AYM’den ByLock Kararı: Gerekçeli Karar Hakkı İhlali Tespiti
Giriş ve Olayın Özeti
Anayasa Mahkemesi (AYM), 3 Mart 2026 tarihli ve 2023/50524 başvuru numaralı “M. K. ve Diğerleri” kararında, ByLock programının terör örgütü üyeliği suçlamalarıyla verilen mahkûmiyet kararlarında belirleyici delil olarak kullanılmasına rağmen, savunmanın esaslı itirazlarının karşılanmaması nedeniyle gerekçeli karar hakkının ihlal edildiğine hükmetmiştir.
Bu başvuru, özellikle ByLock kullanımına dair tespitler ve yargılama makamlarının değerlendirmelerine karşılık ileri sürülen iddiaların yeterince değerlendirilmemesi sonucu adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasını taşımaktaydı. Kararda, başka temel hak ve özgürlüklerin ihlaline ilişkin iddialar da yer almıştır.
Hukuki Değerlendirme ve Karar
AYM, kararında ByLock kullanımına ilişkin önceki içtihadı olan Ali Bayram İskender ([GK], B. No: 2020/31370, 25/9/2025) kararını temel almıştır. Ali Bayram İskender kararında, ByLock tespitinin mahkûmiyet kararında belirleyici delil olarak kabul edildiği durumlarda, kişilerin örgüt talimatıyla ByLock ağına dâhil olduğunun ve gizliliği sağlamak için haberleşme amacıyla kullandıklarının Yargıtay’ın ilkesel olarak ortaya koyduğu araştırmaların yerine getirilmemesi önemli bir eksiklik olarak değerlendirilmişti.
Mevcut “M. K. ve Diğerleri” başvurusunda da, başvurucuların ByLock uygulamasını kullandıklarına ilişkin tespit içeren delillerin terör örgütü üyeliği suçundan kesinleşen mahkûmiyet kararlarında belirleyici delil olarak değerlendirildiği, ancak bu kullanımın gizliliği sağlamak için haberleşme amacıyla gerçekleştirildiğinin somut olarak ortaya konulamadığı tespit edilmiştir. AYM, bu durumun Ali Bayram İskender kararından ayrılmayı gerektiren bir farklılık içermediğine kanaat getirerek, Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki gerekçeli karar hakkının ihlal edildiğine karar vermiştir.
Kararda, başvurucuların makul sürede yargılanma hakkı ihlali iddiaları ile diğer bazı temel haklara ilişkin şikayetleri başvuru yollarının tüketilmemesi veya kabul edilebilirlik kriterlerini karşılamaması nedenleriyle reddedilmiştir. Ayrıca, suçta ve cezada kanunilik ilkesi ile silahların eşitliği ve çelişmeli yargılama ilkelerinin ihlal edildiği iddialarının da, gerekçeli karar hakkı ihlali tespiti ve öngörülen giderim (yeniden yargılama) doğrultusunda ayrıca incelenmesine gerek olmadığı belirtilmiştir.
Yorum
Anayasa Mahkemesi’nin bu kararı, ByLock deliline dayanılarak verilen mahkûmiyet kararlarında “gerekçeli karar hakkı”nın ne denli önemli olduğunu bir kez daha vurgulamaktadır. Karar, yargı makamlarının, ByLock kullanımını sadece teknik bir tespit olarak değil, aynı zamanda bu kullanımın örgütsel iletişim amacı taşıyıp taşımadığını somut ve yeterli gerekçelerle ortaya koyma yükümlülüğünü net bir şekilde ortaya koymuştur.
AYM’nin ihlal kararı, ilgili mahkemelere dosyanın yeniden ele alınması ve Anayasa Mahkemesi’nin ilke ve gerekçelerine uygun yeni bir karar verilmesi yönünde bir talimat niteliğindedir. Ancak bu durum, davanın sonucunun (beraat veya mahkûmiyet) otomatik olarak belirlendiği anlamına gelmez. Yeniden yargılama sürecinde, delillerin dava ile ilişkisini kurma, bunları değerlendirme ve sonuç çıkarma yetkisi yine ilgili mahkemelere ait olacaktır. Bu karar, ByLock davalarında adil yargılanma hakkı bağlamında önemli bir emsal teşkil etmekle birlikte, her davanın kendi özel koşulları içinde değerlendirilmesi gerektiğini de göstermektedir.
Hukuki süreçleriniz hakkında profesyonel destek almak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Karar Künyesi
- Başvuru Numarası: 2023/50524
- Başvurucular: M. K. ve Diğerleri
- Karar Tarihi: 3/3/2026
- Başkan: Basri BAĞCI
- Üyeler: Engin YILDIRIM, Yıldız SEFERİNOĞLU, Kenan YAŞAR, Metin KIRATLI
- Raportör: Leyla Nur ODUNCU
- Konu: Adil yargılanma hakkı kapsamında gerekçeli karar hakkının ihlali iddiası.
- Karar: Gerekçeli karar hakkının ihlal edildiği tespitiyle yeniden yargılama.