Miras Bırakan Parasını Ödediği Ama Başkası Adına Kayıtlı Malı Kaçırabilir Mi?
Miras bırakanınızın, üzerine kayıtlı olmayan ama bedelini kendisinin ödediği bir malı başka birine devrettiğini, bu yolla sizi miras hakkınızdan mahrum bırakmaya çalıştığını düşünüyorsanız, bu tür dolaylı devirlere karşı hangi dava yolunun açık olduğunu merak edebilirsiniz. Yargıtay’ın bu kararı, bu durumda tenkis davasının devreye girmesi gerektiğini gösteriyor.
Tenkis davasında, tenkise tabi malın bölünüp bölünemeyeceği araştırılır, bölünebiliyorsa ilgili kısım mirasçı adına tescil edilir, bölünemiyorsa davalıdan tercih hakkı sorularak güncel değer üzerinden nakit ödeme gündeme gelir.
Olayın Özeti
Bir davada, miras bırakanın evlilik dışı birliktelik yaşadığı bir kişiye, mirasçılarından mal kaçırmak amacıyla muvazaalı devirler yaptığı iddia edilmiştir. Yerel mahkeme, miras bırakan adına doğrudan kayıtlı bazı taşınmazlar için tapu iptali talebini kabul etmiş, ancak miras bırakanla kayden hiçbir ilgisi görünmeyen, bedeli miras bırakan tarafından ödendiği iddia edilen diğer taşınmazlar için hem tapu iptali talebini reddetmiş hem de bu taşınmazlar için ayrıca ileri sürülen tenkis talebini hiç değerlendirmemiştir.
Yargıtay’ın Değerlendirmesi
Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, miras bırakan adına kayıtlı olup muvazaalı şekilde devredilen taşınmaz için verilen tapu iptali kararını doğru bulmuştur. Ancak, bedeli miras bırakan tarafından ödendiği iddia edilen, kayden miras bırakanla ilgisi görünmeyen taşınmazlar bakımından, davada terditli olarak ileri sürülen tenkis isteğinin mutlaka değerlendirilmesi gerektiğini vurgulamıştır.
Yargıtay, tenkis davasının, miras bırakanın saklı payları zedeleyen kazandırmalarını yasal sınıra çekmeyi amaçladığını, bu davanın açılabilmesi için kazandırma konusu malın ve miras bırakanın tüm malvarlığının bilinmesi, net terekenin hesaplanması gerektiğini ayrıntılı olarak açıklamıştır. Bu değerlendirmeyi atlayan yerel mahkeme kararı, bu yönüyle bozulmuştur.
Tenkis davası açma süresi, Türk Medeni Kanunu’nun 571. maddesi uyarınca saklı payın zedelendiğinin öğrenilmesinden itibaren bir yıl, her halde mirasın açılmasından itibaren on yıl içinde kullanılmalıdır; bu süreler geçtikten sonra tenkis talebi ileri sürülemez.
Terekenin net değerinin hesaplanması için mahkeme genellikle bir ay ila üç ay süren bir bilirkişi incelemesi yaptırır; bu süreçte miras bırakanın tüm malvarlığı ve varsa önceki kazandırmaları tek tek değerlendirilir.
Bu Karar Ne Anlama Geliyor?
Miras bırakanınız, üzerine kayıtlı olmayan ama bedelini kendisinin ödediği bir malı size zarar verecek şekilde başka birine devrettiyse, doğrudan tapu iptali davası her zaman mümkün olmayabilir. Ancak böyle bir durumda saklı payınızı korumak için tenkis davası açma yolunuz her zaman açıktır ve mahkeme bu talebinizi mutlaka değerlendirmek zorundadır.
Dolaylı Devirler de Tenkise Konu Olabilir
Miras bırakanla kayden hiçbir ilgisi görünmeyen ama bedeli onun tarafından ödenen mallar da tenkis davasının konusu olabilir.
Terditli Talepler Atlanmamalı
Tapu iptali talebiyle birlikte alternatif olarak ileri sürülen tenkis talebi, mahkeme tarafından mutlaka ayrıca değerlendirilmelidir.
Net Tereke Hesabı Şarttır
Tenkis davasında saklı payınızın zedelenip zedelenmediği, miras bırakanın tüm malvarlığı ve borçları hesaba katılarak belirlenen net tereke üzerinden hesaplanır.
Karar Künyesi
| Daire | Esas No | Karar No | Tarih | Konu |
|---|---|---|---|---|
| Yargıtay 1. Hukuk Dairesi | 2012/5651 | 2012/9653 | 19.09.2012 | Muris muvazaasında dolaylı devirler için terditli olarak ileri sürülen tenkis talebinin değerlendirilmesi zorunluluğu |
Muris Muvazaası veya Tenkis Davanız Mı Var?
Durumunuzu birlikte değerlendirelim.
WhatsApp’tan yazınHemen İletişime GeçinSIKÇA SORULAN SORULAR
-
Babam vefat etmeden önce dini nikahlı veya evlilik dışı sevgilisine ev almış, bu eve karşı dava açabilir miyiz?
Evet, açabilirsiniz. Yargıtay kararlarına göre, mirasbırakanın mirastan mal kaçırmak amacıyla sevgilisine doğrudan devrettiği mülkler için ‘muris muvazaası’ nedeniyle tapu iptal ve tescil davası; eğer mülk doğrudan sevgilinin üzerine yapılmış ama bedeli babanız tarafından ödenmişse alternatif olarak ‘tenkis’ davası açarak saklı payınızı talep edebilirsiniz.
-
Hem tapu iptali hem de tenkis (indirim) talebi aynı dava dilekçesinde istenir mi?
Evet, istenir. Hukukta buna ‘terditli dava’ denir. Dilekçenizde öncelikle hileli satış nedeniyle tapunun iptal edilmesini, eğer mahkeme tapu iptali talebini reddederse alternatif olarak saklı payınızı zedeleyen kısmın ‘tenkis edilerek’ parasal değerinin size ödenmesini isteyebilirsiniz. Mahkeme ilk talebi reddetse bile ikinci talebi incelemek zorundadır.
-
Tenkis davasında mirasçıların saklı payının zedelendiği nasıl hesaplanır?
Mahkeme, mirasbırakanın ölüm tarihindeki tüm malvarlığını (terekesini), borçlarını ve sağlığında yaptığı karşılıksız kazandırmaları alt alta koyarak net terekeyi hesaplar. Mirasın açıldığı tarihteki piyasa fiyatları üzerinden yapılan bu hesaplama sonucunda yasal saklı payınıza bir tecavüz olup olmadığı ortaya çıkar.
-
Tenkise konu olan mülk bölünemeyecek bir ev veya arsa ise hak sahiplerine paylaşım nasıl yapılır?
Türk Medeni Kanunu’nun 564. maddesine göre malın bölünmesi mümkün değilse, davalı tarafa tercih hakkı sunulur. Davalı ya malı tamamen devralıp saklı payı ihlal edilen mirasçılara malın güncel nakit bedelini öder ya da malı mirasçılara bırakıp kendi payına düşen parayı nakit olarak alır.
-
Mirasbırakanın sevgilisine nakit para vermesi veya mülkün parasını ödemesi tenkis davasına engel midir?
Hayır, engel değildir. Taşınmazın tapu kaydı hiçbir zaman mirasbırakanın üzerine çıkmamış olsa dahi, o taşınmazın satın alma bedelinin (parasının) mirasbırakan tarafından karşılandığı somut delillerle, banka kayıtlarıyla veya tanıklarla ispat edilirse, saklı payı zedelenen yasal mirasçılar tenkis hükümlerinden yararlanır.
