Hazine Taşınmazlarında Ecrimisil: Yargıtay 14. HD Kararı
Giriş ve Olayın Özeti
Türkiye’de taşınmaz mülkiyeti ve zilyetliği davaları, hukuki pratiğin önemli bir bölümünü oluşturmaktadır. Özellikle kamuya tahsisli taşınmazların haksız işgallere uğraması durumunda, ilgili kamu kurumu veya Hazine tarafından açılan davalar büyük önem taşır. Bu bağlamda, Yargıtay 14. Hukuk Dairesi’nin 2006/8684 E., 2006/10197 K. sayılı kararı, Hazine’ye ait tahsisli tapulu taşınmaza yapılan müdahalenin men’i, muhdesatın kal’i (kaldırılması) ve ecrimisil talebine ilişkin önemli bir içtihat niteliğindedir.
Söz konusu davada, davacı Hazine adına tahsisli bir taşınmaza davalının haksız müdahalesini önlemek, üzerindeki yapıları kaldırmak ve haksız işgal nedeniyle ecrimisil talep etmek amacıyla dava açılmıştır. Yerel mahkeme, men’i müdahale ve kal (kaldırma) taleplerini kabul ederken, ecrimisil talebini reddetmiştir. Karar, her iki taraf vekilince de temyiz edilmiştir.
Hukuki Değerlendirme ve Karar
Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, dosyadaki delilleri ve mahkemenin değerlendirmesini inceledikten sonra, davalı vekilinin temyiz itirazlarını yerinde görmemiş ve reddetmiştir. Davacının (Hazine) temyiz itirazlarına ilişkin değerlendirmesinde ise farklı bir sonuca ulaşmıştır.
Daire, nizalı taşınmazın tapuda Maliye Hazinesi adına kayıtlı olduğunu ve beyanlar hanesinde davacı Bakanlığa tahsisli olduğuna dair şerhin bulunduğunu tespit etmiştir. Yerel mahkemenin ecrimisil istemini, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 75. maddesi ile Hazine’ye tanınan özel tespit, tahsil ve tahliye imkanları gerekçesiyle reddetmesi Yargıtay tarafından hatalı bulunmuştur.
Yargıtay, ecrimisili; öğretide ve yargısal uygulamalarda hak sahibinin kötü niyetli zilyedden haksız işgali nedeniyle isteyebileceği özel bir tazminat olarak tanımlamıştır. Ecrimisilin, zilyedin faydalanmasından doğan bir istem olup kiraya benzetilemeyeceğini, ancak en azının kira karşılığı zarar olduğunu belirtmiştir. Haksız işgalin haksız eylem niteliğinde olması nedeniyle, haksız işgalle karşılaşan malikin ecrimisil istemek için genel mahkemelerde, genel hükümlere göre dava açabileceği kuşkusuzdur.
Kararda, ecrimisil talebinde bulunan Hazine’nin seçimlik iki hakkı olduğu vurgulanmıştır:
- Dilerse 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 75. maddesi uyarınca ecrimisili tespit edip, ihtarname veya ihbarname ile fuzuli şagile tebliğ edebilir ve rızaen ödenmemesi halinde 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre tahsil edebilir. Ayrıca, taşınmazın bulunduğu yer mülki amiri vasıtasıyla fuzuli şagili tahliye ettirebilir. Bu durumda, idari bir işlem söz konusu olacağından, idari işlemin iptali davası idari yargıda görülecektir.
- İkinci olarak, Hazine dilerse 2886 sayılı Kanun’un 75. maddesinde sözü edilen komisyonu oluşturmadan, ihbarname veya ihtarname düzenlemeden ve bunu şagile tebliğ etmeden, yani idari bir işlem yapmadan doğrudan doğruya genel mahkemede, genel hükümlere göre elatmanın önlenmesi, kal ve ecrimisil istemine ilişkin dava açabilir.
Somut olayda Hazine’nin seçimlik hakkını kullanarak genel mahkemede dava açtığı ve istem doğrultusunda inceleme yapıldığı göz önüne alındığında, ecrimisil talebi hakkında da hüküm kurulması gerektiği belirtilerek, yerel mahkemenin ecrimisil istemini reddetme gerekçesinin doğru olmadığına ve hükmün bozulmasına karar verilmiştir.
Yorum
Yargıtay’ın bu kararı, Hazine ve diğer kamu kurumlarının kamuya tahsisli taşınmazlar üzerindeki haksız işgallere karşı yürütecekleri hukuki süreçler açısından kritik bir yol gösterici niteliğindedir. Karar, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 75. maddesinde belirtilen idari yolun, ecrimisil talebi için tek ve zorunlu bir yol olmadığını, aksine Hazine’nin genel mahkemelerde de dava açarak ecrimisil talep etme konusunda seçimlik bir hakka sahip olduğunu açıkça ortaya koymaktadır.
Bu içtihat, Hazine’nin hak arama özgürlüğünü genişletmekle kalmayıp, aynı zamanda haksız işgalden doğan zararların tazmini konusunda daha esnek bir yaklaşım benimsemesine olanak tanımaktadır. Haksız işgalciler açısından ise, idari süreçlerin yanı sıra doğrudan genel mahkeme yoluyla da hukuki sorumlulukla karşılaşabilecekleri gerçeğini pekiştirmektedir. Dolayısıyla, bu karar, kamu taşınmazlarının korunması ve haksız kullanımların önüne geçilmesi adına önemli bir emsal teşkil etmektedir.
Karar Künyesi
- MAHKEMESİ: Asliye Hukuk Mahkemesi
- DAVACI VEKİLİ: …
- DAVALI: …
- DAVA KONUSU: Men’i Müdahale, Kal, Ecrimisil
- YARGITAY DAİRESİ: (Kapatılan) 14. Hukuk Dairesi
- ESAS NO: 2006/8684
- KARAR NO: 2006/10197
- KARAR TARİHİ: 02.10.2006
Hukuki süreçleriniz hakkında profesyonel destek almak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
