Yıllık İzin Kaç Gün? 14, 20, 26 Gün ve 1 Yıl Dolmadan İzin Hakkı

Yıllık izin süresi o işyerindeki kıdeminize göre belirlenir: 1 yıldan 5 yıla kadar (5 yıl dahil) çalışanlara en az 14 gün, 5 yıldan fazla 15 yıldan az çalışanlara en az 20 gün, 15 yıl ve daha fazla çalışanlara en az 26 gün. 18 yaşında ve daha küçük ya da 50 yaşında ve daha büyük işçilerin izni kıdemleri ne olursa olsun 20 günden az olamaz.

İzne hak kazanmak için deneme süresi dahil en az 1 yıl çalışmış olmak gerekir. 1 yıl dolmadan kanuni bir izin hakkı doğmaz; ancak işverenle anlaşarak ileride doğacak izinden düşülmek üzere avans izin kullanılabilir. Aşağıda izin günlerinin nasıl hesaplandığını, bölünüp bölünemeyeceğini ve işten çıkışta kullanılmayan izinlerin ne olacağını anlatıyoruz.

Kıdeme Göre Yıllık İzin Kaç Gün

4857 sayılı İş Kanunu 53. maddesi bu süreleri alt sınır olarak belirler. İş sözleşmesi ya da toplu iş sözleşmesiyle artırılabilir, azaltılamaz. Yer altı işlerinde çalışanların süreleri dörder gün artırılarak uygulanır; örneğin 1 ile 5 yıl kıdemli bir maden işçisinin izni 18 gündür.

Kıdem hesabında aynı işverenin farklı işyerlerinde geçen süreler birleştirilir. Bir şubeden diğerine nakledildiyseniz kıdeminiz sıfırlanmaz. Niteliği gereği 1 yıldan az süren mevsimlik veya kampanya işlerinde çalışanlara ise kanundaki yıllık izin hükümleri uygulanmaz.

1 Yıl Dolmadan Yıllık İzin Kullanılır mı

Kanunun açık hükmüne göre yıllık ücretli izin, işe başladığı günden itibaren deneme süresi de içinde olmak üzere en az 1 yıl çalışmış olan işçilere verilir. Yani işe girişinizin 8. ya da 11. ayında henüz kazanılmış bir yıllık izin hakkınız yoktur ve işveren izin vermek zorunda değildir.

Uygulamada işçi ile işveren anlaşırsa, 1 yıl dolmadan da ücretli izin kullanılabilir. Buna avans izin denir: kullanılan günler, 1 yıl dolduğunda doğacak 14 günlük izinden düşülür. Bu tamamen işverenin onayına bağlıdır. Avans izin kullandıktan sonra 1 yıl dolmadan işten ayrılırsanız, bu günlerin nasıl mahsup edileceği ayrı bir tartışma konusu olabileceğinden avans iznin yazılı olarak kayda geçirilmesi yararlıdır.

1 Yıl Dolmasa da Kullanılabilen Mazeret İzinleri

Düğün, doğum ve cenaze gibi durumlarda yıllık izinden bağımsız, ücretli mazeret izinleri vardır ve bunlar için 1 yıl dolmuş olması gerekmez. Kanunun ek 2. maddesine göre işçiye evlenmesi veya evlat edinmesi halinde 3 gün, anne, baba, eş, kardeş veya çocuğunun ölümü halinde 3 gün, eşinin doğum yapması halinde 10 gün ücretli izin verilir.

Yüzde 70 ve üzeri engelli ya da süreğen hastalığı olan çocuğu bulunan işçiye de, hastalık raporuna dayalı olarak ve çalışan ebeveynlerden yalnızca biri kullanmak kaydıyla, bir yıl içinde toptan veya bölümler halinde 10 güne kadar ücretli izin verilir.

Bu izinler yıllık izinden düşülemez. Kanuna göre işverenin yıl içinde verdiği diğer ücretli ve ücretsiz izinler ile hastalık izinleri de yıllık izne mahsup edilemez.

İzin Hakkı Ne Zaman Doğar, Hangi Günler Çalışılmış Sayılır

İzin hakkı, işe başladığınız tarihten itibaren her 1 yıl dolduğunda doğar ve o yıl için hak ettiğiniz izni bir sonraki hizmet yılı içinde kullanırsınız. Örneğin 1 Mart 2025’te işe başladıysanız, ilk izin hakkınız 1 Mart 2026’da doğar.

Bazı günler çalışmasanız da 1 yıllık sürenin hesabında çalışılmış sayılır. Kanunun 55. maddesine göre iş kazası veya hastalık nedeniyle işe gidilemeyen günler belirli bir sınıra kadar, kadın işçinin doğum öncesi ve sonrası izinli olduğu günler, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil günleri ile işverenin verdiği diğer izinler bu kapsamdadır. Bunların dışındaki sebeplerle işe gelinmeyen günler kadar süre, 1 yılın sonuna eklenir.

Part Time Çalışanların Yıllık İzni

Kısmi süreli, yani part time çalışan işçiler de yıllık izne aynı kurallarla hak kazanır. Kanunun 13. maddesine göre kısmi süreli çalışan işçi, haklı bir neden olmadıkça, sırf sözleşmesi kısmi süreli olduğu için tam süreli emsal işçiye göre farklı işleme tabi tutulamaz. Bu nedenle izin günü sayısı kıdeme göre aynıdır; ücret ve paraya ilişkin haklar ise çalışılan süreyle orantılı ödenir.

Haftada birkaç gün çalışan bir işçide izin günlerinin hangi günlere denk geldiği, çalışma düzenine göre ayrıca planlanmalıdır. Belirsizlik varsa izin kullanımının yazılı olarak kayda geçirilmesi, ileride doğabilecek uyuşmazlıkları önler.

İşveren Değişince İzin Hakkı Sıfırlanır mı

Başka bir şirkette işe başladığınızda kıdeminiz o işveren yanında yeniden başlar; önceki işyerindeki çalışma yeni işverene karşı izin hesabına katılmaz. Önceki işyerinden kalan kullanılmamış izinlerin ücreti ise ayrılırken o işverenden istenir.

Taşeron çalışanlar için kanun ayrıca bir koruma getirir. Alt işvereni değiştiği halde aynı işyerinde çalışmaya devam eden işçinin yıllık izin süresi, o işyerinde çalıştığı toplam süre dikkate alınarak hesaplanır. Yani taşeron firma her yıl değişse bile aynı hastanede ya da fabrikada çalışan işçinin kıdemi sıfırlanmaz. Asıl işveren de bu izinlerin kullandırılıp kullandırılmadığını denetlemekle yükümlüdür.

İzin talebinizi yazılı yapmanız ve işverenin cevabını saklamanız, ileride izin kullanıp kullanmadığınız tartışıldığında en güvenli delildir. İzin dönemlerinin işin niteliğine göre işverence planlanabileceğini, ancak iznin yıllarca ertelenemeyeceğini unutmayın.

İzin Günleri Nasıl Hesaplanır

Yıllık izin süresine denk gelen hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil günleri izin süresinden sayılmaz. Örneğin 14 günlük izninizin içine bir bayram girerse, iznin sonu bayram günleri kadar uzar.

Cumartesi günü konusu tartışmalıdır. Haftalık 45 saatlik çalışma 6 güne yayılmışsa cumartesi iş günüdür ve izinden düşülür. Çalışma 5 güne dağıtılmış ve cumartesi fiilen çalışılmıyorsa, cumartesinin izinden düşülüp düşülmeyeceği sözleşmeye ve işyeri uygulamasına göre değişir; uygulamada cumartesi, sözleşmede tatil olarak gösterilmediyse iş günü sayılma eğilimindedir.

İzin ücreti, izne çıkmadan önce peşin ya da avans olarak ödenir. Yüzde, komisyon veya akort gibi değişken ücretlerde izin ücreti, son 1 yılda kazanılan ücretin fiilen çalışılan günlere bölünmesiyle bulunur.

İzin Bölünebilir mi, En Az Kaç Gün Kullanılır

Yıllık izin kural olarak işveren tarafından bölünemez ve sürekli verilmelidir. Tarafların anlaşmasıyla bölümler halinde kullanılabilir, ancak bölümlerden biri 10 günden az olamaz. Yani 14 günlük izni olan işçi, örneğin 10 ve 4 gün olarak iki parçada kullanabilir; işveren izni haftada birer gün vererek parçalayamaz.

Birer günlük izinler bu yüzden kanunun öngördüğü yıllık izin kullanımına uygun değildir; ihtiyaç duyduğunuz kısa izinler için mazeret izni ya da ücretsiz izin yolu konuşulmalıdır. İşçinin talebiyle verilse bile, bölümlerden birinin en az 10 gün olması şartı karşılanmalıdır.

İznini işyerinin bulunduğu yerden başka bir yerde geçirecek işçi, bunu belgeleyerek istemde bulunursa, işveren gidiş ve dönüş için toplam 4 güne kadar ücretsiz yol izni vermek zorundadır.

İzinden Vazgeçilebilir mi, Parası Alınabilir mi

Kanun açıkça yıllık ücretli izin hakkından vazgeçilemeyeceğini söyler. Çalışma devam ederken izin paraya çevrilemez; işçi istese bile iznini kullanmak yerine ücretini alamaz. Kullanılmayan izinler çalıştığınız sürece yanmaz, birikir.

İzin sırasında ücret karşılığı başka bir işte çalıştığınız anlaşılırsa, işveren o izin için ödediği ücreti geri alabilir. İzin, dinlenme amacı taşıdığı için kanun bunu açıkça yasaklar. Aynı şekilde işveren de izindeki işçiyi işe çağıramaz; izin sırasında çalıştırılan günler kullanılmış izin sayılmaz ve o günler için izin yeniden verilmelidir. İzin günlerinde işe çağrıldığınıza dair mesaj ve yazışmaları saklamanız, bu durumu ispatlamanızı kolaylaştırır.

İşten Ayrılırken Kullanılmayan İzinler

İş sözleşmesi hangi nedenle sona ererse ersin, istifa, işten çıkarılma ya da emeklilik fark etmeksizin, hak kazanıp da kullanmadığınız izinlerin ücreti sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücretiniz üzerinden ödenir. İşveren sizi işten çıkarırken ihbar süresini ve yeni iş arama izinlerini yıllık izinle iç içe kullandıramaz.

Bu alacak için zamanaşımı 5 yıldır ve iş sözleşmesinin sona erdiği tarihte başlar. Kullanılmayan izin ücretinin nasıl hesaplandığını ve ispatını ayrı bir yazıda ayrıntılı anlattık.

İşveren İzin Vermezse

İşveren izin dönemlerini işin niteliğine göre planlayabilir, ancak izni hiç kullandırmamak ya da yıllarca ertelemek hukuka aykırıdır. İzin kayıt belgesi tutmak da işverenin yükümlülüğüdür ve ayrıntıları Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği‘nde düzenlenmiştir; izni kullandığınızı ispat yükü işverendedir ve bu genellikle imzalı izin belgeleriyle yapılır.

İzin kullandırılmıyorsa önce yazılı talepte bulunun ve cevabını saklayın. İznin sistematik olarak kullandırılmaması haklı fesih sebebi olarak ileri sürülebilir; bu yolun şartlarını işverenin izne çıkarmamasını anlattığımız yazıda ele aldık. İşten ayrılırken tüm izinlerimi kullandım yazan bir belgeyi, gerçeği yansıtmıyorsa imzalamayın.

Sonuç

Yıllık izin 1 ile 5 yıl kıdemde 14, 5 ile 15 yılda 20, 15 yıl ve üzerinde 26 gündür; 18 yaşından küçük ve 50 yaşından büyüklerde en az 20 gündür. Hak, deneme süresi dahil 1 yıl çalışınca doğar; öncesinde ancak işverenin onayıyla avans izin kullanılabilir. İzin bölünebilir ama bir parçası 10 günden az olamaz ve kullanılmayan izinler işten ayrılırken ücrete dönüşür.

İzin sürenizin doğru hesaplanmadığını ya da kullanmadığınız izinlerin ödenmediğini düşünüyorsanız iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz. Diğer işçi hakları için iş hukuku sayfamıza bakabilirsiniz.

SIKÇA SORULAN SORULAR

İLGİLİ YAZILAR