Cezaevinde Hücre Cezası Nedir? Kaç Gün Sürer, Neden Verilir?

Hücre cezası, cezaevindeki bir hükümlünün 1 günden 20 güne kadar geceli gündüzlü tek başına bir hücrede tutulmasıdır. Bu sürede ziyaretçi, telefon ve diğer hükümlülerle temas kesilir; ancak açık havaya çıkma hakkı ve avukatıyla görüşme hakkı devam eder. Ceza, kanunda tek tek sayılan eylemler için, disiplin soruşturması ve savunma alındıktan sonra verilir ve infazına ancak infaz hâkiminin onayıyla başlanabilir.

Görüş gününde yakınınızın çıkarılmadığını öğrendiyseniz sebebi çoğu zaman budur. Aşağıda hücre cezasının hangi eylemler için verildiğini, cezaevindeki hücrenin ne olduğunu, ceza bitince ne olacağını ve aile olarak nasıl itiraz edebileceğinizi anlatıyoruz.

Hücre Cezası Nedir

5275 sayılı İnfaz Kanunu 44. maddesi hücreye koyma cezasını, hükümlünün eylemlerinin nitelik ve ağırlığına göre 1 günden 20 güne kadar, açık havaya çıkma hakkı saklı kalmak üzere geceli ve gündüzlü bir hücrede tek başına tutulması ve her türlü temastan yoksun bırakılması olarak tanımlar. Kanundaki disiplin cezalarının en ağırıdır.

Hücrenin yaşamsal ihtiyaçları karşılayacak biçimde düzenlenmesi zorunludur. Hücreye konulan hükümlünün resmi ve yetkili makamlarla ve avukatıyla görüşmesi engellenemez. Yani ceza, kişiyi dış dünyadan tamamen koparmaz; avukat görüşü ve açık hava hakkı sürer.

Cezaevinde Hücre Ne Demek: Oda mı, Ceza mı

Günlük dilde hücre kelimesi iki farklı şey için kullanılır. Birincisi, yüksek güvenlikli kapalı cezaevlerinde hükümlülerin kaldığı odalardır. Kanunun 9. maddesine göre bu kurumlarda hükümlüler bir veya üç kişilik odalarda barındırılır ve oda kapıları sürekli kapalı tutulur. Halk arasında F tipi cezaevlerindeki bu odalara da hücre denir, ancak bu bir ceza değil, o kurumun olağan düzenidir.

İkincisi, bu yazının konusu olan disiplin hücresidir. Kişi olağan odasından alınıp belirli gün sayısınca tek başına bir hücreye konur ve bu sürede ziyaret, telefon ve ortak etkinlikler askıya alınır. Ceza süresi bitince kişi eski odasına döner.

Hücre Cezası Neden Verilir: 1 ile 10 Gün Arası

Kanun, hangi eylemin hangi süreyi gerektirdiğini tek tek sayar. 1 günden 10 güne kadar hücre cezası gerektiren başlıca eylemler şunlardır:

• Kurum eşyasına zarar vermek, tünel kazmaya veya firara teşebbüs etmek.
• Hükümlüleri kışkırtmak ya da hafif şekilde yaralamak.
• Diğer hükümlüler üzerinde baskı kurup çıkar sağlamak.
• Silah, uyuşturucu ve telefon dışındaki yasak eşyayı sokmak.
• Görevlilere hakaret, tehdit ya da rüşvet teklifi; hırsızlık.
• İzni özürsüz en fazla 2 gün geçirmek.
• Açlık grevine teşvik etmek, kuruma alkol sokmak veya kullanmak.

Hücre Cezası Neden Verilir: 11 ile 20 Gün Arası

Daha ağır eylemlerde ceza 11 günden 20 güne kadar verilir:

• İsyan çıkarmak, kuruma ağır zarar vermek, kasten yangın çıkarmak.
• Adam öldürmek veya buna kalkışmak, görevlileri kasten yaralamak.
• Cinsel saldırı, çocuklara karşı cinsel istismar veya cinsel taciz.
• Ateşli silah, kesici alet, uyuşturucu, cep telefonu veya telsizi kuruma sokmak, bulundurmak, kullanmak.
• Görevlileri veya hükümlüleri rehin almak, firar etmek ya da tünel kazmak.
• Suç örgütünün propagandasını yapmak, görevlilere rüşvet vermek.

Aynı eylem hangi kademedeyse ceza o aralıkta, eylemin ağırlığına göre belirlenir. Bir ceza kaldırılmadan yeni bir disiplin eylemi yapılırsa, kanuna göre her defasında bir üst ceza uygulanır.

Karar Nasıl Verilir

Hücre cezasını müdür tek başına veremez. Eylemin öğrenilmesinden itibaren derhal ve en geç 5 gün içinde, kurum en üst amirinin görevlendirdiği bir görevli disiplin soruşturması başlatır. Soruşturma en geç 15 gün içinde tamamlanır; infaz hâkiminin yazılı onayıyla 7 gün uzatılabilir.

Savunma alınmadan disiplin cezası verilemez. Hükümlüye yüklenen eylem yazılı olarak bildirilir ve 3 gün içinde savunma vermesi istenir. Savunma yazılı veya sözlü olabilir; Türkçe bilmeyenler için tercüman kullanılır. Disiplin kurulu dosya üzerinden en geç 3 gün içinde karar verir ve ceza vermeye yer olmadığına da karar verebilir. Karar gerekçeli olmalı ve kararda şikâyet mercii ile süresi gösterilmelidir.

Soruşturma Sürerken Odasının Değişmesi

Aileler çoğu zaman ceza kesinleşmeden önce de yakınlarının başka bir koğuşa alındığını öğrenir. Kanunun 49. maddesi, disiplin soruşturması yapılan hükümlünün odasının, iş yerinin değiştirilebileceğini, kurumun başka bir kısmına nakledilebileceğini ya da diğer hükümlülerden ayrılabileceğini düzenler. Bunlar ceza değil, soruşturma sırasında alınan tedbirlerdir ve hücre cezası verildiği anlamına gelmez.

Eylem aynı zamanda bir suç oluşturuyorsa, örneğin yaralama, uyuşturucu bulundurma ya da firar söz konusuysa, disiplin sürecinden ayrı olarak savcılık da soruşturma başlatabilir. Disiplin cezası ile ceza davası birbirinden bağımsız yürür; birinin sonucu diğerini kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Bu nedenle ciddi eylemlerde disiplin savunmasının da dikkatle yazılması gerekir, çünkü bu savunma ceza dosyasına da girebilir.

İnfaz Hâkimi Onayı ve Sağlık Kontrolü

Hücre cezasının infazına ancak infaz hâkiminin onayıyla başlanır. Diğer disiplin cezaları kesinleşince hemen uygulanırken, en ağır ceza için bağımsız bir hâkim denetimi öngörülmüştür.

İnfazdan önce ve infaz sırasında hükümlü hekim tarafından muayene edilir. Cezaya katlanamayacağı anlaşılırsa infaz ertelenir ya da hekimin belirleyeceği aralıklarla yapılır. Kişinin koşullu salıverilme tarihine kadar iyileşemeyeceği tam teşekküllü devlet veya üniversite hastanesi sağlık kurulu raporuyla saptanırsa hücre cezası hiç uygulanmaz. Yerine 1 ile 10 günlük kademedeki eylemlerde 2 ay, 11 ile 20 günlük kademedekilerde 4 ay ziyaretçi kabulünden yoksun bırakma cezası verilir.

Hücre Cezası Bitince Ne Olur

Ceza süresi dolunca hükümlü eski odasına ve olağan düzenine döner; ziyaret ve telefon hakları yeniden başlar. Ancak ceza sicilden hemen silinmez. Kanuna göre infaz edildiği tarihten itibaren 1 ile 10 günlük hücre cezası için 6 ay, 11 ile 20 günlük hücre cezası için 1 yıl geçmesi gerekir.

Bu süre sonunda yeni bir disiplin cezası almamış ve iyi hâlli olan hükümlünün cezası, kurum en üst amirinin önerisi ve disiplin kurulunun kararıyla kaldırılır ve iyi hal yeniden kazanılır. Örneğin 11 günlük bir hücre cezası bittiğinde, kaldırılması için 1 yıl daha beklemek gerekir.

En önemli sonuç tahliye tarihidir. Disiplin cezalarının tamamı infaz edilip kaldırılmadıkça koşullu salıverilme işlemi yapılmaz. Bu bekleme, kişinin cezasının tamamını çekeceği tarihi geçemez; ama koşullu salıverilme tarihi yakın olan biri için birkaç günlük bir hücre cezası aylarca gecikme doğurabilir. Tahliye tarihinin nasıl hesaplandığını şartla tahliye yazımızda anlattık.

Diğer Disiplin Cezaları Ne Zaman Kaldırılır

Hücre cezası, kanundaki disiplin cezalarının en üst basamağıdır. Altında kınama, bazı etkinliklere katılmaktan alıkoyma, ücret karşılığı çalışılan işten yoksun bırakma, haberleşme araçlarından yoksun bırakma ve ziyaretçi kabulünden yoksun bırakma cezaları yer alır. Aileler çoğu zaman yakınlarının aldığı cezanın hangisi olduğunu bilmeden endişelenir.

Kanun her ceza için ayrı bir kaldırılma süresi öngörür ve bu süreler cezanın infaz edildiği tarihten başlar. Kınama cezası 15 gün, etkinliklere katılmaktan alıkoyma 1 ay, ücretli işten yoksun bırakma 3 ay, haberleşme araçlarından yoksun bırakma 3 ay ve ziyaretçi kabulünden yoksun bırakma 3 ay sonunda kaldırılabilir. Kınama ve etkinlik cezalarını kurum en üst amiri, diğerlerini disiplin kurulu kaldırır. Her durumda şart, bu sürede yeni bir disiplin cezası almamak ve iyi hâlli olmaktır.

Çocuklarda Odaya Kapatma

18 yaşından küçük hükümlülere hücre cezası verilmez. Onlar için en ağır yaptırım odaya kapatmadır: kapalı kurumdaki çocuğun, kanunda sayılan eylemlerde, açık havaya çıkma hakkı saklı kalmak üzere 5 güne kadar tek başına bir odada tutulmasıdır.

Bu sürede çocuk kurum görevlilerine her istediğinde ulaşabilir; ailesi, avukatı ve yasal temsilcisiyle görüşmesine izin verilir. İnfazdan önce, sırasında ve sonrasında doktor kontrolünden geçirilir. Odaya kapatma cezası, karar tarihinden itibaren 90 gün sonra kendiliğinden kalkar.

Karara Nasıl İtiraz Edilir

Disiplin cezasına karşı yol, İnfaz Hâkimliği Kanunu 5. maddesindeki şikâyettir. Şikâyet, kararın öğrenildiği tarihten itibaren 15 gün ve her halde kararın verildiği tarihten itibaren 30 gün içinde infaz hâkimliğine yapılır. Dilekçe doğrudan infaz hâkimliğine ya da cezaevi müdürlüğü veya başsavcılık aracılığıyla verilebilir.

Şikâyeti yalnızca hükümlü yapmak zorunda değildir. Kanun eşine, annesine, babasına, ayırt etme gücü olan çocuğuna, kardeşine ve avukatına da bu hakkı tanır. Yani aile olarak siz de başvurabilirsiniz.

İnfaz hâkimi, disiplin cezasına karşı şikâyette hükümlünün savunmasını alır ve 1 hafta içinde karar verir. Bu karara karşı tebliğden itibaren 2 hafta içinde ağır ceza mahkemesine itiraz edilebilir. Şikâyet cezanın uygulanmasını kendiliğinden durdurmaz; hâkim ancak giderilmesi güç bir zarar ve açık hukuka aykırılık birlikte varsa durdurma kararı verebilir.

En sık kullanılan şikâyet gerekçeleri savunmanın alınmaması ya da 3 günlük sürenin beklenmemesi, sürelerin aşılması, kararın gerekçesiz olması ve eylemin yanlış kademeden cezalandırılmasıdır.

Sonuç

Hücre cezası 1 ile 20 gün arasında tek başına hücrede kalmaktır; açık hava ve avukat görüşü hakkı devam eder. Asıl etkisi ceza bittikten sonra ortaya çıkar: 6 ay ya da 1 yıl kaldırılmayı bekler ve bu süre koşullu salıverilmeyi geciktirebilir. Karara 15 gün içinde hükümlü ya da ailesi şikâyette bulunabilir.

Yakınınıza hücre cezası verildiyse ve karara itiraz etmek istiyorsanız iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz. Diğer infaz konuları için infaz hukuku sayfamıza bakabilirsiniz.

SIKÇA SORULAN SORULAR

İLGİLİ YAZILAR