İhtiyari Arabuluculukta Gabin: Yargıtay’dan İşçi Lehine Önemli Karar

Giriş ve Olayın Özeti

İş hukuku uyuşmazlıklarında ihtiyari arabuluculuk, taraflar arasında barışçıl bir çözüm yolu sunmakla birlikte, bazı durumlarda işçinin haklarının ihlaline yol açabilmektedir. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin yakın tarihli bir kararı, ihtiyari arabuluculuk tutanağının gabin (aşırı yararlanma) nedeniyle iptali konusunda önemli bir emsal teşkil etmektedir. Söz konusu uyuşmazlıkta, iş sözleşmesi feshedilen bir işçinin, ruhsal rahatsızlıkları ve kullandığı ilaçların yan etkileri nedeniyle zihinsel karışıklık yaşadığı bir dönemde, gerçek maaşına ve kıdemine kıyasla oldukça düşük bir işçilik alacağı tutarı üzerinden ihtiyari arabuluculuk anlaşma belgesi imzaladığı iddia edilmiştir. İşverenin, fesih işlemiyle aynı gün, kendi belirlediği bir arabulucu aracılığıyla işçiyi hızlıca anlaşmaya zorladığı ve gerçek bir müzakere ortamının oluşmadığı öne sürülmüştür. İşçi, kendisine teklif edilen 156.058,70 TL’lik ödemeyi, hesaplama yetkinliği olmaması ve maddi ihtiyacı nedeniyle kabul ettiğini belirtmiştir. Ancak, tanık beyanları ve benzer kıdeme sahip başka bir çalışana yapılan ödeme dikkate alındığında, işçinin hak edişlerinin çok daha yüksek olduğu ortaya çıkmıştır.

Hukuki Değerlendirme ve Karar

İlk Derece Mahkemesi ve Bölge Adliye Mahkemesi, ihtiyari arabuluculuk sürecinin usul ve kanuna uygun yürütülmediği sonucuna varmıştır. Mahkemeler, arabuluculuk görüşmelerinin temelini oluşturan müzakere aşamasının somut olayda gerçek anlamda uygulanmadığını, arabulucunun aydınlatma görevinin yerine getirilmediğini kabul etmiştir. Özellikle, arabuluculuğun amacının mevcut bir uyuşmazlığı müzakere ederek çözmek olduğu, işçinin ileride dava açmasını engellemek amacıyla kullanılamayacağı vurgulanmıştır. İşverenin fesih işlemi ve buna ilişkin ödemeleri arabulucu aracılığıyla aynı gün gerçekleştirmesi, işçiye düşünme ve karar verme imkânı tanınmaması, işçinin sağlık durumu ve aldığı ilaçların etkileriyle birlikte değerlendirildiğinde, anlaşma tutanağının aşırı yararlanma (gabin) niteliğinde olduğu tespit edilmiştir.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, davalı vekilinin temyiz başvurusunu inceleyerek, Bölge Adliye Mahkemesi’nin kararını oy birliğiyle onamıştır. Yüksek Mahkeme, tarafların karşılıklı iddia ve savunmaları, dayandıkları belgeler, uygulanması gereken hukuk kuralları ve yargılama süreci dikkate alındığında, kararın usul ve kanuna uygun olduğunu belirtmiştir. Bu karar, ihtiyari arabuluculuk sürecinde gabin iddiasının değerlendirilmesinde, işçinin özel durumunun (sağlık, bilgi eksikliği, maddi ihtiyaç) ve arabuluculuk sürecinin işleyişinin (gerçek müzakere, arabulucunun rolü, zamanlama) önemini bir kez daha ortaya koymuştur. İşçiye ödenen meblağın gerçek hak edişleriyle orantısız olması, objektif gabin unsurunu; işçinin zayıf ve kırılgan durumundan faydalanılması ise sübjektif gabin unsurunu oluşturmuştur.

Yorum

Bu Yargıtay kararı, iş hukuku alanında ihtiyari arabuluculuk süreçlerinin dürüstlük kuralına uygun yürütülmesi ve işçi haklarının korunması açısından son derece önemlidir. Karar, arabuluculuk müessesesinin amacından saptırılmaması gerektiğini net bir şekilde vurgulamaktadır. İşverenlerin, iş sözleşmesi fesihlerinde işçinin özel durumundan faydalanarak düşük meblağlar karşılığında haklarından feragat ettirmesi, hukuken geçerli kabul edilmemektedir. İşçiler açısından, arabuluculuk görüşmelerine katılmadan önce veya görüşmeler sırasında bağımsız bir hukuk danışmanından destek almak, haklarının tam ve doğru şekilde hesaplanmasını sağlamak büyük önem taşımaktadır. İşverenler açısından ise, arabuluculuk sürecinin şeffaf, objektif ve gerçek bir müzakereye dayalı olarak yürütülmesi, işçinin hak edişlerini tam olarak ödeme yükümlülüğü ve iyi niyet prensibine uyma gerekliliği bir kez daha hatırlatılmıştır. Aksi takdirde, imzalanan anlaşma tutanaklarının gabin nedeniyle iptali gündeme gelebilecektir.

Karar Künyesi

• Mahkeme: Yargıtay 9. Hukuk Dairesi
• Esas Numarası: 2025/9390
• Karar Numarası: 2026/1065
• Karar Tarihi: 10.02.2026

Hukuki süreçleriniz hakkında profesyonel destek almak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.