Uyuşturucu Ticareti ve Cinsel Suçlarda Hapis Yatarı Ne Kadar? (3/4 İnfaz Oranı)

Hakkında yürütülen ağır ceza yargılaması sürecinin sona ermesi ve verilen mahkûmiyet kararının kesinleşmesi, hükümlü ve ailesi için tarifsiz bir psikolojik yıkımın ve belirsizliğin başlangıcıdır. Özellikle uyuşturucu madde ticareti veya cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen suçlar gibi toplumda infial yaratan, cezai yaptırımları son derece ağır olan dosyalarda; mahkeme salonunda duyulan “12 yıl”, “15 yıl” veya “20 yıl” gibi hapis cezaları, kişinin tüm hayatının bittiği hissiyatını yaratır. Zihinlerde yankılanan o yakıcı soru her zaman aynıdır: “Bana verilen bu cezanın ne kadarını cezaevinin o soğuk duvarları ardında geçireceğim?”

Ancak infaz hukuku, mahkeme salonunda verilen ceza yılının doğrudan takvime eklenmesinden ibaret basit bir işlem değildir; kendi içinde lehe kanunları, indirimleri, şartlı tahliye oranlarını ve denetimli serbestlik sürelerini barındıran katı bir matematiğe dayanır. Kanun koyucu, devletin ve toplumun temellerini sarsan uyuşturucu ticareti ve nitelikli cinsel suçlar söz konusu olduğunda, infaz sistemimizin en ağır, en tavizsiz ve en katı rejimi olan “3/4 (Dörtte Üç) İnfaz Oranını” devreye sokmaktadır. Bu ağır rejimde yapılacak küçücük bir hesaplama hatası veya suç tarihine bağlı lehe bir yasanın İnfaz Savcılığının gözünden kaçması, ailenizden ve özgürlüğünüzden haksız yere fazladan yıllarınızı çalabilir. Türkyılmaz Hukuk bürosu olarak, en umutsuz görünen ve en ağır cezaları barındıran infaz dosyalarında özgürlüğünüzü tesadüflere bırakmıyor, İnfaz Hukuku alanındaki tüm uzmanlığımızla haklarınızı koruma altına alıyoruz. Bu kapsamlı rehberimizde, uyuşturucu ticareti ve cinsel suçların yatar hesaplamasını, 3/4 infaz oranının detaylarını, 2014 öncesi lehe kanun uygulamalarını ve suça sürüklenen çocuklara tanınan devasa yasal avantajları güncel 2026 mevzuatı ışığında tüm detaylarıyla inceleyeceğiz.

3/4 İnfaz Oranı Nedir? Uyuşturucu Ticareti ve Cinsel Suçlarda Temel Kural

Hapis cezalarının yatarının (cezaevinde geçirilecek net sürenin) hesaplanmasındaki en temel mekanizma “Koşullu Salıverilme” yani halk arasındaki adıyla “Şartlı Tahliye” sistemidir. 2020 yılında yürürlüğe giren 7242 sayılı Kanun ile genel (adi) suçlarda hükümlülerin cezaevinde kalacağı süre cezanın yarısına (1/2’sine) indirilmişken, kanun koyucu bazı ağır suçlarda devletin “sıfır tolerans” politikasını benimsemiş ve bu suçları işleyenlerin cezalarının yüzde 75’ini (3/4’ünü) ceza infaz kurumunda çekmelerini emretmiştir.

5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’un (CGTİHK) 108/9. maddesi gereğince, sistemimizin en ağır yatarı olan 3/4 infaz oranına tabi tutulan başlıca suç grupları şunlardır:

1. Uyuşturucu veya Uyarıcı Madde İmal ve Ticareti Suçları (TCK Madde 188)

Türk Ceza Kanunu’nun 188. maddesinde düzenlenen uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçu, toplum sağlığını doğrudan tehdit ettiği gerekçesiyle en ağır infaz rejimine tabi tutulmuştur. Bu suçtan ceza alan bir yetişkin, mahkemenin verdiği cezanın 3/4’ünü (dörtte üçünü) cezaevinde geçirdiği takdirde koşullu salıverilme hakkından yararlanabilir. (Kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma suçu olan TCK 191 bu kapsama girmez, ticareti kapsar).

2. Nitelikli Cinsel Dokunulmazlığa Karşı İşlenen Suçlar

Kanun koyucu, cinsel suçları kendi içinde ikiye ayırmış ve “nitelikli” yani ağırlaşmış olanları 3/4 oranına tabi tutmuştur. Aşağıdaki cinsel suçlardan mahkûm olanlar cezalarının 3/4’ünü yatmak zorundadır:

• Nitelikli Cinsel Saldırı (TCK m. 102/2): Halk arasında tecavüz olarak bilinen, cinsel davranışın vücuda organ veya sair cisim sokulması suretiyle gerçekleştirilmesi durumu.
• Çocukların Cinsel İstismarı (TCK m. 103): 15 yaşını tamamlamamış veya tamamlamış olmakla birlikte fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılama yeteneği gelişmemiş olan çocuklara karşı gerçekleştirilen her türlü cinsel davranış.
• Reşit Olmayanla Nitelikli Cinsel İlişki (TCK m. 104/2-3): 15-18 yaş grubundaki çocuklarla cebir, tehdit ve hile olmaksızın girilen cinsel ilişkinin, aralarında evlenme yasağı bulunan kişiler veya evlat edineceği çocuğun evlat edinme öncesi bakımını üstlenen kişiler tarafından işlenmesi.

Önemli Bir Ayrım: Tüm cinsel suçlar 3/4 oranına tabi değildir. Basit cinsel saldırı (TCK m. 102/1), cinsel taciz (TCK m. 105) ve reşit olmayanla basit cinsel ilişki (TCK m. 104/1) suçlarında infaz oranı kural olarak 2/3 (üçte iki) olarak uygulanır.

28 Haziran 2014 Miladı: Suç Tarihinin Yatar Hesaplamasındaki Hayati Rolü

İnfaz hukukunda “Lehe Kanun Prensibi” (TCK madde 7/3) hayat kurtarır. Bir hükümlünün cezaevinde ne kadar kalacağını, mahkemenin karar verdiği tarih değil, suçun işlendiği tarih belirler.

Cinsel suçlar ve uyuşturucu ticareti suçlarında, 6545 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 28 Haziran 2014 tarihi infaz açısından bir milattır.

• Suç Tarihi 28.06.2014’ten Önce İse: Uyuşturucu ticareti veya cinsel suçları bu tarihten önce işleyen bir kişi için, suç tarihinde yürürlükte olan kanun daha lehe olduğundan, şartlı tahliye oranı 3/4 değil, 2/3 (üçte iki) olarak uygulanır.
• Suç Tarihi 28.06.2014’ten Sonra İse: Bu tarihten sonra işlenen uyuşturucu ticareti ve nitelikli cinsel suçlarda şartlı tahliye oranı tavizsiz bir şekilde 3/4 (yüzde 75) olarak uygulanır.

Örnek Bir 3/4 Yatar Hesaplaması: Uyuşturucu ticareti suçundan mahkemenin size 12 yıl hapis cezası verdiğini varsayalım.

• Toplam Ceza: 12 Yıl
• Koşullu Salıverilme (Şartlı Tahliye) Oranı: 3/4 (Dörtte Üç)
• İnfaz Kurumunda Geçirilmesi Gereken Süre: 12 Yılın 3/4’ü = 9 Yıl.
• Denetimli Serbestlik İndirimi: 1 Yıl (Aşağıda detaylandırılmıştır).
• Net Yatar Süresi: 9 Yıl – 1 Yıl = 8 Yıl. Yani 12 yıl ceza alan bir yetişkin, iyi hâlli olmak koşuluyla 8 yılını kapalı ve açık ceza infaz kurumlarında geçirdikten sonra tahliye edilerek ailesine kavuşacaktır.

Suça Sürüklenen Çocuklarda (SSÇ) Cinsel Suçlar ve Uyuşturucu Ticareti İnfazı

Türk Ceza Hukuku, suç işlediği tarihte 18 yaşından küçük olan çocuk hükümlülere, topluma yeniden kazandırılmaları amacıyla olağanüstü “pozitif ayrımcılık” sağlar. Sistemin en ağır suçları olan uyuşturucu ticareti ve nitelikli cinsel suçlar söz konusu olduğunda dahi, çocukları koruyan yasal zırhlar devreye girer.

Çocuklara 3/4 İnfaz Rejimi Asla Uygulanamaz

5275 sayılı CGTİHK’nın 108/10. maddesi çok kesindir: Yetişkinler için uygulanan 3/4 koşullu salıverilme oranı, çocuklar hakkında uygulanamaz. Suç tarihi itibarıyla 18 yaşından küçük olan bir çocuk, nitelikli cinsel istismar veya uyuşturucu ticareti suçu işlese dahi, şartlı tahliye oranı 3/4 değil, daha lehe olan 2/3 (üçte iki) olarak hesaplanır.

Yaş İndirimi Dev Avantajı (1 Günün 2 veya 3 Gün Sayılması)

Çocuklara tanınan asıl büyük yasal ödül, yaş indirimidir. 5275 sayılı İnfaz Kanunu geçici 6/4. maddesi uyarınca;

• Çocuk hükümlünün 15 yaşını dolduruncaya kadar ceza infaz kurumunda (gözaltında veya tutuklulukta) geçirdiği 1 gün, infaz hesabında 3 gün olarak kabul edilir.
• Çocuk hükümlünün 18 yaşını dolduruncaya kadar ceza infaz kurumunda geçirdiği 1 gün ise infaz hesabında 2 gün olarak kabul edilir. Bu devasa matematiksel avantaj sayesinde çocuk hükümlüler, aldıkları uzun süreli hapis cezalarını yetişkinlere kıyasla çok büyük bir hızla tüketir ve tahliye olurlar.

Uyuşturucu ve Cinsel Suçlarda Denetimli Serbestlik Süresi Ne Kadardır?

Şartlı tahliye tarihinizden daha da önce cezaevinden çıkıp evinize dönmenizi sağlayan sisteme “Denetimli Serbestlik” adı verilir. 2020 yılında 7242 sayılı Kanun ile genel suçlarda denetimli serbestlik süresi 3 yıla kadar çıkarılmış ve binlerce mahkûm tahliye edilmişti. Ancak kanun koyucu, toplum vicdanını gözeterek bazı suçları bu “örtülü af” niteliğindeki düzenlemenin dışında tutmuştur.

Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçu (TCK m. 188) ile Cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen suçlar (TCK m. 102, 103, 104, 105), CGTİHK Geçici 6/1. maddesinde açıkça “İstisna Suçlar” arasında sayılmıştır. Bu nedenle, suç tarihiniz ne olursa olsun, uyuşturucu ticareti veya cinsel suçlardan mahkûm olan kişilerin (yetişkin veya çocuk fark etmeksizin) yararlanabileceği maktu (sabit) denetimli serbestlik süresi yalnızca 1 YILDIR. Üç yıllık genel denetimli serbestlik indiriminden kesinlikle faydalanamazlar.

Cinsel Suçlardan Mahkûm Olanlara Uygulanan Özel Tedavi ve Yükümlülükler

5275 sayılı İnfaz Kanunu’nun 108/9. maddesi, cinsel dokunulmazlığa karşı suç işleyen yetişkin hükümlüler için, hem cezanın infazı sırasında hem de koşullu salıverildikleri takdirde denetim süresi içinde uygulanmak üzere çok sert güvenlik tedbirleri öngörmüştür. İnfaz Hâkimi, cinsel suçlardan hüküm giyen kişi hakkında aşağıdaki yükümlülüklerden bir veya birkaçına karar vermek zorundadır:

• Tıbbi tedaviye tabi tutulmak,
• Tedavi amaçlı programlara katılmak,
• Suçun mağdurunun oturduğu ve çalıştığı yerleşim bölgesinde ikamet etmekten yasaklanmak,
• Mağdurun bulunduğu yerlere yaklaşmaktan yasaklanmak,
• Çocuklarla bir arada olmayı gerektiren bir ortamda çalışmaktan yasaklanmak,
• Çocuklar hakkında bakım ve gözetim yükümlülüğünü gerektiren faaliyet icra etmekten yasaklanmak.

Hukuki Not: Kanun maddesi, Uyuşturucu Ticareti (TCK 188) suçunu bu fıkranın açıkça “istisnası” tutmuştur (TCK 188 hariç olmak üzere ibaresi). Yani uyuşturucu tacirlerine çocuklarla bir arada olmama veya belli bir bölgede oturmama gibi cinsel suç faillerine özgü tedbirler uygulanmaz; ancak TCK 191 ve ilgili infaz mevzuatı gereğince uyuşturucu bağımlısı oldukları tespit edilirse uyuşturucu arındırma ve rehabilitasyon tedavisine zorunlu olarak tabi tutulurlar. Ayrıca unutulmamalıdır ki, cinsel suç faillerine uygulanan bu ağır takip ve yasaklama tedbirleri “Suça Sürüklenen Çocuklar” hakkında uygulanamaz.

Yargıtay İçtihatları Işığında İnfaz Hesaplama Hataları ve Çözüm Yolları

İnfaz hukuku matematiktir ve bu matematikte savcılık makamının veya cezaevi memurlarının sıklıkla hata yaptığı görülmektedir. Özellikle 2014 yılı öncesinde işlenen cinsel suçlarda veya uyuşturucu ticaretinde, kanunun değiştiği gözden kaçırılarak hükümlüye lehe olan 2/3 oranı yerine yanlışlıkla 3/4 oranının uygulandığına veya tutukluluk/gözaltı sürelerinin yatarından eksik düşüldüğüne sıklıkla rastlanmaktadır.

Bu gibi fahiş hatalar karşısında, Yargıtay Emsal Kararları “İnfaz rejimine ilişkin kurallar kamu düzenindendir, lehe olan kanun mutlaka resen tespit edilip uygulanmalıdır” diyerek mahkûmun özgürlüğünü koruma altına alır. Şayet İnfaz Savcılığının hazırladığı müddetnamede (süre belgesinde) şartlı tahliye veya denetimli serbestlik tarihlerinizin hukuka aykırı hesaplandığını düşünüyorsanız, belgenin size tebliğ edildiği tarihten itibaren 15 gün içinde İnfaz Hâkimliğine Şikâyet yoluna başvurmak zorundasınız. Eğer hesaplama hatası mahkemenin kendi ilamından kaynaklanıyorsa ve aleyhinize ise, derhal “Kanun Yararına Bozma” olağanüstü yoluna gidilerek dosyanın Yargıtay denetiminden geçmesi sağlanmalıdır.

Avukat Değerlendirmesi ve Sonuç

Uyuşturucu madde ticareti ve nitelikli cinsel istismar suçları, Türk yargı sisteminin en acımasız ve tavizsiz işlediği alanların başında gelir. Mahkemenin verdiği 10-15 yıllık astronomik cezalar, 3/4 infaz oranı gibi ağır bir yatarla birleştiğinde kişiyi kapalı duvarlar ardında telafisi imkânsız bir umutsuzluğa sürükler. Ancak unutulmamalıdır ki, infaz aşamasında; suç tarihinin 2014 öncesine dayanıp dayanmadığının incelenmesi, suça sürüklenen çocuklara sağlanan yaş indirimlerinin (1 günün 3 gün sayılması gibi) kuruşu kuruşuna denetlenmesi, birden fazla cezanın varlığında içtima (toplama) işlemlerinin en az yatarı verecek şekilde stratejik olarak kurgulanması tamamen İnfaz Hukuku uzmanlığı gerektiren üst düzey hukuki bir süreçtir.

Savcılık kalemlerinde yapılan basit bir kesir (oran) hatasının bedeli, ailenizden ve hürriyetinizden çalınan koskoca yıllardır. Özgürlüğünüzü bürokratik bir hesap makinesinin insafına terk edemezsiniz. Müddetnamenizdeki hukuka aykırılıkları iptal ettirmek, lehe olan infaz kanunlarının derhal uygulanmasını sağlamak ve denetimli serbestlik hakkınızla bir an önce tahliye olabilmek için vakit kaybetmeden uzman ekibimizle iletişime geçin.