İcra İtirazın İptali Davası Nedir, Ne Kadar Sürer?

Alacaklınız icra takibinize itiraz ettiyse ve süreç durduysa, paranıza kavuşmanın önündeki bu engeli nasıl aşacağınızı merak ediyorsunuzdur.

Aşağıda dava açma şartlarını ve 1 yıllık hak düşürücü süreyi, görevli ve yetkili mahkemeyi ve yüzde 20 icra inkar tazminatının hangi şartlarda istenebileceğini anlatıyoruz.

İtirazın İptali Davası Nedir ve Hangi Durumlarda Açılır?

Yasal dayanağını İcra ve İflas Kanunu (İİK) madde 67’den alan itirazın iptali davası; alacaklının başlattığı ilamsız icra takibine karşı borçlunun yedi günlük yasal süresi içinde itiraz etmesi üzerine duran takibin, itirazın haksızlığının mahkeme kararıyla tespit edilerek iptal edilmesi ve cebri icraya kalındığı yerden devam edilmesini sağlayan bir davadır.

Bu dava, takip hukuku içinde doğmasına rağmen maddi hukuk ilişkisini inceleyerek uyuşmazlığı kesin hükümle sonuçlandıran ve icra takibine sıkı sıkıya bağlı olan bir dava türüdür. Alacaklı, borçlunun borçlu olduğunu genel ispat kuralları çerçevesinde her türlü delille ispatlama imkanına sahiptir. Mahkeme alacaklıyı haklı bulursa, borçlunun itirazının iptaline karar verir ve duran icra takibi kaldığı yerden devam eder.

İtirazın İptali Davası Açma Şartları ve Hak Düşürücü Süre

Bu davanın açılabilmesi için kanun koyucu belirli usuli şartların bir arada bulunmasını aramaktadır. İtirazın iptali davasının şartları şunlardır:

1 Yıllık Süre Kaçırılırsa Ne Olur?

İİK 67. maddesindeki 1 yıllık süre bir “hak düşürücü süre” niteliğindedir. Bir yıl içinde dava açılmazsa, yapılmış olan ilamsız icra takibi düşer. Ancak alacaklının hakkı tamamen yok olmaz; alacaklı, genel zaman aşımı süreleri içinde umumi hükümler dairesinde her zaman bir alacak davası açma hakkına sahiptir. Ne var ki, bu durumda alacaklı, eski ilamsız icra takibini canlandıramaz ve icra inkar tazminatı talep etme hakkını kaybeder.

İtirazın İptali Davasında Görevli ve Yetkili Mahkeme Neresidir?

İtirazın iptali davalarında görevli ve yetkili mahkeme, genel hükümlere, yani 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) kurallarına göre belirlenir.

İcra İnkar Tazminatı Nedir? (%20 Kuralı ve Likit Alacak Şartı)

İtirazın iptali davasının alacaklılar açısından en büyük avantajı “İcra İnkar Tazminatı” kurumudur. Davada borçlunun itirazının haksızlığına karar verilirse, borçlu, diğer tarafın talebi üzerine hükmolunan meblağın (asıl alacağın) yüzde yirmisinden (%20) aşağı olmamak üzere uygun bir tazminatla mahkum edilir.

İcra inkar tazminatına hükmedilebilmesi için borçlunun itirazında kötü niyetli olması şart değildir; borçlu sadece haksız çıkmış olması sebebiyle bu tazminatı öder. Ancak kanun ve yerleşik Yargıtay içtihatları, bu tazminat için en kritik şart olarak alacağın “likit (belirlenebilir)” olmasını aramaktadır.

Likit Alacak Kavramı Neleri Kapsar?

Bir alacağın likit olmasından kastedilen, alacağın gerçek miktarının belli olması veya borçlu tarafından belirlenebilmesi için bütün unsurların bilinmesi ya da bilinebilecek durumda olmasıdır.

• Örneğin; faturaya, senede, kesinleşmiş bir cari hesap mutabakatına veya taraflar arasında imzalanan bir protokole dayalı alacaklar likittir.
• İşçilik alacakları (kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, izin ücreti vb.) işveren tarafından hesaplanabilen kalemler olduğu için Yargıtay tarafından likit alacak olarak kabul edilmekte ve işveren aleyhine %20 icra inkar tazminatına hükmedilmektedir.
• Ancak alacağın varlığı ve miktarı detaylı bir bilirkişi incelemesini, bir kusur oranının tespitini gerektiriyorsa (örneğin trafik kazasından doğan haksız fiil tazminatları veya tartışmalı inşaat kusurları), bu alacak likit sayılmaz ve icra inkar tazminatına hükmedilmez.

Ayrıca, davayı borçlunun kazanması ve alacaklının icra takibi başlatmakta “kötü niyetli ve haksız” olduğunun kanıtlanması halinde, bu kez alacaklı, borçluya %20’den aşağı olmamak üzere “Kötü Niyet Tazminatı” ödemeye mahkum edilir.

İtirazın İptali Davası Ne Kadar Sürer?

Müvekkillerimizin en çok merak ettiği sorulardan biri de “İtirazın iptali davası ne kadar sürer?” sorusudur. İcra mahkemelerinde görülen şikayet veya itirazın kaldırılması süreçleri “basit yargılama usulü” ile hızlıca (genellikle birkaç ay içinde) sonuçlanırken; itirazın iptali davaları genel mahkemelerde (Asliye Hukuk, Ticaret, İş vb.) ve genel hükümlere göre görülür.

Bu nedenle davanın süresi; davanın açıldığı mahkemenin iş yüküne, alacağın niteliğine, toplanacak delillere, tanık dinlenip dinlenmeyeceğine ve bilirkişi incelemesi (örneğin muhasebe kayıtlarının veya imza örneklerinin incelenmesi) gerekip gerekmediğine bağlı olarak değişmektedir. Ülkemiz şartlarında genel mahkemelerdeki bir itirazın iptali davası ortalama olarak 1 ila 2 yıl arasında sürebilmektedir. Kararın İstinaf ve Yargıtay (temyiz) aşamaları bu süreye dahil değildir.

(Not: Eğer davadan sonra ancak mahkeme kararından önce borçlu borcunu icra dosyasına öderse, mahkeme davanın esası hakkında “konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına” hükmeder; ancak alacaklı icra inkar tazminatı talep etmişse, davalıyı yine de %20 oranında tazminata ve yargılama giderlerine mahkum eder.)

Yargıtay Kararları Işığında İtirazın İptali Süreçleri

Yargıtay’ın emsal kararları, itirazın iptali davalarında usul kurallarının ne kadar katı uygulandığını göstermektedir:

Likit Alacak Şartı Uygulamada Nasıl Değerlendiriliyor

İtirazın iptali davasında icra inkar tazminatına hükmedilmesinin önündeki tek gerçek engel, alacağın likit sayılıp sayılmadığıdır. Likit alacak, miktarı belge üzerinden hesaplanabilen, yargılama yapılmadan belirlenebilen alacaktır. Bu ölçünün nasıl uygulandığını gerçek bir dosyada görmek en açıklayıcı yol.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi’nin 2025/6796 esas, 2026/4116 karar sayılı kararına konu dosyada bir banka, genel kredi sözleşmesine müteselsil kefil olan kişiler hakkında icra takibi başlatmış, borca itiraz üzerine takip durunca itirazın iptali davası açmıştı.

Mahkeme bilirkişi incelemesi yaptırarak alacağı kefiller yönünden ayrı ayrı belirledi: bir davalı için 1.025.460,76 TL, diğeri için 1.262.658,65 TL. Kararda, bilirkişi raporunun açık ve denetime elverişli olduğu, temerrüt tarihlerinde ve faiz oranında hukuka aykırılık bulunmadığı, dolayısıyla alacağın likit olduğu ve icra inkar tazminatına hükmedilmesinde isabetsizlik bulunmadığı belirtildi.

Bu dosyadan çıkan pratik ölçü şudur: alacağın tutarı sözleşme hükümleri ve hesap kayıtları üzerinden hesaplanabiliyorsa, hesaplama için bilirkişi incelemesi yapılmış olması alacağı likit olmaktan çıkarmaz. Belirleyici olan, miktarın tartışmalı bir değerlendirmeye değil belgeye dayanmasıdır. Kredi sözleşmeleri, cari hesap ekstreleri, faturalar, çek ve senetler bu nedenle çoğunlukla likit kabul edilir.

Buna karşılık miktarı hâkimin takdirine bağlı alacaklar likit sayılmaz. Manevi tazminat talepleri, haksız fiilden doğan ve kusur oranına göre belirlenecek zararlar, kıdem hesabı tartışmalı işçilik alacakları bu gruba girer. Bir alacağın bir kısmı belgeye, bir kısmı takdire dayanıyorsa mahkeme yalnızca likit olan bölüm üzerinden tazminata hükmedebilir. Dava dilekçenizi hazırlarken talebinizi bu ayrıma göre kurmanız, tazminat isteminizin tümden reddedilmesini önler.

Hukuki Sürecin Hassasiyeti ve Sonuç

İtirazın iptali davası, alacaklının alacağına kesin olarak kavuşmasını sağlayan önemli bir dava ama sıkı ispat kuralları var. Alacaklı, takip talebinde dayandığı belgeler dışında sonradan başka belge kullanamıyor, davayı 1 yıllık hak düşürücü süre içinde açmak gerekiyor.

Küçük bir usul hatası davanın reddiyle kalmıyor, alacaklının borçluya yüzde 20 kötü niyet tazminatı ödemesine bile yol açabiliyor.

İtirazın iptali davasında iki tarih büyük önemde. Birincisi bir yıllık hak düşürücü süre: İcra ve İflas Kanunu’nun 67. maddesi uyarınca alacaklı, itirazın kendisine tebliğ edildiği tarihten itibaren bir yıl içinde dava açmak zorundadır. Bu süre kaçırılırsa takip dosyası üzerinden gidilemez, ancak genel hükümlere göre alacak davası açma hakkı saklı kalır.

İkincisi likit alacak şartıdır; alacağın miktarı belge üzerinden duraksamaya yer bırakmayacak biçimde belirlenebiliyorsa mahkeme, davayı kazanan taraf lehine alacağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere tazminata hükmedebilir. İcra inkar tazminatının şartlarını ve likit alacak kavramını ayrı bir yazıda ayrıntılandırdık. İcra Hukuku alanındaki deneyimimizle, elinizdeki belgenin likit alacak sayılıp sayılmayacağını ve bir yıllık sürenin ne zaman dolduğunu birlikte hesaplamak için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.

SIKÇA SORULAN SORULAR

İLGİLİ YAZILAR