Cezaevinde Kapalı ve Açık Görüş (Ziyaretçi) Yasağı Nasıl Kaldırılır?

Görüş günü geldi, kuruma gittiniz ve size görüşün yapılamayacağı söylendi. Ya da yakınınızın ziyaretçi kabulünden yoksun bırakıldığını, bir başkasının ise artık ziyaretçi listesinde görünmediğini öğrendiniz. Görüş, kapalı bir kurumda kalan kişiyle aile arasındaki tek düzenli bağ olduğu için bu yasağın ne kadar süreceği ve nasıl kaldırılacağı en acil sorulardan biri haline gelir.

Bu yazıda görüş yasağının hangi farklı sebeplerden doğabileceğini, disiplin cezası olarak verilen ziyaretçi kabulünden yoksun bırakma cezasının süresini ve kapsamını, ziyaretçinin kendi davranışı nedeniyle kısıtlanan görüş hakkını, kimlerin ziyaret edebileceğini, listeye kayıtlı olmayan kişiler için başsavcılık iznini, yasağın nasıl kaldırılacağını ve itiraz yollarını anlatıyoruz.

Önce Yasağın Sebebini Belirlemek Gerekir

Uygulamada görüş yapılamamasının birbirine benzeyen ama hukuken tamamen farklı sebepleri vardır. Doğru adımı atabilmek için önce hangi sebeple karşı karşıya olunduğunun öğrenilmesi gerekir, çünkü her birinin süresi, merci ve itiraz yolu farklıdır.

Birinci ihtimal, hükümlüye disiplin cezası olarak ziyaretçi kabulünden yoksun bırakma cezası verilmiş olmasıdır. Bu, kişinin kendi eylemi nedeniyle aldığı bir cezadır ve süresi kanunda belirlenmiştir.

İkinci ihtimal, yasağın hükümlüye değil ziyaretçiye yönelik olmasıdır. Kurum kurallarına aykırı davranan bir ziyaretçinin görüşme hakkı ayrıca kısıtlanabilir ve bu, hükümlünün diğer yakınlarıyla görüşmesini engellemez.

Üçüncü ihtimal ise bir yasak değil, kayıt sorunudur. Ziyaret etmek isteyen kişi kanunda sayılan yakınlardan biri değilse ya da bildirilen üç kişilik listede yer almıyorsa görüşe alınmaz; bu durumda çözüm itiraz değil, izin başvurusudur.

Disiplin Cezası Olarak Görüş Yasağı

Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun bu cezayı, hükümlünün bir aydan üç aya kadar ziyaretçi görüşüne çıkarılmaması olarak tanımlar. Süre, eylemin ağırlığına göre disiplin kurulunca belirlenir.

Bu cezayı gerektiren eylemler kanunda tek tek sayılmıştır. Sayım yapılmasına karşı çıkmak, aramaya karşı çıkmak, sevk ve nakil tedbirlerine direnmek, kurumda korku veya panik yaratabilecek biçimde söz söylemek, diğer hükümlülerin görüş ve eğitim faaliyetlerine katılmasını engellemek ve kumar oynamak ya da oynatmak bu kapsamdadır.

Ceza, infaz edildiği tarihten itibaren üç ay sonunda ve bu süre içinde yeni bir disiplin cezası alınmaması koşuluyla kaldırılır. Kaldırma işlemi, kurumun en üst amirinin önerisi ve disiplin kurulu kararıyla yapılır.

Bu ceza ayrıca hücre cezasının yerine de uygulanabilir. Sağlık durumu nedeniyle hücre cezası infaz edilemeyen hükümlüye, eylemin ağırlığına göre iki ya da dört ay süreyle ziyaretçi kabulünden yoksun bırakma cezası verilir.

Avukat ve Resmi Merci Görüşmeleri Yasağın Dışındadır

Kanun bu noktada açık bir istisna getirir. Resmi ve yetkili merciler ile avukatlar ve yasal temsilcilerle yapılan görüşmelerde ziyaretçi kabulünden yoksun bırakma cezası uygulanmaz.

Bu, ailelerin çoğu zaman bilmediği ama pratikte en işlevsel bilgidir. Görüş yasağı süresince aile görüşe çıkamasa bile avukat görüşü devam eder; kişinin durumu, sağlığı ve dosyasındaki gelişmeler bu yolla öğrenilebilir.

Aynı şekilde hükümlünün mahkemelere, Cumhuriyet başsavcılıklarına ya da infaz hâkimliğine başvurma hakkı da yasaktan etkilenmez. Disiplin cezası, hukuki başvuru yollarını kapatmaz.

Kimler Ziyaret Edebilir

Hükümlü, belgelendirilmesi koşuluyla eşi, üçüncü dereceye kadar kan ve kayın hısımları ile vasisi veya kayyımı tarafından haftada bir kez ziyaret edilebilir. Bu, kanundan doğan ve ayrıca izin gerektirmeyen bir haktır.

Bunun yanında hükümlü, kuruma kabulünde ad ve adreslerini bildirdiği en fazla üç kişi tarafından da ziyaret edilebilir. Bu liste, zorunlu haller dışında bir daha değiştirilmez; bu nedenle listenin kuruma giriş sırasında dikkatle oluşturulması önemlidir.

Görüş süresi yarım saatten az ve bir buçuk saatten fazla olamaz. Çocuk hükümlüler bakımından bu süre bir saatten az, üç saatten fazla olmamak üzere belirlenir.

Bu kişiler dışında kalan kimselerin ziyareti kendiliğinden mümkün değildir. Böyle bir talep varsa Cumhuriyet başsavcılığından yazılı izin alınması gerekir; izin verildiğinde görüş yapılabilir.

Ziyaretçinin Kendi Davranışı Nedeniyle Kısıtlama

Görüşme hakkına sahip özel kişilerin, kurum güvenliğinin korunması amacıyla alınan tedbirlere aykırı davranışları ve istekleri nedeniyle görüşme hakları kısıtlanabilir. Bu kısıtlama kurumun en üst amiri tarafından bir aydan bir yıla kadar uygulanabilir.

Kuruma yasak eşya sokmaya çalışmak, arama ve duyarlı kapı uygulamalarına direnmek, görüş sırasında kurallara uymamak ve hükümlüye para ya da eşya vermeye kalkışmak bu kapsamda değerlendirilen davranışlardır.

Bu kısıtlama yalnızca o ziyaretçiyi bağlar. Hükümlünün diğer yakınlarıyla görüşmesi devam eder; bu nedenle kısıtlama kararının kime yönelik olduğunun net biçimde öğrenilmesi gerekir.

Kurallara uymayan kişilerin görüşmesine ayrıca o an için derhal son verilebilir. Suç oluşturan davranışlar ise ilgili idari ve adli makamlara bildirilir ve ayrı bir soruşturmaya konu olabilir.

Yasak Nasıl Kaldırılır

Disiplin cezası olarak verilen görüş yasağında ilk yol, karara karşı itirazdır. Disiplin cezalarına karşı şikayet ve itirazda İnfaz Hâkimliği Kanunu hükümleri uygulanır ve başvuru, kurumun bulunduğu yerdeki infaz hâkimliğine yapılır.

Dilekçede kararın hangi noktada hukuka aykırı olduğu somut biçimde gösterilmelidir. Savunmanın alınmaması, kararın gerekçesiz olması ya da eylemin kanunda sayılan hallerden birine girmemesi en sık kullanılan gerekçelerdir.

İtiraz edilmemiş ya da reddedilmişse ceza, süresi dolduğunda ve yeni bir disiplin cezası alınmadığında kaldırılır. Kaldırma kendiliğinden gerçekleşmez; kurumun en üst amirinin önerisi ve disiplin kurulu kararı gerekir, bu nedenle sürenin dolduğu takip edilmeli ve gerekirse dilekçeyle hatırlatılmalıdır.

Ziyaretçiye yönelik kısıtlamada ise başvuru, kısıtlamayı uygulayan kurumun en üst amirliğine yapılır. Bu karara karşı da infaz hâkimliğine gidilebilir; dilekçede kısıtlamanın süresi ve gerekçesi ile davranışın ağırlığı arasındaki orantısızlık ortaya konabilir.

Sık Karşılaşılan Durumlar

En sık karşılaşılan durum, ailenin yasağın sebebini bilmeden kuruma gitmesi ve boş yere yol yapmasıdır. Görüş yapılamadığında sebebin ve süresinin yazılı olarak sorulması, sonraki adımı belirlemenin en hızlı yoludur.

İkinci sık durum, üç kişilik listenin baştan yanlış doldurulmasıdır. Kuruma kabul sırasında aceleyle bildirilen isimler sonradan zorunlu haller dışında değiştirilemediği için, sonradan görüşe gelmek isteyen yakınlar listede yer bulamaz.

Üçüncü durum, açık görüş ile kapalı görüşün karıştırılmasıdır. Görüşlerin kapalı ya da açık biçimde yaptırılması yönetmelikle düzenlenir ve kurum türüne göre değişir.

Görüşe Giderken Bilinmesi Gereken Kurallar

Kuruma giren herkes, sıfatı ve görevi ne olursa olsun duyarlı kapıdan geçmek zorundadır. Üstler metal dedektörle aranır, eşyalar x-ray cihazından geçirilir ve şüphe halinde elle arama yapılabilir. Bu cihazların bulunmadığı yerlerde arama ve kontrol elle yapılır.

Kurumun düzen ve güvenliğini bozabilecek nitelikteki eşya ve maddeler ile her türlü iletişim aracı kuruma sokulamaz. Taşıma izin belgesi bulunsa dahi silahlar bu yasağın kapsamındadır. Görüş sırasında hükümlüye para, kıymetli evrak veya eşya verilmesi de mümkün değildir.

Suç oluşturmamakla birlikte kuruma sokulması yasak olan eşyalar, çıkışta sahibine verilmek üzere idare tarafından muhafaza altına alınır. Bu nedenle yasak kapsamında olabilecek eşyalarla gelinmesi görüşü engellemez, yalnızca giriş öncesinde teslim edilmesini gerektirir.

Kanun, aramalarda insan onuruna saygıyı esas alır. Arama sırasında bu ölçünün aşıldığı düşünülüyorsa durumun tutanağa geçirilmesi istenebilir ve infaz hâkimliğine başvurulabilir. Şikayet edilmediği sürece bu tür uygulamalar kayda geçmez.

Bazı Hükümlüler İçin Görüşlerin Kaydedilmesi

Kapalı kurumlarda bulunan ve terör suçları, örgüt kurmak, yönetmek veya örgüte üye olmak suçları ile örgüt faaliyeti kapsamında işlenen suçlardan mahkum olan hükümlülerin görüşmeleri, önceden bilgilendirilmek koşuluyla kurum yönetimince dinlenebilir ve kaydedilebilir.

Aynı uygulama, tehlikeli halde bulunan ya da dışarıyla iletişiminin kurum güvenliği bakımından tehlikeli olabileceği değerlendirilen hükümlüler için de öngörülmüştür. Bu, bir yasak değildir; görüş yapılır, yalnızca kayıt altına alınır.

Kanun bu kayıtlar bakımından da sınır çizer. Kayıtlar amacı dışında kullanılamaz, kanunda açıkça belirtilen haller dışında hiçbir kişi veya kurumla paylaşılamaz ve bir soruşturma ya da kovuşturmaya konu edilmemişse en geç bir yıl sonunda silinir. Silme işlemi Cumhuriyet savcısı tarafından denetlenir.

Kanun Ne Diyor: m.43 ve m.83

Disiplin cezası olarak görüş yasağı, 5275 sayılı Kanun’un 43. maddesinde düzenlenmiştir: ziyaretçi kabulünden yoksun bırakma cezası, hükümlünün bir aydan üç aya kadar ziyaretçi görüşüne çıkarılmamasıdır. Maddenin üçüncü fıkrası önemli bir istisna getirir; resmi ve yetkili merciler ile avukatlar ve yasal temsilcilerle görüşmelerde bu madde uygulanmaz.

Ceza, 48. maddeye göre infaz edildiği tarihten itibaren üç ay sonunda ve bu süre içinde yeni bir disiplin cezası alınmaması koşuluyla kaldırılır. Kaldırma kendiliğinden olmaz; kurumun en üst amirinin önerisi ve disiplin kurulu kararı gerekir.

Ziyaret hakkının kendisi ise 83. maddede düzenlenmiştir. Hükümlü, belgelendirilmesi koşuluyla eşi, üçüncü dereceye kadar kan ve kayın hısımları ile vasisi veya kayyımı tarafından haftada bir kez ziyaret edilebilir; ayrıca kuruma kabulünde ad ve adreslerini bildirdiği en fazla üç kişi tarafından da ziyaret edilebilir. Görüş süresi yarım saatten az, bir buçuk saatten fazla olamaz; çocuk hükümlülerde bu süre bir saatten az, üç saatten fazla olmamak üzere belirlenir.

Avukat Değerlendirmesi ve Sonuç

Görüş yasağıyla karşılaşan aileler için ilk yapılması gereken, yasağın hükümlüye mi yoksa ziyaretçiye mi yönelik olduğunu öğrenmektir. Bu ayrım yapılmadan atılan adımlar çoğu zaman sonuçsuz kalır, çünkü iki durumun mercii ve süresi farklıdır.

Yasak süresince avukat görüşünün devam ettiği unutulmamalıdır. Aile görüşe çıkamasa bile kişinin durumu ve dosyasındaki gelişmeler bu yolla takip edilebilir; bu, hem ailenin kaygısını azaltır hem de itiraz için gereken bilgiyi sağlar.

İnfaz Hukuku alanındaki deneyimimizle, yakınınıza ziyaretçi kabulünden yoksun bırakma cezası verildiyse ya da görüş hakkınız kısıtlandıysa, dosyanızı değerlendirmemiz için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.

SIKÇA SORULAN SORULAR

İLGİLİ YAZILAR