Yargıtay’dan Fazla Mesai Alacaklarında Hakkaniyet İndirimi Kararı: %50 Fazla Mı?

Giriş ve Olayın Özeti

Türk hukuk sisteminin temel taşlarından Yargıtay, işçi alacakları davalarında sıklıkla karşılaşılan “hakkaniyet indirimi” konusunda önemli bir karara imza attı. Yargıtay 7. Hukuk Dairesi’nin 2013/24722 Esas, 2014/4798 Karar sayılı bu kararı, özellikle fazla mesai, hafta tatili ve ulusal bayram genel tatil alacaklarının hesaplanmasında uygulanan indirim oranının sınırlarını çizmesi bakımından dikkat çekicidir.

Somut olayda davacı, kötüniyet tazminatı ile birlikte fazla mesai, hafta tatili ve ulusal bayram genel tatil alacaklarının tahsilini talep etmiştir. Yerel mahkeme, davacının iş güvencesi kapsamında olduğu gerekçesiyle kötüniyet tazminatını reddederken, diğer alacak talepleri bakımından bilirkişi raporuyla hesaplanan miktarlara %50 oranında “hakkaniyet indirimi” uygulayarak kısmen kabul etmiştir. Davacı taraf, bu indirime itiraz ederek kararı temyiz etmiştir.

Hukuki Değerlendirme ve Karar

Yargıtay, iş hukukunda fazla çalışma alacaklarının uzun bir süre için hesaplanması ve yüksek çıkması durumunda hakkaniyet indirimi yapılmasını son yıllarda istikrarlı bir uygulama olarak benimsemiştir. Ancak bu indirimin uygulanabilmesi belirli koşullara bağlıdır: özellikle fazla çalışmanın tanık anlatımlarına dayanması halinde indirime gidilmekte, yazılı belgelere veya işveren kayıtlarına dayanması durumunda ise indirim uygulanmamaktadır. Yargıtay, yapılacak indirimin işçinin çalışma şekline, işin düzenlenmesine ve hesaplanan fazla çalışma miktarına göre takdir edilmesi gerektiğini, hakkın özünü ortadan kaldıracak oranda bir indirime gidilmemesi gerektiğini vurgulamıştır.

Mersin 3. İş Mahkemesi’nin kararında, davacının fazla mesai, hafta tatili ve ulusal bayram genel tatil çalışmaları davacı tanık beyanlarına göre belirlenmiştir. Mahkeme, davacı tanıklarının işverene karşı davası olması ve çalışma düzenini belirlemeye yönelik başkaca delil olmaması gerekçesiyle hesaplanan alacak miktarlarından %50 oranında hakkaniyet indirimi uygulamıştır.

Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, bu %50’lik indirimi fazla bulmuştur. Kararda, davalı işverene yönelik benzer dosyalarda (2013/17433, 2013/18924, 2013/19422, 2013/22483, 2013/23404 E. sayılı dosyalar) işyeri çalışma düzeninin benzer şekilde belirlenmiş olduğu ve işyeri niteliği ile tanık beyanlarına göre belirlenen çalışma düzeninin makul düzeyde olduğu dikkate alınmıştır. Bu bağlamda, %50 oranındaki indirimin “hakkın özünü etkileyecek biçimde yüksek bir oran” olduğu belirtilerek, dosya kapsamına ve hakkın özüne daha uygun olacak oranın %30 olması gerektiğine hükmedilmiştir. Dolayısıyla, mahkemece fazla oranda hakkaniyet indirimi uygulanması hatalı bulunmuş ve hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

Yorum

Yargıtay’ın bu kararı, işçi alacaklarının hesaplanmasında hakkaniyet indirimi uygulamasının sınırlarını ve dayanaklarını netleştirmesi açısından büyük önem taşımaktadır. Karar, bir yandan tanık beyanlarına dayalı uzun süreli ve yüksek miktarlı fazla çalışma alacaklarında hakkaniyet indirimine gidilebileceği yönündeki istikrarlı uygulamayı teyit ederken, diğer yandan bu indirimin keyfi bir şekilde ve hakkın özünü ortadan kaldıracak düzeyde uygulanamayacağını da açıkça ortaya koymuştur. İşverenlerin benzer diğer dosyalardaki çalışma düzeni tespitlerinin de bu tür indirimlerin makuliyetini değerlendirmede bir kriter olarak kullanılabileceği görülmektedir.

İşverenler açısından bakıldığında, fazla çalışma ve tatil çalışmalarının yazılı belgelerle (puantaj kayıtları, imzalı çalışma çizelgeleri vb.) kayıt altına alınmasının önemi bir kez daha ortaya çıkmaktadır. Zira yazılı belgelere dayanan alacak hesaplamalarında hakkaniyet indirimi söz konusu olmamaktadır. İşçiler için ise, alacaklarının hesaplanmasında tanık beyanlarının belirleyici olduğu durumlarda dahi, hakkın tamamının veya büyük bir kısmının indirim adı altında kaybedilmeyeceği güvencesini taşımaktadır.

Türkyılmaz Hukuk Bürosu olarak, iş hukuku alanındaki bu tür güncel Yargıtay kararlarını yakından takip ederek müvekkillerimize en doğru ve güncel hukuki danışmanlık hizmetini sunmaktayız. İşverenlerin ve işçilerin haklarını koruma noktasında, uyuşmazlıkların önlenmesi ve mevcut uyuşmazlıkların etkin bir şekilde çözüme kavuşturulması için profesyonel destek almak büyük önem arz etmektedir.

Karar Künyesi

• Mahkemesi: Mersin 3. İş Mahkemesi
• Tarihi: 16/07/2013
• Numarası: 2012/557-2013/325
• Yargıtay 7. Hukuk Dairesi Esas No: 2013/24722
• Yargıtay 7. Hukuk Dairesi Karar No: 2014/4798
• Karar Tarihi: 27/02/2014

Hukuki süreçleriniz hakkında profesyonel destek almak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.