Kazada %100 Kusurluyum, Aracımdaki Yolcu Yaralandı: Ne Olur?

Kazada yüzde 100 kusurlu olsanız bile, aracınızda yolcu olarak bulunan ve yaralanan kişinin tedavi, iş göremezlik ve diğer bedensel zararlarını sizin aracınızın zorunlu trafik sigortası öder. Yolcu eşiniz, çocuğunuz ya da anne babanız olsa da bu değişmez; kanun yakınların yalnızca mal zararlarını kapsam dışında bırakır, bedensel zararlarını değil.

Sürücü olarak kendi yaralanmanız ve aracınızdaki hasar ise trafik sigortasından karşılanmaz; karşı taraftan da isteyemezsiniz. Tedavi giderleriniz SGK tarafından karşılanır, aracınızın hasarı için kasko, kendiniz için varsa ferdi kaza sigortası devreye girer. Ayrıca yaralanan yolcu şikâyetçi olursa taksirle yaralama suçundan ceza davası gündeme gelebilir.

Aracınızdaki Yolcu Yaralandıysa

Karayolları Trafik Kanunu 85. maddesine göre motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin yaralanmasına ya da ölümüne sebep olursa, işleten bundan sorumludur; 91. madde de bu sorumluluğun zorunlu mali sorumluluk sigortasıyla karşılanmasını zorunlu tutar. Aracınızdaki yolcu, kazada üçüncü kişi konumundadır ve zararını sizin trafik sigortanızdan isteyebilir.

Kanunun 92. maddesi kapsam dışı halleri sayar. Bunlardan biri, işletenin eşinin, usul ve füruunun, evlatlıklarının ve birlikte yaşadığı kardeşlerinin mallarına gelen zararlardır. Burada yalnızca mal zararları sayılmıştır; aynı kişilerin yaralanmasından doğan bedensel zararlar kapsam dışında değildir. Bu yüzden aracınızda yaralanan eşiniz ya da çocuğunuz, tedavi giderlerini aşan kazanç kaybı ve sürekli sakatlık tazminatını sizin trafik sigortanızdan alabilir.

Yolcu başvurusunu önce sigorta şirketine yazılı olarak yapar; şirket ödeme yapmazsa Sigorta Tahkim Komisyonuna ya da mahkemeye gidilebilir. Manevi tazminat ise trafik sigortasının kapsamında değildir; yolcu manevi tazminatı ancak sürücüden ve araç sahibinden isteyebilir.

Yolcu Nasıl Başvurur

Yaralanan yolcu ya da onun yakınları, kazaya karışan aracın trafik sigortası poliçesini kaza tespit tutanağından öğrenebilir. Başvuruda yolcunun hastane kayıtları, tedavi süresince çalışamadığını gösteren raporlar ve kalıcı bir hasar varsa yetkili hastaneden alınmış maluliyet raporu sunulur.

Tazminat hesabı, yolcunun yaşına, gelirine ve maluliyet oranına göre aktüerya yöntemiyle yapılır. Gelir belgesi yoksa asgari ücret esas alınır. Sigorta şirketi düşük bir teklif yaparsa, bunu kabul etmek zorunda değilsiniz; teklif ile hesabınız arasındaki fark için tahkim ya da dava yoluna gidilebilir. İbraname imzalamadan önce teklifin hesabını mutlaka kontrol ettirin.

Araç Başkasına Aitse

Aracı ödünç aldıysanız ya da şirket aracı kullanıyorsanız, yolcunun talebi aracın trafik sigortasına yöneltilir ve işleten, yani araç sahibi de sorumludur. Sigorta şirketi ödeme yaptıktan sonra, kazayı alkollü ya da ehliyetsiz araç kullanma gibi poliçe dışı bir sebeple yaptıysanız, ödediği tutarı size rücu edebilir. Bu yüzden yolcunun tazminat alması, sürücünün sonradan sigorta şirketiyle karşılaşmayacağı anlamına gelmez.

Sürücü Olarak Kendi Zararınız

Kusurun tamamı sizdeyse, karşı sürücüden, araç sahibinden ya da karşı aracın trafik sigortasından ne aracınızın hasarını ne değer kaybını ne de bedensel zararınızı isteyebilirsiniz. Kanunun 92. maddesi hak sahibinin kendi kusuruna denk gelen tazminat taleplerini kapsam dışında sayar; yüzde 100 kusurda bu, talebin tamamı demektir.

Kendi aracınızın trafik sigortası da size ödeme yapmaz, çünkü trafik sigortası işletenin başkalarına karşı sorumluluğunu güvenceye alır, kendi zararını değil. Tedavi giderleriniz ise Kanunun 98. maddesine göre, sosyal güvenceniz olup olmasa da Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından karşılanır.

Kasko ve Ferdi Kaza Sigortası

Aracınızın hasarı için tek yol kasko sigortasıdır. Kasko, kusur oranına bakmadan poliçedeki teminat ve muafiyetler çerçevesinde aracınızdaki hasarı öder. Standart kasko poliçeleri değer kaybını kural olarak karşılamaz; poliçenizde ayrıca değer kaybı teminatı olup olmadığına bakın.

Kendi yaralanmanız için ise varsa ferdi kaza ya da koltuk ferdi kaza sigortası devreye girer. Bu sigortalar sürücüyü ve yolcuları kusura bakmadan, poliçede yazılı limitlere kadar korur. Kasko poliçelerinin bir kısmında bu teminat ek olarak bulunur; poliçenizi kontrol edin.

Değer Kaybı Ne Zaman Alınabilir

Değer kaybı, kazadan sonra onarılan aracın ikinci el piyasasında uğradığı değer düşüklüğüdür ve yalnızca karşı tarafın kusuru oranında istenebilir. Yüzde 100 kusurlu taraf değer kaybı alamaz; kusurunuz örneğin yüzde 75’e düşerse, aracınızdaki değer kaybının yüzde 25’ini karşı aracın trafik sigortasından isteyebilirsiniz.

Hasar nedeniyle trafikten çekilen ya da hurdaya ayrılan, yani pert olan araçlarda değer kaybı trafik sigortasından istenemez; Kanunun 92. maddesi bunu da kapsam dışında sayar. Pert araçta hangi yolların kaldığını pert araçta değer kaybı yazısında anlattık.

Tutanak Tutulmadıysa

Yaralanmalı kazalarda polis ya da jandarma çağrılması zorunludur ve kaza tespit tutanağını kolluk düzenler. Yalnızca maddi hasarlı kazalarda ise taraflar kendi aralarında anlaşmalı kaza tespit tutanağı doldurabilir. Yolcunuz kazada hafif yaralandığı halde kolluk çağırmadan ayrıldıysanız, sonradan yapılacak sigorta başvurusunda kazanın oluş şeklini ispat etmek zorlaşır. Yaralanma olan her kazada kolluğu çağırın ve hastaneye kazanın trafik kazası olduğunu bildirin.

Ölümlü Kazada Ailenin Durumu

Sürücü yüzde 100 kusurlu olarak hayatını kaybettiyse, ailesi kendi aracının trafik sigortasından destekten yoksun kalma tazminatı alamaz. 9 Haziran 2021’de Kanunun 92. maddesine eklenen bentle, destekten yoksun kalanların destek kişisinin kusuruna denk gelen talepleri kapsam dışına alınmıştır. Daha önce bu konuyu düzenleyen bent Anayasa Mahkemesinin 17 Temmuz 2020 tarihli kararıyla iptal edilmişti; bu yüzden kazanın tarihi önemlidir ve eski tarihli dosyalarda sonuç farklı olabilir.

Aynı araçta ölen ya da yaralanan yolcuların aileleri ise, yukarıda anlatıldığı gibi sürücünün trafik sigortasından tazminat isteyebilir. Ölümlü kazalarda ailenin haklarını trafik kazasında vefat yazısında anlattık.

Ceza Boyutu

Aracınızdaki yolcunun yaralanması, taksirle yaralama suçunu oluşturabilir. Türk Ceza Kanunu 89. maddesine göre bu suçun soruşturulması kural olarak şikâyete bağlıdır; yaralanan yakınınız şikâyetçi olmazsa dava açılmaz. Ancak hafif yaralama dışındaki durumlarda suç bilinçli taksirle, örneğin alkollü ya da aşırı hızlı araç kullanılarak işlenmişse şikâyet aranmaz.

Kanunun 22. maddesi ayrıca, taksirli bir hareketin sonucu münhasıran failin kişisel ve ailevi durumu bakımından ceza vermeyi gereksiz kılacak derecede ağır bir mağduriyete yol açmışsa ceza verilmeyeceğini düzenler. Kendi çocuğunu kazada kaybeden bir sürücü bu hükme örnektir.

Kusur Oranına İtiraz

Polis ya da jandarmanın düzenlediği kaza tespit tutanağı ve sigorta şirketlerinin kusur değerlendirmesi kesin değildir. Mahkeme ya da Sigorta Tahkim Komisyonu, dosyayı bağımsız bilirkişiye ya da Adli Tıp Kurumunun trafik ihtisas dairesine gönderir ve kusur oranı yeniden belirlenebilir.

Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, iki sürücünün de kendisine yeşil ışık yandığını iddia ettiği ve kimin kırmızıda geçtiğinin belirlenemediği bir kazada, taraflardan birine tam kusur verilemeyeceğini, kusurun yüzde 50 oranında paylaştırılması gerektiğini belirterek kararı bozmuştur (17. HD, 2015/18030 E., 2016/5795 K.). Kusurunuz yüzde 100’den yüzde 75’e düşerse, zararınızın dörtte birini karşı taraftan isteyebilirsiniz.

Kaza yerindeki fotoğraflar, araç içi kamera kayıtları, kavşaktaki kamera görüntüleri ve tanık bilgileri kusur itirazında en güçlü delillerdir. Kamera kayıtları kısa sürede silindiği için, kaza günü bu kayıtların korunmasını istemek önemlidir. Kavşak ve şehir içi kameralar için belediyeye ya da emniyete, işyeri kameraları için işletme sahibine yazılı başvuru yapın; ceza soruşturması açıldıysa savcılıktan bu kayıtların dosyaya alınmasını isteyin. Araç içi kamera kaydınız varsa kaydın orijinalini saklayın ve kopyasını alın.

Süre ve Başvuru

Trafik kazasından doğan tazminat taleplerinde, zararın ve sorumlunun öğrenilmesinden itibaren 2 yıl ve her halde kaza tarihinden itibaren 10 yıllık süre uygulanır; fiil aynı zamanda daha uzun zamanaşımı gerektiren bir suçsa ceza zamanaşımı süresi uygulanır. Ayrıntıları trafik kazası tazminat davası süresi yazısında anlattık.

Sigorta şirketine başvuruda kaza tespit tutanağı, sağlık raporları, epikriz, maluliyet raporu, gelir belgeleri ve kimlik bilgileri istenir. Kanunun 97. maddesine göre dava açmadan önce sigorta şirketine yazılı başvuru zorunludur; şirket başvurudan itibaren en geç 15 gün içinde yazılı cevap vermezse ya da cevap talebi karşılamazsa dava açılabilir ya da tahkime gidilebilir. Kanunun 99. maddesine göre sigorta şirketi, gerekli belgeler kendisine ulaştıktan sonra 8 iş günü içinde ödemeyi yapmak zorundadır.

Sık Yapılan Hatalar

En sık hata, “kusur bende olduğu için yolcum hiçbir şey alamaz” diye düşünüp başvuru yapmamaktır. Yolcunun hakkı sürücünün kusurundan bağımsızdır ve yolcu yakınınız olsa da bu hak geçerlidir.

İkinci hata, kaza yerinde baskı altında tutanağı imzalamaktır. Tutanağa itirazınız varsa bunu tutanağa ya da en kısa sürede yazılı olarak ekleyin.

Üçüncü hata, kasko poliçesinin teminatlarını okumadan hasarı cebinizden ödemektir. Kaskonuz, ferdi kaza ya da hukuksal koruma teminatı gibi ek güvenceler içerebilir.

Sonuç

Yüzde 100 kusurlu olsanız da aracınızdaki yaralanan yolcunun bedensel zararını sizin trafik sigortanız öder; yolcu yakınınız olsa bile. Sürücü olarak kendi hasarınızı ve yaralanmanızı ise karşı taraftan ya da trafik sigortasından alamazsınız; kasko ve ferdi kaza sigortası tek güvencenizdir. Kusur oranı kesin değildir ve bilirkişi incelemesiyle değişebilir.

Kazanızda kusur oranına itiraz etmek ya da yolcunuzun tazminatını almak için destek isterseniz iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz. Diğer konular için haksız fiil tazminat davaları sayfamıza bakabilirsiniz.

SIKÇA SORULAN SORULAR

İLGİLİ YAZILAR