Hamile Kadın Cezaevine Girer mi? Doğumdan Sonra 1,5 Yıl Erteleme

Hamile olan ya da doğum yapmasının üzerinden 1 yıl 6 ay geçmemiş bir kadının kesinleşmiş hapis cezası infaz edilmez, yani cezaevine girmez. Bu, savcının takdirine bırakılmış bir imkan değil, kanunun açık hükmüdür. Erteleme süresi dolduğunda ise ceza infaz edilir; ertelemede geçen süre cezadan düşülmez.

Bebek doğduktan sonra da seçenekler vardır: belirli şartlarla ceza evde çekilebilir ya da anne cezaevine girerse 6 yaşına kadar çocuğu yanında kalabilir. Aşağıda bu kuralları, istisnalarını ve başvurunun nasıl yapılacağını anlatıyoruz.

Kısa Cevap: Hamile Kadın Cezaevine Girer mi

5275 sayılı İnfaz Kanunu 16. maddesinin dördüncü fıkrasına göre hapis cezasının infazı, gebe olan veya doğurduğu tarihten itibaren 1 yıl 6 ay geçmemiş bulunan kadınlar hakkında geri bırakılır. Yani cezası kesinleşmiş olsa bile hamile bir kadın ve lohusalık dönemindeki anne, bu süre boyunca cezaevine alınmaz.

Kuralın bir sınırı vardır. Çocuk ölür ya da annesinden başka birine verilirse, doğumdan itibaren 2 ay geçince ceza infaz edilir. Erteleme cezayı ortadan kaldırmaz; süre dolunca infaza başlanır ve bu dönem cezadan sayılmaz.

Cezaevindeyken Hamile Kalan Kadın

Kanun, cezaevine girdikten sonra gebe kalan kadınlar için bir istisna öngörür. Kapalı cezaevine girdikten sonra gebe kalanlardan koşullu salıverilmesine 6 yıldan fazla süre kalanlar ile eylem ve tutumları nedeniyle tehlikeli sayılanlar için yukarıdaki erteleme uygulanmaz. Bu kişilerin cezasının ilgili kısmı, cezaevinde onlar için düzenlenen uygun yerlerde infaz edilir.

Koşullu salıverilmesine 6 yıl veya daha az kalan ve tehlikeli sayılmayan kadın için ise genel kural geçerlidir: gebelik ve doğumdan sonraki 1 yıl 6 aylık dönem boyunca infaz geri bırakılır.

Hamile Kadın Tutuklanır mı

Tutuklama ile hüküm sonrası infaz ayrı şeylerdir. Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 109. maddesi, gebe olan veya doğurduğu tarihten itibaren 6 ay geçmemiş kadın şüphelinin tutuklanması yerine adli kontrol altına alınmasına karar verilebileceğini düzenler. Bu bir yasak değil, hâkime tanınan bir imkandır.

Yani soruşturma aşamasında hamile bir kadının tutuklanması kanunen tamamen yasak değildir, ancak hâkimin önünde tutuklama yerine ev hapsi, imza yükümlülüğü ya da yurt dışı yasağı gibi adli kontrol seçeneği açıkça durur. Savunmanın ilk talebi bu olmalıdır ve gebeliği gösteren rapor ifade sırasında dosyaya sunulmalıdır.

Tutukluyken Hamile Olduğu Anlaşılırsa

Dava sürerken tutuklu olan bir kadının hamile olduğu ortaya çıkarsa, tutuklamanın devamı yeniden değerlendirilmelidir. Tutuklu kişi Ceza Muhakemesi Kanunu’na göre her zaman salıverilmesini isteyebilir. Dilekçede gebeliği gösteren rapor sunulur ve tutuklama yerine adli kontrol uygulanması istenir.

Mahkeme bu talebi reddederse karara itiraz edilebilir. Tutukluluk sırasında gebelik takibi cezaevi sağlık servisi ve devlet hastaneleri aracılığıyla yapılır; doğum da hastanede gerçekleşir. Hüküm kesinleştiğinde ise yukarıdaki erteleme kuralı uygulanır.

Doğumdan Sonra Ev Hapsi

Erteleme süresi dolmadan önce konutta infaz talep edilebilir. Kanunun 110. maddesine göre doğurduğu tarihten itibaren 6 ay geçen ve toplam 5 yıl veya daha az hapis cezası bulunan kadının cezası evde çektirilebilir. Bu talep, doğumdan itibaren 1 yıl 6 ay geçmeden yapılmalıdır. Çocuk ölür ya da anneden başka birine verilirse konutta infaz kararı kaldırılır.

Bundan ayrı olarak kadınlar, çocuğu olsun olmasın, toplam 3 yıl veya daha az hapis cezasını evde çekmeyi isteyebilir. Şartları ve istisnaları ev hapsi şartlarını anlattığımız yazıda ayrıntılı ele aldık. Karar infaz hâkimine aittir.

Bebek Annesiyle Cezaevinde Kalabilir mi

Evet. Kanunun 65. maddesine göre annesi hükümlü olup da dışarıda bakacak kimsesi bulunmayan 0 ile 6 yaş arasındaki çocuklar annelerinin yanında kalabilir. Bu çocuklar gündüzleri cezaevindeki ya da sosyal hizmet kuruluşlarına ait kreş ve gündüz bakımevlerinde barındırılır ve yaşlarına uygun yiyecek içecek verilir.

3 yaşını dolduran çocuklar hâkim kararıyla çocuk yuvalarına yerleştirilebilir ve belirli bir programla anneleriyle görüştürülür. 6 yaşını dolduran çocuğun bakımı için ise aile ya da sosyal hizmet kurumları üzerinden ayrı bir düzen kurulur. Bakımı üstlenecek yakının önceden belirlenmesi, bu geçişi çocuk için daha az sarsıcı hale getirir.

Cezaevinde 0 ile 6 yaş arası çocuğu bulunan kadın hükümlülere tanınan telefonla görüşme süresi, yönetmelik gereği iki kat olarak uygulanır. Annesiyle kalan çocukların psikososyal gelişimi de cezaevindeki psikososyal servis tarafından takip edilir.

Çocuğu Ağır Hasta veya Engelliyse

2023’te kanuna eklenen 16/A maddesi yeni bir imkan getirdi. Toplam 10 yıl veya daha az hapis cezası olan kadın hükümlünün, engelliliği nedeniyle bakıma muhtaç ya da ağır hasta olan 18 yaşından küçük bir çocuğu varsa, infaz başlamış olsa bile cezası başsavcılık tarafından 1 yıla kadar ertelenebilir. Bu süre her defasında 6 ayı geçmemek üzere en çok 4 kez uzatılabilir.

Çocuğun durumu Adli Tıp Kurumu onaylı raporla belirlenir ve kadının toplum güvenliği bakımından ağır ve somut bir tehlike oluşturmaması gerekir. Erteleme süresince belirli bir bölgeyi terk etmeme, düzenli imza ya da güvence yatırma gibi yükümlülüklerden en az birine uyulur. Çocuk iyileşirse ya da yükümlülüklere uyulmazsa erteleme kaldırılır.

Babalar İçin Benzer Bir İmkan Var mı

Gebelik ve doğum ertelemesi yalnızca anneye tanınmıştır; eşi doğum yapan babanın cezası bu nedenle kendiliğinden ertelenmez. Babalar için başvurulabilecek yol, kanunun 17. maddesindeki genel ertelemedir. Kasten işlenen suçlarda 3 yıl, taksirli suçlarda 5 yıl veya daha az cezalarda, çağrı üzerine gelen hükümlünün istemiyle başsavcılık infazı her defasında 1 yılı geçmemek üzere en fazla 2 kez erteleyebilir.

İnfaz başlamış olsa bile, eşin veya çocukların sürekli hastalığı ya da malullüğü nedeniyle bakıma muhtaç kalmaları gibi zorunlu ve çok ivedi hallerde de başsavcılık 1 yılı geçmeyen sürelerle en fazla 2 kez ara verebilir. Bu kararlar takdire bağlıdır, bu yüzden durumu belgeleyen raporların dilekçeye eklenmesi sonucu belirler.

Başvuru Nasıl Yapılır

Talep, cezayı infaz edecek Cumhuriyet başsavcılığının ilamat bürosuna dilekçeyle yapılır. Dilekçede hangi ilamın infazının geri bırakılmasının istendiği yazılır ve gebeliği gösteren güncel hastane raporu ya da doğum raporu ile bebeğin nüfus kaydı eklenir. Rapor tarihi yeni olmalıdır; eski tarihli belgeler eksik sayılabilir. Doğum gerçekleştiyse doğum tarihi sürenin başlangıcı olduğu için, doğum raporunda tarihin açıkça yazılı olmasına dikkat edin.

Çağrı kâğıdı geldiyse başvuru 10 günlük süre dolmadan yapılmalıdır. Süre geçerse yakalama emri çıkabilir ve durumunuzu yakalandıktan sonra anlatmak zorunda kalırsınız. Çağrı kâğıdı sürecini ayrı bir yazıda anlattık. Kurumdayken hamile kalındıysa talep kurum idaresi aracılığıyla savcılığa iletilir.

Talebiniz reddedilirse, kararı öğrendiğiniz tarihten itibaren 15 gün ve her halde karar tarihinden itibaren 30 gün içinde infaz hâkimliğine şikâyet yoluna gidebilirsiniz. Dilekçede doğum tarihinin yanlış esas alınması ya da belgelerin eksik değerlendirilmesi gibi hataları somut olarak gösterin.

Erteleme Bitince Ne Olur

1 yıl 6 aylık süre dolduğunda savcılık cezanın infazı için yeniden çağrı kâğıdı gönderir ya da cezanın süresine göre yakalama emri çıkarır. Kasten işlenen suçlarda toplam 3 yıla, taksirli suçlarda 5 yıla kadar cezalar, terör, örgüt ve cinsel suçlar hariç olmak üzere doğrudan açık cezaevinde çekilir.

Cezaevine girildikten sonra koşullu salıverilme ve denetimli serbestlik hükümleri diğer hükümlülerde olduğu gibi uygulanır. Erteleme süresinde ev hapsi talebinde bulunulmadıysa, cezaevine girildikten sonra da şartlar varsa konutta infaz istenebilir; kanun bu kararın infaza başlandıktan sonra da verilebileceğini açıkça kabul eder.

Dosyanın hangi aşamada olduğunu e-Devlet şifrenizle UYAP Vatandaş Portalı‘ndan takip edebilir, erteleme süresinin bitiş tarihini önceden hesaplayarak hazırlık yapabilirsiniz.

Sık Karşılaşılan Yanılgılar

Erteleme süresinin cezadan düşüleceği sanılır; düşülmez. Cezadan düşülen, gözaltı ve tutuklulukta geçen günlerdir. 1 yıl 6 ay dolduğunda ceza baştan itibaren infaz edilir.

Bir başka yanılgı, erteleme sırasında yeni bir suç işlenirse bir şey olmayacağıdır. Erteleme kişiyi cezadan korumaz, yalnızca infazın zamanını değiştirir. Yeni bir dosya ise ayrıca değerlendirilir ve toplam cezayı etkileyebilir.

Hamile kadınların cezaevine ziyaretçi olarak girip giremeyeceği de sorulur. Hamilelik, bir yakını ziyaret etmeye engel değildir; ziyaret kurumun olağan güvenlik kontrolleriyle yapılır. Sağlık açısından özel bir durum varsa kurum idaresine önceden bilgi vermek, bekleme ve arama işlemlerinde kolaylık sağlar.

Son olarak annenin kendi sağlık sorunu da ayrı bir erteleme sebebi olabilir. Hayatı için kesin tehlike oluşturan bir hastalık varsa, Adli Tıp Kurumu onaylı raporla infaz iyileşinceye kadar geri bırakılır. Gebelikle birlikte böyle bir durum varsa her iki dayanak dilekçede birlikte gösterilmelidir.

Sonuç

Hamile kadın ve doğumdan sonra 1 yıl 6 ay geçmemiş anne cezaevine girmez; infaz bu süre boyunca kanun gereği ertelenir. Cezaevindeyken hamile kalanlar için sınırlı bir istisna vardır. Doğumdan 6 ay sonra 5 yıla kadar ceza evde çekilebilir, cezaevine giren annenin çocuğu 6 yaşına kadar yanında kalabilir.

Hamile ya da yeni doğum yapmış bir yakınınız için erteleme veya ev hapsi talebinde bulunmak istiyorsanız iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz. Diğer infaz konuları için infaz hukuku sayfamıza bakabilirsiniz.

SIKÇA SORULAN SORULAR

İLGİLİ YAZILAR