Kamulaştırmasız El Koymada Ecrimisil: Yargıtay’dan Önemli Karar

Giriş ve Olayın Özeti

Taşınmaz maliklerinin rızası olmaksızın, kamulaştırma süreçleri tamamlanmadan idarelerce taşınmazlara fiilen el konulması “kamulaştırmasız el koyma” olarak adlandırılmaktadır. Bu durum, maliklerin mülkiyet haklarının ihlali anlamına gelmekle birlikte, idarelerin de hukuki sorumluluğunu doğurmaktadır. Yargıtay 1. Hukuk Dairesi’nin ele aldığı bir dava, bu konudaki “ecrimisil” (haksız işgal tazminatı) taleplerinin değerlendirilmesi açısından önemli içtihat niteliği taşımaktadır.

Söz konusu davada, davacılar kayden paydaşı oldukları bir taşınmazın, davalı Belediye tarafından 2007 yılından bu yana kamulaştırma süreçlerine konu edildiğini belirtmiştir. İlk kamulaştırma davası reddedilmiş, ikinci dava ise 29.3.2013 tarihinde davalı Belediye lehine sonuçlanarak taşınmazın tesciline karar verilmiştir. Davacılar, 2007’den itibaren taşınmazdan fiilen ve hukuken yararlanamadıkları gerekçesiyle, 29.3.2008 ile 29.3.2013 tarihleri arasındaki dönem için ecrimisil talebinde bulunmuştur. Yerel mahkeme (Merzifon Asliye Hukuk Mahkemesi) ise, davalının taşınmaza fiili bir müdahalesinin bulunmadığı gerekçesiyle davayı reddetmiştir.

Hukuki Değerlendirme ve Karar

Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, yerel mahkemenin kararını bozarak, ecrimisil kavramını ve kamulaştırmasız el koyma durumunda idarenin sorumluluğunu detaylı bir şekilde açıklamıştır. Kararda, ecrimisilin kötü niyetli zilyedin, haksız olarak alıkoyduğu şey nedeniyle hak sahibine ödemek zorunda olduğu bir “haksız fiil tazminatı” olduğu vurgulanmıştır. Kamulaştırma kararı alınmadan veya kamulaştırma işlemleri tamamlanmadan taşınmaza el koyan idarelerin, “haksız işgalci” konumunda bulunduğu açıkça belirtilmiştir.

Yargıtay, taşınmaz malikinin, idarenin bu fiili durumuna razı olup, bedeli karşılığında taşınmazın mülkiyetini devretme iradesini ortaya koyduğu (eş söyleyişle kamulaştırmasız el koyma bedeli tahsili talebiyle dava açtığı) tarihe kadar, idarenin taşınmaza el atmasının haksız fiil niteliğinde olduğunu ifade etmiştir. Bu durumda mal sahibi, taşınmazın dava tarihindeki değerini isteyebileceği gibi, ecrimisil de talep edebilir. Ancak, kamulaştırma bedeli talep edildikten sonra, dava gününden sonraki zaman için hem ecrimisil hem de faiz istenemeyeceği ilkesi de hatırlatılmıştır.

Ayrıca, 25.05.1938 tarih ve 29/10 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı ve yerleşik içtihatlar uyarınca ecrimisil davalarının beş yıllık zamanaşımına tabi olduğu, bu sürenin dava tarihinden geriye doğru işleyeceği kararda yer almıştır.

Somut olayda, Yargıtay dosya kapsamını inceleyerek, 12.4.2007 tarihinden itibaren devam eden yargılama sürecinde çekişmeli taşınmazın etrafının çevrilerek ve içerisine kum, taş koyulmak suretiyle davalı Belediyenin tasarrufu altında bulunduğu, tapu kaydına konulan şerhler ve bu müdahale nedeniyle davacıların taşınmazdan fiilen ve hukuken yararlanamadıklarının sabit olduğunu tespit etmiştir. Bu tespitler doğrultusunda, davacıların kamulaştırma bedeli tespiti ve tescil davasının açıldığı tarihe kadar ecrimisil isteyebilecekleri sonucuna varılmıştır.

Yargıtay 1. Hukuk Dairesi’nin kararıyla, yerel mahkemenin davayı reddeden hükmü bozulmuştur. Yargıtay, 15.4.2008 tarihinden 10.10.2011 tarihine kadar belirlenecek ecrimisile (davacıların payları oranında) hükmedilmesi gerektiğini belirterek, yerel mahkemenin yanılgılı değerlendirmeyle davanın reddine karar vermesinin doğru olmadığını ifade etmiştir.

Yorum

Bu Yargıtay kararı, idarelerin kamulaştırma süreçlerinde taşınmazlara fiilen el koymaları durumunda maliklerin haklarının korunması açısından büyük önem taşımaktadır. Karar, idarenin henüz kamulaştırma işlemleri tamamlanmadan yaptığı müdahalelerin hukuka aykırı olduğunu ve ecrimisil sorumluluğunu doğurduğunu net bir şekilde ortaya koymaktadır. Taşınmaz malikleri için, idarelerin haksız el koyma durumunda tazminat talep etme hakkının bulunduğunu ve bu talebin belirli zamanaşımı sürelerine tabi olduğunu bilmek hayati öneme sahiptir. Karar, aynı zamanda, ecrimisil ile kamulaştırmasız el koyma bedeli talebi arasındaki ilişkiyi ve bu taleplerin ne zaman birlikte ileri sürülemeyeceğini açıklığa kavuşturmaktadır. Hukuki süreçlerde idarelerin fiili müdahaleleriyle karşılaşan taşınmaz maliklerinin, haklarını doğru ve zamanında talep etmeleri için uzman hukuki destek almalarının ne kadar kritik olduğunu bir kez daha göstermektedir.

Karar Künyesi

• MAHKEMESİ: MERZİFON ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ
• TARİHİ: 10/12/2013
• NUMARASI: 2013/219-2013/687
• YARGITAY: 1. Hukuk Dairesi
• ESAS NO: 2014/21289
• KARAR NO: 2015/7260
• KARAR TARİHİ: 14.05.2015

Hukuki süreçleriniz hakkında profesyonel destek almak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.