İşyerinde Parmak İzi ile Mesai Takibine KVKK’dan Yasak Kararı

Giriş ve Olayın Özeti

İşyerlerinde çalışanların mesai ve devam takibi, teknolojinin gelişimiyle birlikte farklı yöntemlerle gerçekleştirilmektedir. Özellikle dijitalleşme ve güvenlik kaygıları, birçok kurum ve kuruluşu parmak izi, yüz tanıma, iris okuma gibi biyometrik tanımlama sistemlerine yöneltmekteydi. Ancak Kişisel Verileri Koruma Kurulu (KVKK), 29.04.2026 tarihli ve 2026/921 sayılı “İlke Kararı” ile bu uygulamalara ilişkin önemli bir dönüm noktasına işaret etti. Kamuoyuna duyurulan bu kararla birlikte, çalışanların açık rızası bulunsa dahi, işyerlerinde biyometrik verilerle mesai takibinin hukuka aykırı olduğu net bir şekilde ortaya konuldu. Bu karar, hem veri sorumlusu işverenler hem de çalışanlar açısından kişisel verilerin korunması hukukuna yeni bir boyut getirmektedir.

Hukuki Değerlendirme ve Karar

KVKK”nın ilke kararı, mesai takibi amacıyla biyometrik veri işlenmesinin temel hukuki dayanaklarını ve ölçülülük ilkesiyle çelişen yönlerini detaylıca ele almıştır. Kurul”un değerlendirmelerine göre:

• Yasal Dayanak Eksikliği: Mevzuatta, çalışma sürelerinin takibinin biyometrik veri işlenmesi suretiyle yapılması gerektiğine dair açık bir hüküm bulunmamaktadır. Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) uyarınca özel nitelikli kişisel veri olan biyometrik verilerin işlenmesi, “kanunlarda açıkça öngörülme” şartına bağlanmış olup, mesai takibi özelinde bu şartın sağlanmadığı tespit edilmiştir.
• Açık Rızanın Geçerliliği Sorunu: Uygulamada biyometrik veri işleme faaliyetlerinin genellikle açık rıza şartına dayandırıldığı görülmektedir. Ancak işçi-işveren ilişkisindeki yapısal güç dengesizliği nedeniyle, çalışanın verdiği açık rızanın “özgür iradeye” dayanıp dayanmadığı hususunda ciddi tereddütler bulunmaktadır. Rıza göstermeme veya rızayı geri çekmenin çalışan açısından olumsuz sonuçlar doğurabileceği durumlarda, gerçek bir seçeneğin varlığından söz edilemeyeceği vurgulanmıştır. Ayrıca, rızanın geri alınabilirliğinin biyometrik sistemlerin sürekliliğini zedeleyeceği de belirtilmiştir.
• Ölçülülük İlkesinin İhlali: KVKK, kişisel veri işleme faaliyetlerinde “ölçülülük” ilkesinin önemini vurgulamıştır. Mesai takibinin biyometrik yöntemlerle yapılmasının, amaca uygunluk, gereklilik ve müdahalenin boyutu açısından değerlendirildiğinde ölçülülük kriterini sağlamadığı sonucuna varılmıştır. Kurul, alternatif ve daha az müdahaleci yöntemlerin (şifreli kart veya PIN tabanlı sistemler, geleneksel imza çizelgeleri, RFID/NFC kimlik kartları, denetçi gözetiminde elle giriş vb.) varlığı karşısında, ilgili kişinin açık rızası bulunsa dahi biyometrik veri işlenmesinin Kanun”un 4. maddesinde yer alan genel ilkelere aykırı olduğunu belirtmiştir.

Bu çerçevede, KVKK, mesai takibinin biyometrik sistemler yerine belirtilen alternatif yollarla sağlanması gerektiğini ve bu hususlara uyulmaması halinde veri sorumluları hakkında Kanun”un 18. maddesi uyarınca idari para cezası uygulanabileceğini kamuoyuna duyurmuştur.

Yorum

Kişisel Verileri Koruma Kurulu”nun bu ilke kararı, Türkiye”deki kişisel verilerin korunması pratiği açısından son derece önemli bir adımdır. Karar, işverenlerin operasyonel kolaylık arayışlarının, çalışanların temel hak ve özgürlükleri karşısında sınırlı olduğunu açıkça ortaya koymaktadır. Özellikle özel nitelikli kişisel veri olan biyometrik verilerin işlenmesi konusunda yüksek bir hassasiyet beklentisinin olduğu bir kez daha teyit edilmiştir. İşçi-işveren arasındaki güç dengesizliği, “açık rıza” mekanizmasının uygulanabilirliğini her zaman tartışmalı hale getirmekte olup, Kurul bu kararında bu hassasiyeti hukuki zeminle pekiştirmiştir.

İşverenler, bu kararın ardından mesai takibi sistemlerini derhal gözden geçirmeli ve KVKK tarafından önerilen daha az müdahaleci yöntemlere geçiş yapmalıdır. Kanun”un 12. maddesi uyarınca kişisel verilerin hukuka uygun işlenmesini teminen gerekli idari ve teknik tedbirlerin alınması zorunludur. Aksi takdirde, ciddi idari para cezalarıyla karşılaşma riski bulunmaktadır. Türkyılmaz Hukuk Bürosu olarak, müvekkillerimizin bu tür hukuki değişikliklere uyum sağlamaları ve kişisel veri koruma yükümlülüklerini eksiksiz yerine getirmeleri konusunda profesyonel destek sunmaktayız.

Karar Künyesi

• Kurum: Kişisel Verileri Koruma Kurulu (KVKK)
• Tarih: 29.04.2026
• Sayı: 2026/921
• Konu: Mesai Takibi Amacıyla Biyometrik Veri İşlenmesi Hakkında İlke Kararı

Hukuki süreçleriniz hakkında profesyonel destek almak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

SIKÇA SORULAN SORULAR

Kişisel Verileri Koruma Kurulu’nun (KVKK), işyerlerinde personelin devam durumunu izlemek için parmak izi, yüz veya iris tanıma gibi biyometrik yöntemlerin kullanılmasını yasaklayan ve hukuka uygun alternatifleri gösteren tarihi ilke kararına dair merak edilenler:

İLGİLİ YAZILAR