HAGB’de zararı tam ödemediyseniz dava düşmez, bunu biliyor musunuz?
HAGB kararı aldınız ve denetim süresi boyunca zararı taksitle ödemeniz gerekiyorsa, bu borcu eksiksiz kapatmadan davanın kendiliğinden düşeceğini düşünmeyin. Yargıtay’ın verdiği bir karar, zarar tam giderilmeden davanın düşmesine karar verilmesinin kanuna aykırı olduğunu net biçimde ortaya koyuyor. Aşağıda bu kararın detaylarını ve sizin için ne anlama geldiğini anlatıyoruz.
HAGB kapsamında ödeme yükümlülüğünüz varsa, denetim süresi bitmeden tüm taksitlerin ödendiğinden mutlaka emin olun; aksi halde dava düşmek yerine hüküm açıklanabilir.
Olayın Özeti
Bir askeri personel, kantin parasından 2.423,30 YTL tutarında zimmete geçirme suçu işlediği gerekçesiyle yargılanmış ve beş ay hapis cezasına çarptırılmıştır. Mahkeme, CMK’nin 231. maddesi uyarınca hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına (HAGB) karar vermiş, bu kararın şartı olarak hazine zararının beş yıllık denetim süresi boyunca yirmi taksitle tamamen ödenmesini öngörmüştür. Karar 24 Şubat 2009’da kesinleşmiştir.
Beş yıllık denetim süresi dolduğunda mahkeme, hükümlünün bu süre içinde kasıtlı bir suç işlemediğini görerek davanın düşmesine karar vermiş ve bu karar da 1 Temmuz 2015’te kesinleşmiştir. Ancak sonradan yapılan incelemede, sanığın zararın sadece 625,31 TL’sini ödediği, geriye kalan 1.797,99 TL’nin ödenmediği tespit edilmiştir. Bunun üzerine Milli Savunma Bakanlığı ve Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı, zarar tam giderilmeden davanın düşmesine karar verilmesinin kanuna aykırı olduğunu belirterek kanun yararına bozma isteminde bulunmuştur.
Yargıtay’ın Değerlendirmesi
CMK’nin 231. maddesinin altıncı fıkrasının (c) bendi, HAGB kararı verilebilmesi için mağdurun veya kamunun uğradığı zararın aynen iade, eski hale getirme veya tazmin yoluyla tamamen giderilmesini şart koşar. Aynı maddenin dokuzuncu fıkrasına göre zarar hemen giderilemiyorsa, denetim süresi boyunca taksitler halinde ödenmesi şartıyla da HAGB kararı verilebilir, ama bu ödemenin eksiksiz tamamlanması gerekir.
Somut olayda mahkeme, zararın yirmi taksitle tamamen ödenmesini şart koşmuştu. Ancak sanık, denetim süresi boyunca zararın önemli bir kısmını ödemeden bırakmıştı. Bu durumda kanun gereği hükmün açıklanması gerekirken, mahkeme davanın düşmesine karar vermişti. Yargıtay 19.
Ceza Dairesi, bu kararın hukuka aykırı olduğuna hükmetmiş ve kanun yararına bozma istemini yerinde bulmuştur. Ancak bu bozma, CMK’nin 309/4-c maddesi uyarınca sanık aleyhine sonuç doğurmayacak ve yeniden yargılama yapılmayacak şekilde verilmiştir; yani hukuka aykırılık tespit edilmiş ama sanığın lehine olan kesinleşmiş karar fiilen bozulmamıştır.
Bu Karar Ne Anlama Geliyor?
Bu karar, HAGB’nin en temel şartlarından birinin zararın tam olarak giderilmesi olduğunu bir kez daha gösteriyor. Denetim süresi içinde yeni bir suç işlememek tek başına yeterli değildir; kararda belirtilen mali yükümlülüklerin de eksiksiz yerine getirilmesi gerekir.
Eğer siz veya bir yakınınız HAGB kararı almışsa ve zarar giderimi taksitlerle ödeniyorsa, bu taksitlerin tam ve zamanında ödendiğinden emin olunmalıdır. Aksi halde denetim süresi sonunda beklenen “davanın düşmesi” değil, hükmün açıklanması sonucu doğabilir. Ayrıca bu karar, kanun yararına bozma yolunun, kesinleşmiş kararlardaki hukuka aykırılıkların giderilmesinde nasıl işlediğini de somut biçimde göstermektedir.
Zarar giderimi mutlak bir şart
HAGB kararının denetim süresi sonunda davanın düşmesiyle sonuçlanabilmesi için mağdurun veya kamunun zararının tam olarak giderilmiş olması gerekir.
Taksitli ödeme de eksiksiz tamamlanmalı
Zarar taksitler halinde ödeniyorsa, denetim süresi sonunda taksitlerin tamamının ödenmiş olması şarttır; kısmi ödeme yeterli sayılmaz.
Kanun yararına bozma sanığı olumsuz etkilemez
Kesinleşmiş bir kararın kanun yararına bozulması, hukuka aykırılığı tespit eder ama CMK 309/4-c gereği sanık aleyhine yeniden yargılamaya yol açmaz.
Karar Künyesi
| Daire | Esas No | Karar No | Tarih | Konu |
|---|---|---|---|---|
| Yargıtay 19. Ceza Dairesi | 2019/23940 | 2019/10299 | 01.07.2019 | HAGB’de zarar giderimi şartının yerine getirilmemesi ve davanın düşmesi kararının kanun yararına bozulması |
HAGB veya ceza hukuku süreçlerinizde destek alın
Zarar giderimi, denetim süresi veya kanun yararına bozma gibi konularda hak kaybı yaşamamak için uzman desteği önemlidir.
WhatsApp’tan yazınHemen İletişime GeçinSIKÇA SORULAN SORULAR
Yargıtay 19. Ceza Dairesi’nin, zimmet suçlarında HAGB kararı verilebilmesi ve denetim süresi sonunda davanın düşürülebilmesi için zorunlu olan “zarar giderme” şartının ihlali ile kanun yararına bozma usulüne dair verdiği emsal karara dair merak edilenler:
-
HAGB denetim süresi sonunda davanın düşebilmesi için sadece suç işlememek yeterli midir?
Hayır, yeterli değildir. Yargıtay’ın emsal kararına göre, denetim süresi içinde kasıtlı bir suç işlememenin yanı sıra, eğer HAGB kararında kamunun veya mağdurun uğradığı zararın taksitler halinde giderilmesi şartı koşulmuşsa, bu mali yükümlülüğün de denetim süresi bitene kadar eksiksiz olarak yerine getirilmesi zorunludur.
-
Belirlenen taksitli zarar giderme yükümlülüğü yerine getirilmezse mahkeme nasıl bir işlem yapmalıdır?
CMK’nin 231. maddesi hükümleri uyarınca, sanık denetim süresi içerisinde kendisine yüklenen taksitli zarar ödeme şartına riayet etmez ve borcun önemli bir kısmını ödemezse, denetim süresi sonunda davanın düşmesine karar verilemez. Mahkemenin bu durumda, geri bıraktığı ceza hükmünü aynen açıklaması (HAGB’yi bozması) gerekmektedir.
-
Emsal davaya konu olan askeri mahkeme dosyasındaki zimmet tutarı ve ödenmeyen bakiye miktarı ne kadardır?
Kara Kuvvetleri Askeri Mahkemesi’nde yargılanan sanığın 2.423,30 YTL tutarındaki kantin parasını zimmetine geçirdiği sabit bulunmuştur. Sanığa bu zararı 5 yıllık denetim süresinde 20 taksitle ödeme şartı verilmiştir; ancak sanık bu süreçte borcun sadece 625,31 TL’sini ödemiş, kalan 1.797,99 TL’lik hazine zararını ise ödememiştir.
-
Kanun yararına bozma yolunda verilen ‘aleyhte sonuç doğurmama’ ilkesi ne anlama gelir?
CMK’nin 309/4-c maddesi uyarınca, kesinleşmiş bir hükümdeki hukuka aykırılığı gidermek amacıyla kanun yararına bozma kararı verildiğinde, eğer bu bozma sanık aleyhine bir durum yaratıyorsa yeniden yargılama yapılmaz. Mahkemenin davanın düşürülmesi yönündeki usulsüz kararı Yargıtay’ca ayıplansa da, kesinleşen bu düşme hükmü sanık aleyhine geri alınamaz ve sanığa yeniden hapis cezası uygulanamaz.
-
Zarar ödeme şartının yerine getirilmemesine rağmen davanın düşürülmesi kararını bozan Yargıtay dairesi ve künyesi nedir?
Milli Savunma Bakanlığı ve Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’nın kanun yararına bozma başvurusu üzerine inceleme yapan Yargıtay 19. Ceza Dairesi, 01/07/2019 tarihinde 2019/23940 Esas ve 2019/10299 Karar sayılı ilamıyla askeri mahkemenin düşme hükmünü usulden bozmuştur.
