Yargıtay’dan Cumhurbaşkanına Hakaret ve İfade Özgürlüğü Kararı
Giriş ve Olayın Özeti
Hukuk sistemimizde ifade özgürlüğünün sınırları ve siyasi eleştirinin niteliği, sıkça tartışılan ve yargı mercilerinin önemli kararlarına konu olan alanlardır. T.C. Yargıtay 4. Ceza Dairesi’nin 2022/12363 E., 2025/7283 K. sayılı kararı, “Cumhurbaşkanına Hakaret” ve “Halkı Kin ve Düşmanlığa Tahrik veya Aşağılama” suçları bağlamında, bu hassas dengeyi yeniden ele almıştır. Söz konusu olayda, sanık hakkında İlk Derece Mahkemesi tarafından bu suçlardan mahkûmiyet hükümleri kurulmuş, Bölge Adliye Mahkemesi ise istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir. Sanık müdafii, temyiz başvurusunda savunma hakkının kısıtlandığı, vekâlet ücreti tahsilinin hatalı olduğu ve müvekkilinin kanunda açıkça düzenlenmeyen bir fiilden dolayı cezalandırıldığı gibi hukuka aykırılık iddialarında bulunmuştur.
Hukuki Değerlendirme ve Karar
Yargıtay 4. Ceza Dairesi, dosya üzerindeki incelemesinde, sanık müdafiinin temyiz sebeplerinin bir kısmını yerinde görmemiş, ancak maddi ceza hukukuna ilişkin önemli noktalarda hukuka aykırılık tespit etmiştir.
- Cumhurbaşkanına Hakaret Suçu Yönünden: Daire, sanığın suça konu paylaşımlarından sadece 25.07.2016 tarihli olanın hakaret suçunu oluşturduğunu belirtmiştir. Diğer paylaşımın ise muhatabının bizzat katılanın kendisi olmadığı, dolayısıyla “matufiyet” şartının gerçekleşmediği gerekçesiyle sanık hakkında 5237 sayılı Kanun’un 43/1. maddesine göre artırım yapılarak fazla ceza tayin edilmesini hukuka aykırı bulmuştur.
- Halkı Kin ve Düşmanlığa Tahrik veya Aşağılama Suçu Yönünden: 5237 sayılı Kanun’un 216/2. maddesinde düzenlenen bu suçun oluşabilmesi için halkın belirli bir kesiminin (sosyal sınıf, ırk, din, mezhep, cinsiyet veya bölge bakımından) alenen aşağılanması gerekmektedir. Yargıtay, somut olayda sanığın paylaşımlarının anılan maddede sayılan bu farklılıklara dayalı olarak yapılmadığı gerekçesiyle, atılı suçun unsurlarının oluşmadığına dikkat çekmiş ve yazılı şekilde karar verilmesini hukuka aykırı bulmuştur.
Bu gerekçelerle Yargıtay 4. Ceza Dairesi, Bölge Adliye Mahkemesi Ceza Dairesi kararının, tebliğnameye aykırı olarak oy çokluğuyla BOZULMASINA karar vermiştir. Dava dosyası, yeniden değerlendirilmek üzere İlk Derece Mahkemesine gönderilmiştir.
Yorum
Yargıtay’ın bu kararı, Türk ceza hukukunda “Cumhurbaşkanına hakaret” ve “halkı kin ve düşmanlığa tahrik veya aşağılama” suçlarının yorumlanması ve uygulanması açısından önemli emsaller içermektedir. Özellikle matufiyet şartının sıkı bir şekilde aranması ve halkı kin ve düşmanlığa tahrik suçunda aranan unsurların (sosyal sınıf, ırk, din vb.) somut olayda gerçekleşmediğinin tespiti, kanunların lafzına ve ruhuna uygun yorumlanmasının gerekliliğini vurgulamaktadır.
Karara ilişkin karşı oy, ifade özgürlüğünün demokratik bir toplum için vazgeçilmez bir temel olduğunun altını çizmiş ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) içtihatlarına geniş yer vermiştir. Karşı oyda belirtildiği üzere, AİHM, Handyside, Lingens, Oberschlick, Castells ve Eon gibi emsal kararlarında, siyasetçilere yönelik eleştirilerin sınırının, özel kişilere nazaran daha geniş olması gerektiğini defalarca vurgulamıştır. Siyasetçiler, kamuoyunun denetimine açık olmaları ve icraatları nedeniyle daha ağır eleştirilere tahammül etmek zorundadır. Eleştiri ile hakaret arasındaki çizginin iyi çizilmesi, eleştirinin “değer yargısı” niteliğinde olup olmadığının titizlikle değerlendirilmesi gerektiği belirtilmiştir. Müstehcen, saldırgan, onur kırıcı, şiddeti teşvik eden veya nefret içeren ifadeler hukukun koruma alanı dışında kalsa da, siyasi eleştirinin abartma ve saptırma içerebileceği ve bunun ifade özgürlüğü kapsamında değerlendirilmesi gerektiği vurgulanmıştır.
Yargıtay’ın bozma kararı ve karşı oyda dile getirilen güçlü gerekçeler, ifade özgürlüğünün korunması ile kişilik haklarının korunması arasındaki hassas dengenin kurulmasında yol gösterici niteliktedir. Bu karar, Türkiye’de ifade özgürlüğü ve eleştiri hakkının kapsamının, uluslararası standartlar ve AİHM içtihatları ışığında yeniden değerlendirilmesi gerektiğini bir kez daha ortaya koymuştur.
Karar Künyesi
- Mahkeme: T.C. Yargıtay 4. Ceza Dairesi
- Esas No: 2022/12363
- Karar No: 2025/7283
- Karar Tarihi: 21.04.2025
- Suçlar: Cumhurbaşkanına Hakaret, Halkı Kin ve Düşmanlığa Tahrik veya Aşağılama
- Hüküm: Bölge Adliye Mahkemesi Ceza Dairesi kararının BOZULMASI
Hukuki süreçleriniz hakkında profesyonel destek almak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
