Evime Haciz Gelir Mi? Hangi Ev Eşyaları Haczedilemez?

İcra memurlarının evinize geleceğini öğrendiğinizde aklınıza ilk gelen görüntü buzdolabınızın veya çamaşır makinenizin elinizden alınması olabilir, ama bu gerçeği yansıtmıyor.

Aşağıda konutta haciz yapılmasının artık hakim onayı gerektirdiğini, hangi eşyaların kesinlikle haczedilemeyeceğini ve haksız haciz durumunda haczedilmezlik şikayetinin nasıl yapıldığını anlatıyoruz.

Konutta Haciz Yapılmasının Yeni ve Katı Şartları (Hâkim Onayı Zorunluluğu)

Ev eşyalarının haczedilip haczedilemeyeceği konusuna geçmeden önce, icra memurlarının evinize girip giremeyeceği hususunu aydınlatmak gerekir. Hukuk sistemimizde yapılan son güncellemelerle (İİK Madde 79/a), borçlunun anayasal güvence altındaki “konut dokunulmazlığı” hakkı icra takiplerine karşı en üst düzeyde korunmaya alınmıştır.

Eskiden alacaklı vekili icra dairesine talep açtığında doğrudan borçlunun evine gidilebiliyorken, güncel mevzuat uyarınca süreç tamamen değişmiştir:

Bu devrim niteliğindeki kural göstermektedir ki; alacaklıların kapınıza aniden dayanarak evinize girmesi yasal olarak bizzat mahkeme filtresine takılmaktadır.

Hangi Ev Eşyaları Kesinlikle Haczedilemez? (Lüzumlu Eşya Kuralı)

Hâkim kararı alındı ve icra memuru evinize geldi diyelim. Peki, memur evinizdeki her şeyi alıp götürebilir mi? Kesinlikle hayır. Kanun koyucu, borçluyu ve ailesini korumak adına İİK Madde 82’de “Tamamı Haczedilemeyen Mal ve Haklar” başlığı altında kesin sınırlar çizmiştir.

İİK’nın 82. maddesinin 1. fıkrasının 3. bendine göre; “Para, kıymetli evrak, altın, gümüş, değerli taş, antika veya süs eşyası gibi kıymetli şeyler hariç olmak üzere, borçlu ve aynı çatı altında yaşayan aile bireylerine ait kişisel eşya ile ailenin ortak kullanımına hizmet eden tüm ev eşyası” haczedilemez.

Kanunun gerekçesinde de açıkça belirtildiği üzere, bu kuralın temel amacı; muhafazasında ve satışında zorluk çekilen eşyaların gereksiz yere haczedilmesini önlemek ve borçlu ile aile bireyleri için yaşamın devamı adına asgari düzeyde gerekli olan eşyaları güvence altına almaktır. Bu kapsamda İcra Hukuku pratiğimizde hiçbir şekilde haczedilemeyecek temel ev eşyaları şunlardır:

• Buzdolabı: Ailenin gıda ihtiyacının muhafazası için zorunludur ve kesinlikle haczedilemez.
• Çamaşır Makinesi: Hijyen ve sağlık için temel ihtiyaçtır, alınamaz.
• Televizyon: Ailenin bilgi alma ve asgari sosyal yaşam ihtiyacı kapsamında lüzumlu eşyadır, haczedilemez.
• Fırın ve Ütü: Yine ailenin mutfak ve giyim düzeni için asgari yaşam standardı dahilindedir, hacze konu edilemez.
• Koltuk, Halı, Yatak, Dolap: Günlük yaşamın idamesi için kullanılan temel mobilyaların haczedilmesi hukuka aykırıdır.

Özetle, borçlunun bedeni ve ruhsal varlığını sürdürmesi, ailesiyle birlikte asgari ve mütevazı bir yaşam sürebilmesi için elzem olan eşyalara hiçbir alacaklı el uzatamaz.

Evden Neler Haczedilebilir? (Kıymetli Eşyalar)

Kanun, ailenin yaşamı için “lüzumlu” olan eşyaları korurken, borcun ödenmesini sağlayabilecek nitelikteki “yatırım veya lüks” araçlarını korumaz. İcra memuru evde yaptığı tespitte;

• Nakit paralar ve banknotlar,
• Altın, gümüş gibi değerli madenler ve ziynet eşyaları,
• Değerli taşlar, antika eserler veya yüksek ederi olan süs eşyaları,
• Kıymetli evraklar (çek, senet, hisse senedi vb.) bulursa bunları haczeder ve muhafaza altına almak üzere icra dairesine veya kasasına götürür.

Aynı Amaca Hizmet Eden Birden Fazla Eşya Olması Durumu

Borçluların sıklıkla sorduğu sorulardan biri de şudur: “Evimde iki tane televizyon veya iki tane buzdolabı varsa ne olur?”

İcra hukuku, borçlu ile alacaklının menfaatlerini mümkün olduğu kadar telif etmek (dengelemek) esasına dayanır. Kanun koyucu ve yerleşik içtihatlar bu dengeyi şu kuralla sağlamıştır: Aynı amaçla kullanılan birden fazla ev eşyası bulunması durumunda, bunlardan yalnızca bir tanesi borçluya bırakılır, diğeri ise haczedilebilir.

Haksız Yere Lüzumlu Ev Eşyam Haczedildi, Ne Yapmalıyım? (Haczedilmezlik Şikayeti)

Yasaların bu kadar net olmasına rağmen, uygulamada bazen icra memurlarının alacaklı vekillerinin baskısıyla ya da yanlış takdir yetkisi kullanarak buzdolabı, tek televizyon veya çamaşır makinesi gibi “lüzumlu ev eşyalarına” haciz işlemi uyguladığı veya bunları yediemin depolarına götürdüğü görülebilmektedir. Eğer böyle hukuka aykırı bir durumla karşılaşırsanız, eşyanızın sonsuza dek gittiğini düşünmeyin; kanun size bu hatayı düzeltmek için etkili bir yol sunmuştur: Haczedilmezlik Şikayeti.

Yargıtay Kararları Işığında Ev Eşyası Haczine Yaklaşım

İcra mahkemelerinde açılan haczedilmezlik şikayetleri, Yargıtay’ın istikrarlı ve insan odaklı emsal kararlarıyla şekillenmektedir. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi’nin ev eşyalarının haczine ilişkin temel yaklaşımları şöyledir:

Haczedilen Eşya İçin Hangi Yola Başvurulur

Haciz sırasında kanunen haczedilemeyecek bir eşya listeye alınmışsa, yapılacak iş beklemek değil süresi içinde başvurmaktır. Buradaki başvuru yolu şikâyettir ve haczin öğrenilmesinden itibaren yedi gün içinde icra mahkemesine yapılır. Haciz sırasında hazır bulunduysanız süre o gün başlar, bulunmadıysanız haciz tutanağının size tebliğ edildiği tarihten işler.

Şikâyet dilekçesinde haczedilen eşyaların tek tek hangi bent kapsamına girdiğini yazmak gerekir. Ailenin ortak kullanımına hizmet eden ev eşyası için İcra ve İflas Kanunu’nun 82. maddesinin 3. bendi, mesleğini bedeni çalışmasıyla sürdüren borçlunun iş aletleri için 2. bendi, öğrenci bursları için 13. bendi dayanak gösterilir. Dilekçeye haciz tutanağının bir örneğini ve eşyaların evde günlük kullanımda olduğunu gösteren fotoğrafları eklemek inceleme aşamasını hızlandırır.

Haczedilen eşya size değil de başka birine aitse izlenecek yol farklıdır; bu durumda şikâyet değil istihkak prosedürü işler. Malın üçüncü kişiye ait olduğu iddiası haciz sırasında ya da öğrenmeden itibaren yedi gün içinde icra dairesine bildirilir, icra müdürü dosyayı icra mahkemesine gönderir ve mahkeme istihkak davası açılması için süre verir. İddiayı güçlendiren şey belgedir: fatura, garanti belgesi, kredi kartı ekstresi ve kargo kaydı gibi eşyanın kime ait olduğunu gösteren kayıtlar belirleyici olur.

Bir noktayı da bilmek gerekir. İcra ve İflas Kanunu’nun 82. maddesinin son fıkrasına göre 2, 4, 5, 7 ve 12 numaralı bentlerdeki haczedilmezlik istisnası, borcun o eşyanın bedelinden doğmaması haline özgüdür. Yani taksitle aldığınız ve bedelini ödemediğiniz bir eşya için o eşyanın satıcısı takip başlatmışsa, haczedilemezlik iddiası dinlenmez. Aynı maddeye eklenen fıkra uyarınca, bu bentlerde sayılan malların kıymeti fazlaysa bedelinden haline münasip bir kısmı borçluya bırakılmak üzere mal haczedilip satılabilir.

Avukat Değerlendirmesi: Haciz Tehdidi Altında Malvarlığının Korunması

Hakkınızda icra takibi başlatılmış olması, buzdolabı, çamaşır makinesi, televizyon, yatak veya fırın gibi ailenizin yaşamı için gerekli eşyaların elinizden alınacağı anlamına gelmiyor. 2026 mevzuatına göre eve girilmesi hakim onayına bağlı ve bu eşyaların haczi zaten tamamen yasak.

Buna rağmen zaman zaman haksız yere bu eşyalara haciz uygulanabiliyor. Böyle bir durumda şikayet süreniz sadece 7 gün.

Ev eşyası konusunda kural 2023 yılında işçi lehine genişletildi. 28 Mart 2023 tarihli 7445 sayılı Kanunla değiştirilen İcra ve İflas Kanunu’nun 82. maddesinin 3. bendi, borçlu ve aynı çatı altında yaşayan aile bireylerine ait kişisel eşya ile ailenin ortak kullanımına hizmet eden tüm ev eşyasının haczedilemeyeceğini söylüyor. Eskiden geçerli olan aynısından birden fazla varsa biri haczedilir kuralı kaldırıldı; bugün buzdolabı, çamaşır makinesi, televizyon, koltuk takımı gibi eşyalar ailenin ortak kullanımına hizmet ettiği sürece haciz dışıdır.

Bu korumanın dışında kalanlar aynı bentte tek tek sayılmıştır: para, kıymetli evrak, altın, gümüş, değerli taş, antika ve süs eşyası. Ayrıca aynı maddeye göre borçlunun haline münasip evi de haczedilemez. Tek evin satılıp satılamayacağını ve meskeniyet iddiasını ayrıca ele aldık. İcra Hukuku alanındaki deneyimimizle, haczedilen eşyalar için istihkak ve şikâyet yolunu değerlendirmek üzere iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.

SIKÇA SORULAN SORULAR

İLGİLİ YAZILAR