan eliyle yapılmış reklam panoları, mağaza tabelaları, bahçe duvarları, asansörler ve enerji hatları “diğer yapı eseri” kabul edilir.
Dolayısıyla, kafanıza düşen şey bir binanın sıvası, dükkânın devasa harflerle yazılmış tabelası veya çatıdan uçan bir kiremit ise, doğrudan TBK 69. maddesi devreye girer.
Kiracının Sorumluluğu Var mıdır? (Kritik Husus)
Toplumda ve mağdurlar arasında en sık düşülen hukuki yanılgı, kafaya düşen tabela veya saksı için o dükkânı veya evi işleten “kiracıya” dava açmaya çalışmaktır. Oysa kanun koyucu, kusursuz sorumluluğu doğrudan doğruya yapı malikine (mülkiyet sahibine) ve varsa intifa veya oturma hakkı sahiplerine yüklemiştir.
Taşınmazın kiraya verilmiş olması, bina sahibini (maliki) sorumluluktan kesinlikle kurtarmaz. Kiracılar, kira sözleşmeleri çok uzun süreli olsa dahi, binanın yapım veya bakım eksikliğinden doğan bu tür yapısal kazalarda TBK 69 gereğince sorumlu tutulamazlar. Dolayısıyla açılacak tazminat davalarında husumet (davanın yöneltileceği kişi) kiracıya değil, doğrudan doğruya tapu sahibine (bina veya dükkân malikine) yöneltilmelidir. Bu tür hatalı husumet yönlendirmeleri davaların reddedilmesine yol açtığı için, sürecin uzman avukatlarca yönetilmesi şarttır.
Tazminat Davası Açabilmenin Temel Şartları Nelerdir?
Kafanıza yabancı bir cisim düşmesi nedeniyle açılacak Haksız Fiilden Kaynaklı Tazminat Davaları kapsamında, bina malikinin sorumlu tutulabilmesi için aşağıdaki şartların gerçekleşmiş olması gerekir:
| Yapım Bozukluğu veya Bakım Eksikliği Olmalıdır | Binanın inşası sırasında kötü malzeme kullanılmış olması (yapım bozukluğu) veya zamanla çürüyen, paslanan, gevşeyen tabela, sıva ve saksılık demirlerinin periyodik olarak onarılmamış olması (bakım eksikliği) zararın ana sebebi olmalıdır. Rüzgârda uçup başınıza düşen bir tabela, açıkça bir “bakım veya montaj eksikliği”nin yasal kanıtıdır. |
| Malik (Tapu Sahibi) Sıfatı Bulunmalıdır | Dava, olayın gerçekleştiği tarihte o yapının veya binanın tapudaki resmî sahibine karşı açılmalıdır. |
| İlliyet (Nedensellik) Bağı Kesilmemiş Olmalıdır | Yapı maliki, zarardan kurtulabilmek için “illiyet bağını kesen” olağanüstü bir durumu ispat etmek zorundadır. Ancak normal bir fırtınada uçan kiremitlerin veya tabelanın yoldan geçen kişinin başına düşmesi illiyet bağını kesmez; malik sorumludur. Ancak deprem gibi çok büyük bir “mücbir sebep” veya tabelaya kasten bomba koyan üçüncü bir kişinin “ağır kusuru” varsa malik sorumluluktan kurtulabilir. |
Yabancı Cisim Düşmesi Sonucu Hangi Tazminatlar Talep Edilebilir?
Yolda yürürken kafanıza veya bedeninize düşen bir beton parçası veya tabela, TBK’nın 54. maddesinde sayılan ağır bedensel zararlara yol açar. Kusursuz sorumlu olan bina malikinden talep edebileceğiniz zarar kalemleri şunlardır:
| Tedavi Giderleri | Olay anında hastaneye kaldırılmanız, ameliyat olmanız, yoğun bakımda kalmanız ve SGK tarafından karşılanmayan ömür boyu kullanacağınız platin, protez, fizik tedavi ve bakıcı masraflarınız malikten kuruşu kuruşuna istenir. |
| Geçici İşgöremezlik (Kazanç Kaybı) | Hastanede yattığınız ve evde istirahat ettiğiniz aylarca süren iyileşme evresi boyunca işe gidememeniz nedeniyle mahrum kaldığınız maaş ve gelir kaybınız. |
| Sürekli İşgöremezlik (Maluliyet) | Kafanıza düşen beton veya saksı nedeniyle beyin hasarı yaşamanız, felç kalmanız veya organlarınızda kalıcı bir hasar oluşması durumunda, ömrünüzün sonuna kadar yaşayacağınız çalışma gücü kaybı (efor kaybı) aktüeryal olarak devasa rakamlarla hesaplanır ve bina malikinden peşin olarak tahsil edilir. |
| Manevi Tazminat | Yaşadığınız ağır korku, ölüm tehlikesi, vücudunuzda kalan kalıcı izlerin (skarların) yarattığı estetik bozukluklar ve ruhsal yıkımınız için, TBK madde 56 uyarınca acınızı hafifletecek en üst limitten manevi tazminat talep etme hakkınız tartışmasızdır. |
Cisim Aracınıza Düştüyse: Eğer yolda yürürken değil de, seyir hâlindeyken veya aracınızı park ettiğinizde binadan kopan beton, sıva veya tabela aracınızın üzerine düştüyse, aracınızda ağır bir maddi hasar ve piyasa değerinde düşüş meydana gelir. Bu durumda bedensel zararın ötesinde mülkiyet zararınız doğar.
Bu zararın boyutunu ve malikten talep edeceğiniz tutarı öğrenmek için Araç Değer Kaybı Hesapla hukuki süreçlerimizi işleterek, onarım masraflarını ve değer kaybını doğrudan bina malikinden tahsil edebilirsiniz. Ayrıca, düşen tabela nedeniyle aracınızla bir trafik kazasına sürüklendiyseniz, süreçteki karmaşık aktüeryal hesaplamalar için Trafik Kazası Tazminatı Hesaplama hizmetimizden faydalanarak hakkınızı garanti altına alabilirsiniz.
Ne yapılabileceğini birlikte konuşalım. Bize yazmanız yeterli.
Zamanaşımı Süreleri ve Ceza Davasının Etkisi
Haksız fiillerden doğan tazminat taleplerinde genel zamanaşımı süresi, zararı ve tazminat yükümlüsünü (bina malikini) öğrendiğiniz tarihten itibaren 2 yıl, her halükârda olayın gerçekleştiği tarihten itibaren 10 yıldır.
Ancak! Birinin kafasına balkon saksısı, tabela veya beton düşürerek ağır yaralanmasına veya ölümüne sebebiyet vermek, Türk Ceza Kanunu kapsamında “Taksirle Yaralama” veya “Taksirle Ölüme Neden Olma” suçunu oluşturur.
Ortada cezayı gerektiren bir fiil olduğu için, tazminat davalarında genel süreler değil, çok daha uzun olan “uzamış ceza zamanaşımı” süreleri (kural olarak 8 yıl, ölümlü durumlarda 15 yıl) uygulanır. Ceza mahkemesinde yapı maliki veya sorumlu müteahhit hakkında açılacak ceza davasında verilecek mahkûmiyet kararı ve kusur tespiti, hukuk davasında alacağınız tazminat için kesin delil niteliği taşır.
Yargıtay ve Emsal Karar Yaklaşımı
Yargıtay, yoldan geçen masum vatandaşların başına düşen cisimlerle ilgili davalarda “yapı malikinin kusursuz sorumluluğu” ilkesini son derece katı bir şekilde uygulamakta ve maliklerin “benim haberim yoktu” savunmalarını kesin bir dille reddetmektedir.
| Yargıtay Emsal Kararı (İstanbul İstiklal Caddesi Vakası) | Yargıtay’ın onadığı ve hukuk literatürüne giren çok çarpıcı bir vakada; İstanbul Beyoğlu İstiklal Caddesi’nde bulunan eski bir binanın dış kaplamasından kopan beton parçası, yolda yürümekte olan bir kadının başına isabet etmiştir. Ağır yaralanan kadında, beyin hasarı sonucu yürüme ve konuşma fonksiyon bozukluğu oluşmuş ve Adli Tıp Kurumu %90 oranında maluliyet (sürekli işgöremezlik) raporu vermiştir. Yargıtay denetiminden geçen kararda; binanın sahibi olan davalıların, yapının bakım eksikliğinden kusursuz sorumlu olduğu vurgulanmış ve genç kadının ömür boyu mahrum kalacağı kazanç kaybı ile devasa tedavi giderlerinin bina sahipleri tarafından yasal faiziyle ödenmesine, ayrıca en üst limitten manevi tazminata kesin olarak hükmedilmiştir,. |
| Yargıtay Emsal Kararı (Rüzgârda Uçan Tabela/Çatı) | Yargıtay, rüzgâr ve fırtına nedeniyle binadan kopan çatı veya tabelaların verdiği zararlarda, rüzgârın şiddetinin “mücbir sebep” sayılabilmesi için afet boyutunda (kasırga/hortum) olmasını aramaktadır. Aksi takdirde “fırtınada tabela uçtu, benim suçum yok” diyen dükkân veya bina sahibini, bakım eksikliği nedeniyle tam sorumlu tutmaktadır. |
Bu kararlar açıkça göstermektedir ki; mahkemeler, binaların cephelerinden, balkonlarından veya dükkân vitrinlerinden yola düşen her türlü cismin yarattığı bedensel ve ekonomik yıkımın bedelini, mülkiyet sahibinin şahsi malvarlığından eksiksiz olarak tahsil etmektedir.
| Talep | Zamanaşımı | Dayanak |
|---|---|---|
| Haksız fiilden doğan tazminat | Zararı ve failin öğrenilmesinden 2 yıl, her hâlde fiilden 10 yıl | TBK m.72 |
| Fiil aynı zamanda suç ise | Ceza kanunundaki daha uzun dava zamanaşımı uygulanır | TBK m.72 |
| Sigortaya karşı talep | 2 yıl; her hâlde rizikodan itibaren 6 yıl | TTK m.1420 |
| Destekten yoksun kalma | Zararı ve failin öğrenilmesinden 2 yıl | TBK m.72 |
| Kusur indirimi | Zarar görenin kusuru oranında indirim yapılır | TBK m.52 |
| Manevi tazminat | Hâkim, olayın özelliklerini gözeterek uygun bir miktar belirler | TBK m.56 |
Zamanaşımı süresi, zararın ve failin birlikte öğrenildiği tarihten işlemeye başlar; yalnızca zararı bilmek süreyi başlatmaz.
Bu yazıda anılan hükümlerin tam metnine 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu‘nun resmî yayınından ulaşabilirsiniz.
Uzman Avukat Değerlendirmesi ve Sonuç
Yolda yürürken kafanıza saksı, beton veya tabela düşmesi, binasını bakımsız bırakan mülk sahibinin sorumluluğunda olan bir olay. Kime dava açacağım diye düşünüp sessiz kalmak yerine bilin ki TBK 69. madde, tapu sahibine bu konuda kusursuz sorumluluk yüklüyor.
Bu davaların başarısı, binanın güncel tapu kaydının tespitine, olay sonrası tutulan tutanağa, varsa kamera kaydına ve Adli Tık Kurumu raporuna bağlı.
Bir yapıdan düşen eşyanın verdiği zararda sorumluluk, yapının malikine ve bazı hallerde intifa veya oturma hakkı sahibine aittir. Bu sorumluluk kusursuz sorumluluktur; malikin dikkatsiz davrandığının ispatı gerekmez, zararın yapıdan kaynaklandığının gösterilmesi yeterlidir. Tazminat Hukuku alanındaki deneyimimizle, zararınızın muhatabını belirlemek ve talebinizi doğru kişiye yöneltmek için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
SIKÇA SORULAN SORULAR
-
Yolda yürürken kafama veya vücuduma bir şey düşerse kim sorumlu olur?
Yolda yürürken kafanıza veya vücudunuza bir cisim düştüğünde, o binanın veya yapının sahibi (maliki) yasal olarak sorumludur. Türk Borçlar Kanunu’na göre, bina sahiplerinin yapılarının bakımsızlığından doğan zararlardan “kusursuz sorumluluğu” bulunur.
-
Düşen cisim sadece bina parçası değil de, bir tabela veya saksı gibi şeylerse de kanun geçerli mi?
Evet, bu kural çok geniştir. Yere düşen cisim bir apartmanın sıvası, mağazanın tabelası, çatıdan uçan bir kiremit veya balkondan düşen bir saksı olsa bile, yapı malikinin sorumluluğu devreye girer.
-
Eğer dükkanın tabelası düştüyse, dükkan sahibini (kiracıyı) dava edebilir miyim?
Hayır, kanun kusursuz sorumluluğu doğrudan mülk sahibine (tapu sahibine) yükler, kiracıya değil. Yanlışlıkla kiracıya dava açmaya çalışmak, davanızın reddedilmesine neden olabilir, bu yüzden doğru kişiye dava açmak çok önemlidir.
-
Başıma böyle bir şey geldiğinde ne tür tazminatlar talep edebilirim?
Yaşadığınız olay sonucunda tüm tedavi masraflarınızı, işe gidemediğiniz süre boyunca kaybettiğiniz geliri, kalıcı bir sakatlık oluştuysa ömür boyu yaşayacağınız kazanç kaybını ve ayrıca yaşadığınız acı ve korku için manevi tazminat talep edebilirsiniz.
-
Cisim düşerken hava çok rüzgarlıydı, bina sahibi yine de sorumlu mudur?
Evet, genellikle rüzgar veya fırtına gibi durumlar bina sahibinin sorumluluğunu kaldırmaz. Sadece kasırga veya deprem gibi çok büyük ve olağanüstü “mücbir sebepler” durumunda malik sorumluluktan kurtulabilir, aksi takdirde bakım eksikliği nedeniyle tam sorumludur.
-
Böyle bir olaydan sonra dava açmak için ne kadar sürem var?
Zararı ve sorumluyu öğrendiğiniz tarihten itibaren 2 yıl, olayın olduğu tarihten itibaren ise her halde 10 yıl içinde dava açmanız gerekir. Ancak yaralama veya ölüm gibi cezayı gerektiren bir durum varsa, bu süreler ceza kanunundaki daha uzun zamanaşımı sürelerine (8 veya 15 yıla kadar) uzayabilir.
-
Kafama değil de, aracımın üzerine bir cisim düştüyse yine de tazminat alabilir miyim?
Evet, eğer park halindeki veya seyir halindeki aracınızın üzerine binadan kopan bir cisim düşüp zarar verdiyse, aracınızın onarım masraflarını ve piyasa değerindeki düşüşü doğrudan bina sahibinden talep edebilirsiniz.
