Banka Borcum Yüzünden Emekli Maaşıma Bloke Koydu, Bu Bloke Nasıl Kaldırılır?

Banka borcunuz nedeniyle emekli maaşınıza bloke konulduysa, bu blokeyi kaldırtmanın yasal bir yolu var. Emekli maaşı kanunen haczedilemez, bankanın takas yetkisi de bu korumayı aşamıyor.

Bankanın takas/mahsup yetkisinin ne zaman haksız şart sayıldığını ve maaş blokesini kaldırmak için izlemeniz gereken hukuki süreci anlatıyoruz.

Emekli Maaşının Haczedilmezliği Kuralı ve Yasal Altyapı

Bir bankanın kredi veya kredi kartı borcunuzdan dolayı emekli maaşınıza el koyabilmesi veya haciz uygulayabilmesi, hukuk sistemimizdeki en katı koruma kalkanlarından birine, yani “Emekli Maaşının Haczedilmezliği” kuralına çarpar.

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu‘nun 93. maddesinin 1. fıkrası, emeklilerin yaşam hakkını koruyan o muazzam emredici hükmü içerir: “Bu kanun gereğince sigortalılar ve hak sahiplerinin gelir, aylık ve ödenekleri. 88. maddeye göre takip ve tahsili gereken alacaklar (SGK prim borçları) ile nafaka borçları dışında haczedilemez.”

Bu yasa maddesinin günlük hayattaki karşılığı şudur: Bir banka, finans kuruluşu, şahıs veya şirket; sizden ne kadar alacaklı olursa olsun, borcunuz milyonlarca lirayı bulsa dahi, SGK borçları ve eş/çocuk nafaka borçları haricinde hiçbir borç için emekli maaşınıza dokunamaz.

Ancak uygulamada bankalar, maaşınıza el koymak için iki farklı hukuki yol (veya hile) denerler. Hakkınızı doğru arayabilmeniz için öncelikle maaşınızdaki kesintinin hangi yöntemle yapıldığını belirlememiz şarttır:

1. İcra Dairesi Kanalıyla Haciz (Cebri İcra)
2. Banka İç Sisteminden Bloke (Virman/Takas/Mahsup)

1. İcra Dairesi Tarafından Konulan Haczin Kaldırılması

Eğer banka, borcunuzdan dolayı size karşı yasal yollara başvurup bir İcra Müdürlüğü üzerinden hakkınızda takip başlattıysa ve İcra Müdürlüğü SGK’ya yazı yazarak maaşınıza haciz koyduysa, bu durum 5510 sayılı Kanun ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu (İİK) kapsamında değerlendirilir.

İİK’nın 83/a maddesi son derece nettir: “Borçlunun, hacizden önceki bir dönemde haczi mümkün olmayan bir mal veya hakkın haczedilebileceğine dair alacaklıyla yapmış olduğu anlaşma geçerli değildir.” Ayrıca 5838 sayılı Kanun ile değişik 5510 sayılı SGK Kanunu’nun 93/1. maddesinde, haczi yasaklanan gelir ve aylıkların haczedilmesine ilişkin alacaklı taleplerinin, borçlunun (emeklinin) muvafakati (izni) yok ise icra müdürü tarafından reddedileceği açıkça hüküm altına alınmıştır.

İcra Haczi Nasıl Kaldırılır?

• İcra takibi kesinleştikten sonra, bizzat icra dairesine giderek veya e-devlet üzerinden maaşınızın haczedilmesine açıkça onay (muvafakat) vermediğiniz sürece, icra müdürlüğü maaşınıza haciz koyamaz.
• Eğer izniniz olmadan SGK’dan maaşınıza ¼ oranında dahi icra haczi konulduysa, bu işlem tamamen hukuksuzdur.
• Bu haczi kaldırmak için, işlemin öğrenildiği tarihten itibaren (haczedilmezlik şikayetleri İcra Hukuk Mahkemelerinde kural olarak süresiz şikayete veya 7 günlük süreye tabidir, işlemin niteliğine göre değişir) İcra Hukuk Mahkemesi’ne “Haczedilmezlik Şikayeti” davası açılması gerekir. Mahkeme, muvafakatiniz olmadığını tespit ettiğinde haczi anında kaldırır ve o güne kadar kesilen paraların tarafınıza iadesine karar verir.

2. Banka Havuzundan (İç Sistemden) Konulan Bloke ve Takas/Mahsup Kesintisi

Tüketicilerin en çok mağdur olduğu ve en çok çaresiz kaldığı asıl konu ise “Banka Blokesi”dir. Emekli maaşınızı aldığınız banka ile kredi çektiğiniz banka aynı ise, banka hiçbir icra dairesine başvurmadan, maaşınız hesaba yatar yatmaz kendi iç sisteminden (virman/takas/mahsup yoluyla) parayı çekerek kredi borcuna aktarır.

Bankaya “Benim icra dosyam yok, muvafakatim yok, maaşıma nasıl el koyarsınız?” dediğinizde, banka size kredi çekerken imzaladığınız o onlarca sayfalık matbu sözleşmeyi gösterir. Sözleşmenin arasına gizlenmiş şu maddeyi okurlar: “Müşteri, banka nezdindeki tüm hesapları, mevduatları ve SGK’dan yatan emekli maaşları üzerinde bankanın takas, mahsup, virman ve hapis hakkı bulunduğunu peşinen kabul ve taahhüt eder.”

Peki, bankanın kredi sözleşmesine koyduğu bu madde yasal mıdır, yoksa 6502 sayılı Kanun kapsamında bir “Haksız Şart” mıdır?

Bankanın Takas/Mahsup Yetkisi Haksız Şart Mıdır? (Yargıtay İçtihatları)

Bu noktada Tüketici Mahkemeleri ile Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ve 3. Hukuk Dairesi’nin yerleşik kararları, uyuşmazlığın kaderini belirlemektedir. Yargıtay’ın güncel içtihatları (Örn: Y. 3. HD., 15.06.2022 tarihli ve 2022/3634 E., 2022/5847 K. sayılı kararı), her iki tarafın (banka ve tüketici) menfaatlerini dengeleyen çok hassas bir çizgi çizmiştir.

Yüksek Mahkemenin yaklaşımı şöyledir:

• Emekli bir vatandaş, sırf kendi emekli maaşının o bankaya yatmasına güvenilerek ve maaş gelirine oranlanarak bankadan bir tüketici kredisi talep etmiştir.
• Tüketici, krediyi alabilmek için serbest iradesiyle imzaladığı “Kredi Sözleşmesine Ek Rehin, Taahhütname ve Virman-Takas-Mahsup Talimatı” ile bankaya kredi taksitlerinin maaşından kesilmesi yönünde açık bir izin (muvafakat) vermiştir.
• Yargıtay’a göre; tüketicinin kredi borcunu ödememesi hâlinde sözleşme gereğince kredinin teminatı olarak maaşından taksit miktarı kadar kesinti yapılmasını kabul etmesinin 6502 sayılı Yasa kapsamında “Haksız Şart” olarak kabulü mümkün değildir.
• Yargıtay kararında şu ifadelere yer vermiştir: “Tüketici haklı bir sebep olmadan sözleşmeyi tek taraflı feshedemez, ifası yapılmış bedellerin iadesini isteyemez. Aksi halde; kredi isteyen kişinin mali durumu ve maaş gelirine göre borcunun ödenebileceği güvencesiyle kredi veren bankanın alacağının imkânsızlaşması, kötü niyetli bir kredi borçlusunun borcunu hiç ödememesi gibi bir sonuç doğacaktır.”

Yani Hukuki Sonuç Şudur: Eğer krediyi çekerken bankaya “Borcum ödenmezse emekli maaşımdan takas/mahsup yapabilirsiniz” diye bir sözleşme/taahhütname imzaladıysanız, bankanın her ay maaşınızdan kredi taksit tutarınızı kesmesi hukuka uygundur, bu bloke (kesinti) haksız şart sayılamaz.

Maaşın Tamamına Bloke Konulabilir mi? (Tüketicinin Can Simidi)

Yukarıdaki Yargıtay kuralı bankalara bir hak verse de, bankalar maalesef bu hakkı son derece kötü niyetli ve acımasızca kullanmaktadırlar. Kredi taksitiniz aylık 3.000 TL, emekli maaşınız ise 15.000 TL olsun. Banka borcunuz geciktiği an veya hesabınız kat edildiğinde, hesabınıza yatan 15.000 TL’nin tamamına bloke koymakta ve sizi 1 TL’ye dahi muhtaç bırakmaktadır.

İşte Türk Tüketici Hukuku, bankanın imzalattığı taahhütnameye rağmen maaşın tamamının bloke edilmesini KESİNLİKLE HUKUKA AYKIRI bulmaktadır.

Eğer banka maaşınızın tamamına bloke koyduysa, bu blokenin iptali ve makul bir sınıra (örneğin 1/4’e) çekilmesi veya taahhütname usulüne uygun alınmadıysa tamamen kaldırılması için derhâl yasal işlem başlatma hakkınız doğar.

Emekli Maaşı Blokesi Nasıl Kaldırılır? (Hukuki Süreç ve Adımlar)

Maaşınızın tamamına bloke konulduğunda veya izniniz dışında haksız kesintiler yapıldığında, banka müşteri hizmetlerini arayarak sonuç almanız neredeyse imkânsızdır. Paranızı ve geçim kaynağınızı kurtarmak için hukuki süreci sıfır hatayla yürütmeniz gerekir:

Avukat Değerlendirmesi ve Sonuç: Maaşınızı ve Haklarınızı Kurtarın

Bankanın kredi borcunuz yüzünden emekli maaşınızın tamamına bloke koyması, sizi temel ihtiyaçlarınızdan mahrum bırakıyorsa hakkın kötüye kullanılması sayılır (TMK m.2). Yargıtay sözleşmesel kesintilere ancak belirli sınırlar içinde izin veriyor.

Blokeyi kaldırmak için icra mahkemesindeki şikayet süresini kaçırmamak ve gerekirse ihtiyati tedbir talep etmek önemli.

Emekli aylığı kural olarak haczedilemez; bunun tek istisnası, emeklinin haczi önceden ve açıkça kabul etmiş olmasıdır. Bankanın kredi sözleşmesindeki matbu bir maddeye dayanarak maaşa bloke koyması bu kabul sayılmaz ve kaldırılması istenebilir. Tüketici Hukuku alanındaki deneyimimizle, emekli maaşınıza konulan blokeyi kaldırmak için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.

SIKÇA SORULAN SORULAR

İLGİLİ YAZILAR