Kredi Dosya Masrafı ve Tahsis Ücreti Geri Alınır mı?

Kredi çekerken kesilen her ücret geri alınmaz, ama bir kısmı alınamayacak ücrettir. Merkez Bankası Tebliği tüketici kredilerinde yalnızca bir ücrete izin verir: kredi tahsis ücreti, o da kullandırılan kredi anaparasının binde beşini geçemez. Dosya masrafı, istihbarat ücreti, kredi işlem fişi ücreti ve ödeme planı değiştirme ücreti gibi başka bir kalem ad ne olursa olsun alınamaz. Bu ücretler kesildiyse iadesini isteyebilirsiniz.

Bu yazıda hangi ücretin alınabildiğini, hangisinin alınamadığını, 14 günlük cayma hakkında masrafların ne olduğunu ve parayı nasıl geri isteyeceğinizi anlatıyoruz.

Hangi Ücret Alınabilir, Hangisi Alınamaz?

6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun 4 üncü maddesinin üçüncü fıkrasına göre bankalar ve tüketici kredisi veren finansal kuruluşlarca tüketiciden faiz dışında alınacak her türlü ücret, komisyon ve masraf türleri ile usul ve esaslar Merkez Bankası tarafından belirlenir.

Bu belirleme, Merkez Bankası’nın Finansal Tüketicilerden Alınacak Ücretlere İlişkin Usûl ve Esaslar Hakkında Tebliğinde yapılmıştır. Tebliğin 10 uncu maddesi tüketici ve konut finansmanı kredilerine özel hükümler getirir. Kredi ihtiyacının karşılanmasına olanak sağlayan sistemin işletilmesi ve operasyonel süreçlerin yönetilmesi amacıyla alınan tahsis ücreti dışında başka bir ücret alınamaz.

Taşınır ve taşınmazlara ilişkin rehin, ipotek ve ekspertiz işlemlerinde yalnızca üçüncü kişilere ödenen ücretler alınabilir. Reddedilen kredi taleplerinden de bir kamu kurumuna veya üçüncü kişilere ödenen ücretler hariç herhangi bir ücret alınamaz. Tablo bu ayrımı özetliyor.

Tebliğin 6 ncı maddesi bu ayrımı pekiştirir: Tebliğ ve ekinde yer alanların dışında herhangi bir ürün veya hizmet için ücret alınamaz, ancak üçüncü kişilere ödenen tutarlar tüketiciye aynen yansıtılabilir. Yani banka fatura ve makbuzla belgeleyebildiği üçüncü kişi giderlerini isteyebilir, kendi iç maliyetini isteyemez.

Ücret alınabilecek her ürün veya hizmet için tüketicinin onayı da gerekir. Tebliğin 5 inci maddesine göre kuruluşlar tüketicinin onayının alındığını ispat edemezse onay alınmamış sayılır. Ayrıca her ürün için ücret tarifesini ve vade, faiz gibi bilgileri gösteren bir bilgilendirme formu hazırlanması zorunludur ve bu formun ispat yükü kuruluşlara aittir.

Tahsis Ücretinin Sınırı Nedir?

Kredi tahsis ücreti, kullandırılan kredi anaparasının binde beşini geçemez. Merkez Bankası gerekli gördüğünde bu sınırı artırmaya veya azaltmaya yetkilidir. Örneğin 500.000 TL kredi çektiyseniz bankanın alabileceği en yüksek tahsis ücreti 2.500 TL’dir. 1.000.000 TL kredide bu tutar 5.000 TL olur.

Bankanız bu sınırın üzerinde bir tahsis ücreti kestiyse fazlasının iadesini isteyebilirsiniz. Sınır içinde kalan tahsis ücreti ise Tebliğ’e göre alınabilen bir ücrettir ve haksız şart gerekçesiyle iadesini istemek zor olur.

Sınırı kontrol ederken kredinin hangi tarihte kullandırıldığına bakın. Tebliğ 7 Mart 2020 tarihlidir; daha eski kredilerde kredinin kullandırıldığı dönemdeki düzenleme dikkate alınır.

Üç örnekle durumu somutlaştıralım. 800.000 TL konut kredisi kullandınız ve banka 4.000 TL tahsis ücreti kesti: bu tutar binde beş sınırı içinde kaldığı için alınabilir. Aynı bankanın ayrıca 1.500 TL dosya masrafı kesmesi ise Tebliğ’e aykırıdır ve iadesi istenebilir.

Başka bir örnekte aynı kredi için 6.000 TL tahsis ücreti kesilmiştir. Sınır 4.000 TL olduğu için 2.000 TL’lik fazlanın iadesi istenebilir. Üçüncü örnekte ekspertiz şirketinin banka adına kestiği 3.200 TL’lik fatura tüketiciye yansıtılmıştır. Bu tutar üçüncü kişiye ödenen gerçek bir ücret olduğundan alınabilir, ancak bankanın kendi hizmet bedeli olarak ayrıca ekspertiz ücreti alması mümkün değildir.

Dosya Masrafı Neden İade Edilir?

Tebliğ’e göre tahsis ücreti dışında “istihbarat ücreti, kredi işlem fişi ücreti, ödeme planı değiştirme ücreti, değişken taksitli ödeme planı ücreti gibi her ne ad altında olursa olsun” başka ücret alınamaz. Dosya masrafı, dosya ücreti ya da komisyon adıyla kesilen tutar bu yasağın kapsamındadır.

Banka ayrıca ispat yüküyle karşı karşıyadır. 6502 sayılı Kanun m.4/4 uyarınca tüketiciden talep edilecek ücret ve masraflara ilişkin bilgilerin tüketiciye verildiğinin ispatı sözleşmeyi düzenleyene aittir. Haksız şart düzenlemesine göre standart sözleşmede yer alan şart, tüketici içeriğine etki edememişse müzakere edilmemiş kabul edilir ve bankanın bunu münferiden müzakere ettiğini ispatlaması gerekir.

Tüketiciyle akdedilen sözleşmelerdeki haksız şartlar kesin olarak hükümsüzdür. Sözleşmenin diğer hükümleri geçerliliğini korur ve banka, şart olmasaydı sözleşmeyi yapmayacağını ileri süremez.

Yargıtay Ne Diyor?

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 18.02.2021 tarihli 2017/645 E., 2021/100 K. sayılı kararı, tüketici kredilerinde masraf ve komisyon adı altında alınan faiz dışı bedellerin somut olayın özelliklerine göre haksız şart kapsamında kalabileceğini söylüyor. Aynı karar, bankanın kredinin verilmesi ve yapılandırılması için zorunlu, makul ve belgeli masrafları tüketiciden isteyebileceğini de hatırlatıyor.

Dosyada konut kredisi kullanan tüketiciden dosya ücreti, ekspertiz ve ipotek ücreti gibi isimlerle tahsil edilen bedellerin haksız olduğu kesinleşmişti. Genel Kurul, masrafların kredi tutarına eklenmediğini, tüketicinin mevduat hesabından peşin tahsil edildiğini tespit ederek faiz iadesi talebini reddetti ve kararı oybirliğiyle bozdu.

Karar, eski 4077 sayılı Kanun döneminde verilmiş olsa da mantığı bugün için de öğreticidir: iade, gerçekte tahsil edilen tutarla sınırlıdır. Masraf kredi tutarına eklenmediği için faiz iadesi reddedildi.

14 Gün İçinde Cayarsanız Masraflar Ne Olur?

6502 sayılı Kanun’un 24 üncü maddesine göre tüketici, on dört gün içinde gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin tüketici kredisi sözleşmesinden cayma hakkına sahiptir. Cayma hakkı süresi içinde kredi borcunun tamamının erken ödenmesi hâlinde bildirim aranmaksızın bu hükümler uygulanır.

Cayan tüketici anaparayı ve kredinin kullanıldığı tarihten anaparanın geri ödendiği tarihe kadar işleyen akdi faizi, en geç cayma bildirimini göndermesinden sonra otuz gün içinde öder. Tüketiciden, hesaplanan akdi faiz ve bir kamu kurumuna veya üçüncü kişilere ödenmiş masraflar dışında herhangi bir bedel talep edilemez. Cayma hakkı konusunda bilgilendirildiğinizi ispat yükümlülüğü kredi verene aittir.

Hangi Ücretin Kesildiğini Nasıl Öğrenirsiniz?

Kredi kullandığınız tarihteki hesap dökümünüzde ve işlem fişinde kesintiyi arayın. Tebliğe göre gerçekleştirilen işlemlerde ücret bilgisine işlem fişi üzerinde açıkça yer verilmesi zorunludur. İşlem fişi, sözleşme ve bilgilendirmeye ilişkin diğer evrak ayrıca ücretlendirilemez.

Sözleşme veya işlem fişinin bir örneğini talep ederseniz, belgenin düzenlenme tarihinden sonraki ilk yıl için herhangi bir ücret alınamaz. Bir yıldan eski belgeler için ise makul ve işlemle orantılı bir ücret istenebilir. Bu nedenle kredi sözleşmenizi ve bilgilendirme formunu yeni bir krediye başlarken hemen saklayın.

Hangi kalemin hangi adla kesildiğini görmek için internet bankacılığı ekstrenize bakmak çoğu zaman yeterlidir. Kesinti kredi tutarından peşin mi yapıldı, yoksa kredi tutarına mı eklendi, bunu da not edin; iade hesabı buna göre değişir.

Başvuru Dilekçesinde Neler Yazılmalı?

Banka başvurunuzda kredi sözleşmesinin tarihini ve numarasını, kredi tutarını, hangi adla hangi tutarın kesildiğini ve bunu gösteren belgenin tarihini yazın. Talebinizi iadenin hangi hesaba yapılacağını belirterek açıkça ifade edin.

Dilekçeye kredi sözleşmesinin ve bilgilendirme formunun örneğini, dekontları ve varsa bankayla yapılan yazışmaları ekleyin. Sözleşmenin bir nüshası size kâğıt üzerinde veya kalıcı veri saklayıcısı ile verilmek zorundadır; elinizde yoksa bankadan isteyin. Bir de borcunuz olmadığına dair bilgi yazısı için bankanın bir defaya mahsus ücret alamayacağını hatırlatın.

Parayı Nasıl Geri İstersiniz?

Önce bankaya yazılı başvurun. Dilekçenizde kredi sözleşmesinin tarihini, kesilen ücretin adını ve tutarını, ödeme belgesini ve iade talebinizi yazın. Tebliğin 8 inci maddesi, tahsil edilen ücretlerin finansal tüketiciye iadesinin gerekmesi hâlinde iade edilecek tutar ve tahsil yöntemi hakkında bilgi verilmesini ister. Bankalar iadesine karar verilen tutarı finansal tüketicinin bildireceği hesaba ücretsiz göndermekle veya talep hâlinde nakden ödemekle yükümlüdür.

Banka olumsuz cevap verirse uyuşmazlığın değerine göre tüketici hakem heyetine ya da tüketici mahkemesine gidilir. 2026 yılında değeri 186.000 TL’nin altında olan uyuşmazlıklarda hakem heyetine başvuru zorunludur. Ayrıntılar için tüketici hakem heyeti başvuru sınırı yazımıza bakabilirsiniz.

Sınırın üzerindeki uyuşmazlıklarda tüketici mahkemesinde dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır. Başvurunun ardından anlaşılamazsa tüketici mahkemesinde istirdat davası açılır.

Borcunuz yoktur yazısı gibi bilgi yazıları için de Tebliğ bir kolaylık getirir: finansal tüketicilerin ilgili kuruluşlardan borçlarının bulunmadığına dair talep ettikleri bilgi yazıları için bir defaya mahsus olmak üzere ücret alınamaz. Kredi kapatıldıktan sonra bu yazıyı isterken ücret kesilmesine izin vermeyin.

Zamanaşımına Dikkat

Sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre Türk Borçlar Kanunu’nun 82 nci maddesi, hak sahibinin geri isteme hakkı olduğunu öğrendiği tarihten başlayarak iki yıl ve her hâlde zenginleşmenin gerçekleştiği tarihten başlayarak on yıl geçmesiyle zamanaşımı öngörür. Genel alacak zamanaşımı ise 146 ncı maddeye göre on yıldır.

Hangi sürenin uygulanacağı dosyaya göre tartışılabilir. Bu nedenle eski bir kredinin masraflarının iadesini düşünüyorsanız vakit kaybetmeyin ve sözleşmenin ve dekontların tarihlerini not edin.

Kredi Hayat Sigortası ve Diğer Kesintiler

Kredi çekerken bankanın yönlendirdiği sigorta ve benzeri kalemler ayrı bir konudur. Tebliğ, ürün veya hizmete ilişkin sigorta sözleşmelerinin ayrı olarak düzenlenmesini zorunlu kılar. Bu konuyu kredi hayat sigortası iptali yazımızda anlattık.

Kendi kredinizde hangi kalemin alınabilir ücret olduğunu ve iadesinin mümkün olup olmadığını birlikte incelemek isterseniz iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz. Diğer tüketici uyuşmazlıkları için Tüketici Hukuku kategorisine göz atabilirsiniz.

SIKÇA SORULAN SORULAR

İLGİLİ YAZILAR