Gümrük Kaçakçılığı ve HAGB’ye Yargıtay 7. CD İncelemesi

Giriş ve Olayın Özeti

Hukuk pratiğinde sıkça karşılaşılan, ancak yargısal içtihatlarla detayları netleşen konulardan biri de gümrük kaçakçılığı suçları ve bu suçlara ilişkin uygulanan hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) kararlarının akıbetidir. Yargıtay 7. Ceza Dairesi’nin 2021/29233 Esas, 2022/5818 Karar sayılı güncel kararı, bu alandaki önemli hukuki ayrımları ve usuli gereklilikleri bir kez daha vurgulamıştır. Olayın özeti şu şekildedir:

Sanık, 28/10/2013 tarihinde Atatürk Havalimanı dış hatlar geliş katında, gümrüklü alandan çıkarak “Gümrüğe Tabi Eşyam Yoktur” anlamına gelen yeşil hattı geçtikten sonra durdurulmuş ve bagajında 23.779,55 gr. külçe altın ile 201,45 gr. mücevherat ele geçirilmiştir. Bu eylem nedeniyle Bakırköy 34. Asliye Ceza Mahkemesi tarafından 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu’na muhalefet suçundan 10 ay hapis ve 4 gün adli para cezasına çarptırılmış, ancak hakkında HAGB kararı verilerek 5 yıl denetim süresi belirlenmiş ve suça konu eşyanın müsaderesine hükmedilmiştir.

Sanığın denetim süresi içinde yeni bir suç işlememesi üzerine, Bakırköy 34. Asliye Ceza Mahkemesi, hükmün ortadan kaldırılarak kamu davasının düşürülmesine karar vermiş; ancak müsadere konusu eşyanın iadesi talebini reddetmiştir. Bu ek karara yapılan itirazın Bakırköy 15. Ağır Ceza Mahkemesince reddedilmesi üzerine, Yüksek Adalet Bakanlığı’nın kanun yararına bozma istemiyle dosya Yargıtay’a taşınmıştır.

Hukuki Değerlendirme ve Karar

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı, kanun yararına bozma talebinde iki ana başlık altında hukuka aykırılıklar ileri sürmüştür:

1. İlk Mahkumiyet Kararına İlişkin İtirazlar (1-A, 1-B, 1-C Bentleri):

• Suçun Niteliği (1-A): Başsavcılık, sanığın gümrük sahasında iken, gümrük memurlarınca beyana davet edilmeden ve beyanda bulunma hakkı tanınmadan eşyanın ele geçirildiği ve bu durumun Yargıtay Ceza Genel Kurulu kararlarına göre “henüz icra hareketlerine başlanılmaması nedeniyle teşebbüs aşamasına ulaşmamış hazırlık hareketi niteliğinde” olduğunu savunarak beraat kararı verilmesi gerektiğini belirtmiştir.
• Etkin Pişmanlık (1-B): Sanık tarafından ödenen gümrük resim ve vergilerinin etkin pişmanlık hükümleri kapsamında değerlendirilip değerlendirilmeyeceğinin araştırılmamasını eksiklik olarak ileri sürmüştür.
• Adli Para Cezası (1-C): Sanık hakkında hükmedilen 4 gün adli para cezasının miktarının (bir gün karşılığı takdir edilen meblağ) belirlenmemesini hukuka aykırı bulmuştur.

Yargıtay’ın Bu İtirazlara İlişkin Kararı: Yargıtay 7. Ceza Dairesi, Başsavcılığın kanun yararına bozma isteminin 1-A, 1-B ve 1-C bentlerinde yer alan nedenlerini yerinde görmemiş ve talebin bu maddeler yönünden REDDİNE karar vermiştir. Bu ret kararı, Yargıtay’ın somut olayda sanığın “Gümrüğe Tabi Eşyam Yoktur” anlamına gelen yeşil hattı geçtikten sonra yakalanmasını, artık hazırlık hareketi olarak değil, kaçakçılık suçunun icra hareketlerine başlanmış hali olarak değerlendirdiğini göstermektedir. Dolayısıyla, ilk mahkumiyet kararının esas yönünden hukuka uygun olduğu kabul edilmiştir.

2. HAGB Sonrası Verilen Ek Karara İlişkin İtiraz (2 Nolu Bent):

• Başsavcılık, HAGB kararının ardından denetim süresi içerisinde yeni bir suç işlenmediği gerekçesiyle verilen davanın düşmesi ve müsadere talebinin reddi kararının, taraflara usulüne uygun duruşma günü tebliğ edilmeden ve duruşma açılmadan, dosya üzerinden verilmesinin hukuka aykırı olduğunu belirtmiştir.

Yargıtay’ın Bu İtiraza İlişkin Kararı: Yargıtay 7. Ceza Dairesi, Başsavcılığın kanun yararına bozma isteminin 2 nolu bendinde yazılı nedenleri yerinde görmüş ve Bakırköy 15. Ağır Ceza Mahkemesi’nin kararının CMK’nın 309. maddesi uyarınca BOZULMASINA hükmetmiştir. Bu karar, HAGB sonucunda davanın düşmesine veya müsadereye ilişkin verilecek kararlarda dahi, tarafların usulüne uygun bilgilendirilmesi ve duruşma hakkının sağlanması gerektiği yönündeki temel usul güvencesinin önemini bir kez daha ortaya koymuştur.

Yorum

Yargıtay 7. Ceza Dairesi’nin bu kararı, gümrük kaçakçılığı suçlarında suçun başlangıç anının tespiti ile ceza muhakemesi hukukundaki temel usul güvenceleri arasındaki hassas dengeyi gözler önüne sermektedir. Karar, özellikle “hazırlık hareketleri” ile “icra hareketleri” arasındaki ayrımın somut olaydaki tezahürünü ve bu ayrımın hukuki sonuçlarını belirginleştirmesi açısından emsal niteliğindedir. Bir kişinin gümrük denetiminden kaçma iradesini ortaya koyarak “yeşil hat” gibi beyansız geçişi simgeleyen bir noktayı aşması, çoğu durumda artık hazırlık hareketi olmaktan çıkıp suçun icra hareketlerine başlanılması olarak kabul edilmektedir.

Diğer yandan, hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) kurumunun uygulanmasının ardından, denetim süresinin sonunda verilecek kararlarda dahi, Anayasal güvence altındaki adil yargılanma hakkı ve özellikle “savunma hakkı” ile “duruşmada hazır bulunma hakkı”nın sağlanması gerektiği vurgulanmıştır. Yargıtay, tarafların duruşmadan haberdar edilmeden dosya üzerinden karar verilmesini önemli bir usul hatası olarak değerlendirmiş ve bu hususta titiz davranılması gerektiğini belirtmiştir. Bu durum, hukukun her aşamasında usuli gerekliliklere riayetin vazgeçilmezliğini göstermektedir.

Vatandaşların, özellikle uluslararası seyahatlerde yüksek değerli eşya taşıması durumunda gümrük mevzuatına titizlikle uymaları ve herhangi bir hukuki ihtilafla karşılaşmaları halinde profesyonel hukuki destek almaları büyük önem taşımaktadır.

Karar Künyesi

Yargıtay 7. Ceza Dairesi
Esas No: 2021/29233
Karar No: 2022/5818
Karar Tarihi: 21/03/2022

Hukuki süreçleriniz hakkında profesyonel destek almak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

SIKÇA SORULAN SORULAR

İLGİLİ YAZILAR