Bononun arkasındaki teminat senedidir kaydı davanızı değiştirebilir mi
Elinizdeki bono üzerinde teminat senedidir yazıyorsa ve buna rağmen icra takibiyle karşı karşıyaysanız, bu kaydın mahkemece hiç incelenmemiş olması davanızın sonucunu tamamen değiştirebilir. İzmir Bölge Adliye Mahkemesi’nin yakın tarihli kararı, tam da böyle bir eksik incelemeyi ortaya koyuyor ve konunun ne kadar hassas olduğunu gösteriyor.
Bononuzda teminat senedidir gibi bir kayıt varsa, bu ibarenin dava dosyanızda açıkça incelenmesini talep edin; aksi halde mahkeme bu hususu atlayabilir.
Olayın Özeti
Davacı hakkında 500.000 TL bedelli bir bono üzerinden icra takibi başlatılmıştır. Davacı vekili, imzanın şirketi temsilen atıldığını, müvekkilinin şahsi sorumluluğunun bulunmadığını ve senedin arka yüzünde teminat senedidir kaydının yer aldığını belirterek borçlu olmadığının tespitini istemiştir. İzmir 5. Asliye Ticaret Mahkemesi, imzanın şirket kaşesi üzerinde olması nedeniyle davacının aval veren sıfatıyla borçlanma iradesi taşımadığını kabul ederek menfi tespit davasını kabul etmiştir. Davalı vekili bu karara karşı istinaf yoluna başvurmuştur.
Yargıtay’ın/AYM’nin/Danıştay’ın Değerlendirmesi
İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi, dosyayı incelediğinde bononun arka yüzünde açıkça teminat senedidir ibaresinin bulunduğunu tespit etmiştir. Mahkeme, yerleşik içtihatlara göre bir senedin teminat senedi sayılabilmesi için ya metinde teminatın hangi konuda verildiğinin açıkça belirtilmesi ya da ayrı bir sözleşmeyle bu durumun tespit edilebilir olması gerektiğini vurgulamıştır. Sadece teminattır, teminat senedidir, devredilemez gibi ibarelerin tek başına yeterli olmadığı, bu ibarelerin hiç yazılmamış sayılabileceği hatırlatılmıştır.
Ancak somut olayda ilk derece mahkemesi, bononun arka yüzündeki bu ibare hakkında hiçbir inceleme yapmamıştır. Bölge Adliye Mahkemesi’ne göre, senedin teminat senedi olduğu anlaşılırsa kambiyo vasfı yeniden değerlendirilmeli ve illetten mücerretlik ortadan kalkarsa dava genel hükümlere göre ele alınmalıdır. Bu inceleme yapılmadan karar verilmesi, HMK 353/1-a-6 uyarınca eksik inceleme sayılmış ve karar bu nedenle kaldırılmıştır.
Bir kambiyo senedinin teminat amacıyla verildiği iddiası, İcra ve İflas Kanunu’nun 169/a maddesi uyarınca ancak alacaklının imzasını taşıyan ve senede açıkça atıf yapan bir belgeyle ispatlanabilir. Senet üzerindeki mücerret teminat kaydı, hangi borcun teminatı olduğu belirtilmediği sürece bononun kambiyo senedi niteliğini tek başına ortadan kaldırmaz; mahkemenin bu kaydı ve dayanak belgeleri ayrıca incelemesi gerekir.
Bir kambiyo senedinin teminat amacıyla verildiği iddiası, İcra ve İflas Kanunu m.169/a hükmü uyarınca icra mahkemesinde şikayet yoluyla da ileri sürülebilir; bu şikayetin süresi öğrenme tarihinden itibaren yedi gündür.
Bu Karar Ne Anlama Geliyor?
Elinizde bir bono varsa ve üzerinde ya da arka yüzünde teminat senedidir gibi bir ibare bulunuyorsa, bu kaydın davanızda mutlaka değerlendirilmesini talep etmelisiniz. Mahkemelerin bu tür kayıtları gözden kaçırması, davanın kambiyo hukuku yerine genel hükümlere göre görülmesi gerekirken yanlış sonuçlanmasına yol açabilir. Böyle bir durumda dava dilekçenizde ve delillerinizde bu ibareyi açıkça vurgulamanız, olası bir eksik incelemenin önüne geçebilir.
Arka yüzdeki kayıt önemlidir
Bononun arka yüzünde yer alan teminat senedidir ibaresi, mahkemece mutlaka incelenmesi gereken bir husustur ve gözden kaçırılması eksik inceleme sayılır.
Tek kelime yeterli değildir
Sadece teminattır ya da teminat senedidir yazması yeterli değildir, teminatın hangi ilişki için verildiğinin belirli olması ya da ayrı bir sözleşmeyle ispatlanabilir olması gerekir.
Kambiyo vasfı değişebilir
Senedin teminat senedi olduğu anlaşılırsa, dava kambiyo hukuku kurallarından çıkıp genel hükümlere ve genel ispat kurallarına tabi hale gelebilir.
Karar Künyesi
| Daire | Esas No | Karar No | Tarih | Konu |
|---|---|---|---|---|
| İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi | 2023/1373 | 2026/101 | 23.01.2026 | Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) |
Bono ve kambiyo senetlerinden kaynaklanan davalarınızda yanınızdayız
Menfi tespit davaları ve teminat senedi uyuşmazlıklarında haklarınızı korumak için hukuki destek alın.
WhatsApp’tan yazınHemen İletişime GeçinSIKÇA SORULAN SORULAR
İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi’nin, bononun üzerinde yer alan teminat kayıtlarının incelenmesi zorunluluğuna ve eksik araştırma gerekçesiyle verilen kaldırma kararına dair merak edilenler:
-
Bononun arkasında sadece ‘teminat senedidir’ yazması o senedi doğrudan teminat senedi yapar mı?
Yerleşik Yargıtay içtihatlarına göre, senet üzerine sadece ‘teminattır’ veya ‘teminat senedidir’ şeklinde soyut ibarelerin yazılması tek başına senede teminat vasfı kazandırmaz ve bu kayıtlar hiç yazılmamış kabul edilir. Senedin gerçek bir teminat senedi sayılabilmesi için ya senet metninde teminatın hangi hukuki ilişki veya husus için verildiği açıkça belirtilmeli ya da taraflar arasında senedin teminat amaçlı verildiğini gösteren ayrı bir yazılı sözleşme bulunmalıdır.
-
Senet üzerindeki teminat ibaresinin mahkemece değerlendirilmemesi ne anlama gelir?
Dava konusu bononun arkasındaki ‘teminat senedidir’ şerhinin ilk derece mahkemesince hiç tartışılmaması ve hükümde değerlendirilmemesi, Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (HMK) 353/1-a-6 maddesi uyarınca ‘eksik inceleme ve araştırma’ olarak kabul edilir. Bu durum, istinaf mahkemesinin kararı esastan incelemeden doğrudan kaldırmasını gerektiren mutlak bir usul hatasıdır.
-
Bir senedin teminat senedi olduğunun anlaşılması davanın seyrini nasıl değiştirir?
Senedin teminat senedi olduğu yönünde bir kanaat veya delil oluşması halinde, kambiyo senetlerine özgü ‘illetten mücerretlik’ (temel borç ilişkisinden bağımsız olma) özelliği ortadan kalkar. Bu durumda menfi tespit talebi, kambiyo hukuku kuralları yerine genel hükümler ve genel ispat kuralları çerçevesinde ele alınarak taraflar arasındaki asıl borç ilişkisine göre çözümlenir.
-
İzmir Asliye Ticaret Mahkemesi menfi tespit davasını ilk etapta hangi gerekçeyle kabul etmiştir?
İlk derece mahkemesi, senedin üzerindeki imzaların şirket kaşesi üzerinde yer almasını gerekçe göstererek davacının ‘aval veren’ sıfatıyla şahsen borçlanma iradesinin olmadığını, her iki imzanın da yalnızca şirketi temsilen atıldığını kabul etmiş ve davacının şahsi sorumluluğu bulunmadığı gerekçesiyle davayı kabul etmiştir.
-
İzmir Bölge Adliye Mahkemesi’nin verdiği kaldırma kararının pratik sonucu ne olmuştur?
Bölge Adliye Mahkemesi, ilk derece mahkemesinin kararını esasa girmeksizin usulden kaldırmış ve dosyayı İzmir 5. Asliye Ticaret Mahkemesi’ne geri göndermiştir. Yerel mahkeme, bononun arkasındaki teminat ibaresini, taraflar arasındaki temel ilişkiyi ve genel ispat kurallarını kapsayacak şekilde yeniden detaylı bir inceleme yaparak yeni bir hüküm kurmak zorundadır.
