Ceza Genel Kurulu: Uzlaştırma Sürecinde Dava Zamanaşımının Durması

Giriş ve Olayın Özeti

Yargıtay Ceza Genel Kurulu’nun (CGK) 2022/15 E., 2022/627 K. sayılı kararı, uzlaştırma süreçlerinin dava zamanaşımı hesaplamaları üzerindeki kritik etkisine dair önemli bir içtihat niteliğindedir. Bu karar, özellikle uzlaştırma teklifinin “şüpheli, mağdur veya suçtan zarar görenden birine ilk uzlaşma teklifinde bulunulduğu tarih”in, dava zamanaşımının durması için başlangıç noktası olarak ne zaman kabul edileceğine ilişkin belirsizlikleri giderme yolunda önemli bir adımdır.

Olayda, sanık … hakkında 'dolandırıcılık' suçundan açılan kamu davasında, ilk hüküm 2013 yılında verilmiş ve temyiz sonrası çeşitli hukuki düzenlemeler (TCK 157, 50/6, 53/1-b değişiklikleri ve Anayasa Mahkemesi kararları) nedeniyle bozulmuştur. Özellikle 2016 yılında 6763 sayılı Kanun ile dolandırıcılık suçunun uzlaştırma kapsamına alınması üzerine, dosya uzlaştırma işlemleri için Uzlaştırma Bürosu'na gönderilmiştir. Uzlaştırmacı tarafından 19.01.2018 tarihinde düzenlenen uzlaşma teklif formu, mağdur tarafından 29.01.2018 tarihinde reddedilerek postaya verilmiş ve uzlaştırmacı 30.01.2018'de uzlaşmanın sağlanamadığını bildirmiştir.

Daha sonra Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı, suç tarihi olan 30.03.2009 ile Yargıtay 15. Ceza Dairesi'nin onama kararı tarihi olan 31.03.2021 arasında TCK'nın 66/1 ve 67/4 maddelerine göre zamanaşımı süresinin dolduğunu ileri sürerek itiraz kanun yoluna başvurmuştur. Ancak Yargıtay 11. Ceza Dairesi, CMK'nın 253/21. maddesi gereğince uzlaşma sürecinde (19.01.2018 – 30.01.2018 tarihleri arasında) zamanaşımının durduğunu belirterek itirazı yerinde görmemiştir.

Hukuki Değerlendirme ve Karar

Yargıtay Ceza Genel Kurulu, uyuşmazlığın, uzlaştırma işlemleri sürecinde dava zamanaşımının ne zaman durup ne zaman işlemeye başlayacağının ve bunun sonucunda sanığa atılı dolandırıcılık suçunun zamanaşımına uğrayıp uğramadığının belirlenmesine ilişkin olduğunu tespit etmiştir. Ancak öncelikle, uzlaştırma işlemleri sürecinde dava zamanaşımının ne zaman durduğunun tespiti bakımından eksik araştırma ile karar verilip verilmediğini değerlendirmiştir.

CGK, 5237 sayılı TCK'nın 66. ve 67. maddelerindeki dava zamanaşımı düzenlemelerine ve zamanaşımını durduran veya kesen nedenlere değinerek, CMK'nın 253/21. maddesindeki uzlaştırma sürecine özgü durma nedenini vurgulamıştır. Bu maddeye göre, “şüpheli, mağdur veya suçtan zarar görenden birine ilk uzlaşma teklifinde bulunulduğu tarihten itibaren, uzlaştırma girişiminin sonuçsuz kaldığı ve en geç, uzlaştırmacının raporunu düzenleyerek uzlaştırma bürosuna verdiği tarihe kadar dava zamanaşımı ile kovuşturma koşulu olan dava süresi işlemez.”

Kurul, uzlaşma teklifinin tarafa ulaştığı veya usulüne uygun şekilde ulaşmış sayıldığı hâllerde dava zamanaşımının duracağını belirtmiştir. Uzlaşma teklifinin reddedilmesi halinde, uzlaştırma girişimi sonuçsuz kalmış sayılacağından duran zamanaşımı ret tarihinde tekrar işlemeye başlayacaktır. Uzlaşma teklifinin kabul edilerek müzakere aşamasına geçilmesi halinde ise, taraflardan birine ilk uzlaşma teklifinde bulunulduğu tarihte duran dava zamanaşımı, müzakereler devam ettiği sürece duracak ve uzlaştırma müzakeresinin olumlu veya olumsuz sonuçlandığına ilişkin uzlaştırmacının raporunu düzenleyerek uzlaştırma bürosuna verdiği tarihte yeniden işlemeye başlayacaktır.

Somut olayda, uzlaştırmacı tarafından 19.01.2018 tarihinde imzalanan uzlaşma teklif formunun katılana hangi tarihte tebliğ edildiğine dair dosyada ve UYAP Bilişim Sisteminde bir bilgi ve belgenin bulunmaması nedeniyle, dava zamanaşımının durduğu tarihin kesin olarak belirlenemediği saptanmıştır. Katılanın teklifi reddettiği 29.01.2018 tarihi, teklifin ona ulaşmasından sonraki bir tarihtir ve zamanaşımının durmaya başladığı an için teklifin ilk yapıldığı anın tebliğ tarihinin belirlenmesi esastır.

Bu nedenle Ceza Genel Kurulu, yerel mahkemenin eksik araştırmayla karar verdiğini kabul ederek, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı itirazını değişik gerekçeyle kabul etmiş ve Özel Dairenin onama kararını kaldırarak, yerel mahkeme hükmünü bozmuştur. Ayrıca, bu suça ilişkin cezanın infazının durdurulmasına ve sanığın başka bir suçtan hükümlü veya tutuklu olmadığı takdirde derhâl salıverilmesi için yazı yazılmasına karar verilmiştir.

Yorum

Yargıtay Ceza Genel Kurulu'nun bu kararı, uzlaştırma süreçlerinde dava zamanaşımının doğru hesaplanması noktasında uygulamaya ışık tutan çok önemli bir içtihattır. Karar, zamanaşımının durma başlangıcının, teklifin uzlaştırmacı tarafından imzalandığı tarih değil, doğrudan mağdura veya ilgili tarafa usulüne uygun olarak tebliğ edildiği tarih olduğunu netleştirmektedir. Bu durum, uzlaştırma bürolarının ve uzlaştırmacıların tebligat süreçlerine azami özeni göstermeleri gerektiğini ortaya koymaktadır. Özellikle zamanaşımı sürelerinin hassas olduğu dosyalarda, tebligatların eksiksiz ve ispatlanabilir bir şekilde yapılması, yargılama sürecinin sağlıklı ilerlemesi ve hak kayıplarının önlenmesi açısından hayati öneme sahiptir.

Aynı zamanda, kararın 'eksik araştırma' gerekçesiyle bozulması, ceza muhakemesinde usul hükümlerine riayetin ve delillerin eksiksiz toplanmasının ne kadar kritik olduğunu bir kez daha hatırlatmaktadır. Hukuk büroları olarak, müvekkillerimizin zamanaşımı riskleri konusunda doğru yönlendirilmesi ve uzlaştırma süreçlerinin titizlikle takip edilmesi gerekliliği bu kararla perçinlenmiştir.

Karar Künyesi

T.C. Yargıtay Ceza Genel Kurulu

Esas No: 2022/15

Karar No: 2022/627

Karar Tarihi: 11.10.2022

İlgili Kanun Maddeleri: 5237 sayılı TCK m. 66, 67, 157; 5271 sayılı CMK m. 253/21, 308

Hukuki süreçleriniz hakkında profesyonel destek almak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.