AYM: Hizmet Kusuru Davalarında Silahların Eşitliği İlkesi İhlali

Giriş ve Olayın Özeti

Anayasa Mahkemesi (AYM), yakın tarihli 2022/28626 başvuru numaralı İsa Coşkun ve Pakizer Coşkun başvurusunda, adil yargılanma hakkı kapsamında önemli bir karar verdi. Bu karar, idari yargılamalarda “silahların eşitliği” ilkesinin önemini bir kez daha vurgulamaktadır.

Başvuruya konu olay, başvurucuların oğlu E.C.'nin bir özel eğitim ve rehabilitasyon merkezinde tedavi görürken pencereden düşerek ağır yaralanması ile başlamıştır. Bu talihsiz olayın ardından başvurucular, hem özel eğitim merkezinin sahibi F.Ü.'ye karşı adli yargıda maddi ve manevi tazminat davası açmış, hem de Millî Eğitim Bakanlığı'nın (İdare) hizmet kusuru olduğu iddiasıyla idari yargıda tam yargı davası açmıştır.

Van 3. İdare Mahkemesi, idare aleyhine açılan davayı, adli yargıda görülen davada alınan ve idareye kusur atfetmeyen bilirkişi raporuna dayanarak reddetmiştir. Başvurucular, bu kararın idarenin hizmet kusurunun ayrıca incelenmesini gerektirdiğini ve farklı bir davadaki raporun hükme esas alınamayacağını belirterek temyiz yoluna gitmiş, ancak Danıştay bu kararı onamıştır. Bunun üzerine, hukuki süreçlerin yetersizliği ve adil yargılanma hakkının ihlal edildiği gerekçesiyle Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuruda bulunulmuştur.

Hukuki Değerlendirme ve Karar

Anayasa Mahkemesi, başvurucuların iddialarını adil yargılanma hakkı kapsamındaki “silahların eşitliği” ilkesi yönünden incelemiştir. Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı, tarafların usule ilişkin haklar bakımından eşit koşullara tabi tutulmasını ve iddia ile savunmalarını mahkeme önünde makul şekilde dile getirme fırsatına sahip olmasını gerektirir.

AYM, Van 3. İdare Mahkemesi'nin, Millî Eğitim Bakanlığı'nın taraf olmadığı adli yargıdaki bir uyuşmazlığa ilişkin bilirkişi raporunu doğrudan hükmüne esas almasını ele almıştır. Mahkeme, idarenin denetim ve düzenleme yükümlülüğüne ilişkin hizmet kusurunun somut olayda ayrıca ve yeterince incelenmediğini, başvurucuların bu konuda kendi iddialarını ispatlama imkanlarından mahrum bırakıldığını tespit etmiştir. Bu durumun, başvurucuları davalı idareye nazaran zayıf bir konuma düşürdüğü ve silahların eşitliği ilkesini ihlal ettiği sonucuna varılmıştır.

Öte yandan başvurucuların “makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği” iddiası ise, 6384 sayılı Kanun'da yapılan değişiklik uyarınca Tazminat Komisyonu'na başvuru yolu tüketilmediği gerekçesiyle kabul edilemez bulunmuştur.

AYM, tespit ettiği ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması için Van 3. İdare Mahkemesi'ne yeniden yargılama yapılmasına karar vermiş, tazminat talebini ise reddetmiştir. Ayrıca başvuruculara yargılama giderlerinin ödenmesine hükmedilmiştir.

Yorum

Anayasa Mahkemesi'nin bu kararı, idare hukuku alanında açılan tam yargı davalarında adil yargılanma hakkının temel güvencelerinden olan silahların eşitliği ilkesinin ne denli hayati olduğunu bir kez daha ortaya koymuştur. İdarenin hizmet kusuruna dayalı sorumluluğunun tespiti, somut olayın özelliklerine ve idarenin kendi yükümlülüklerine özel bir incelemeyi gerektirir. Başka bir davanın veya başka bir tarafın kusuruna ilişkin bir bilirkişi raporunun, idareye atfedilen kusurun tespiti için yeterli kabul edilmesi, yargılamada taraflar arasında dengesizliğe yol açabilir.

Bu karar, idari yargının, idarenin denetim ve düzenleme yükümlülüklerini yerine getirip getirmediğini, gerekli önlemleri alıp almadığını kendi dosyasında ve kendi delilleriyle değerlendirmesinin şart olduğunu göstermektedir. Hukuki süreçlerde tarafların iddia ve savunmalarını etkin bir şekilde ortaya koyabilmeleri için eşit imkanlara sahip olması, hakkaniyete uygun bir yargılamanın vazgeçilmezidir. Türkyılmaz Hukuk Bürosu olarak, müvekkillerimizin adil yargılanma haklarının korunması ve idare hukuku alanındaki tüm uyuşmazlıklarında etkin hukuki destek sağlanması temel önceliklerimizdendir.

Karar Künyesi

• Başvuru Numarası: 2022/28626
• Karar Tarihi: 13/1/2026
• Resmi Gazete Tarih ve Sayısı: 21/5/2026 – 33260
• Başvurucular: İsa COŞKUN, Pakizer COŞKUN
• İhlal Edilen Hak: Adil yargılanma hakkı kapsamındaki silahların eşitliği ilkesi (Anayasa m. 36)
• Yeniden Yargılama Kararı: Van 3. İdare Mahkemesi (E.2014/703, K.2015/1030)

Hukuki süreçleriniz hakkında profesyonel destek almak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.