Değer Kaybı Hesabında Nispi Metod Nasıl Uygulanır?

Ekspertiz raporu aracın tavanının ve kaputunun orijinal olduğunu yazdı, siz de buna güvenip aracı aldınız, sonra boyalı çıktı. Değer kaybınızı hesaplarken mahkemenin iki değer arasındaki farkı direkt tazminat yapması yeterli değil. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, doğru yöntemin ne olduğunu gösteriyor.

Olayın Özeti

Davacı, 24.09.2020 tarihinde 850.000 TL’ye bir ikinci el araç satın aldı. Alım öncesinde davalı şirketten aldığı ekspertiz raporunda tavan orijinal, motor kaputunun uç kısmı ise boyasız onarım olarak belirtilmişti. Ancak sonradan aldığı başka raporlarla tavan ve kaputun aslında boyalı olduğu ortaya çıktı. Davacı, bu durumun araçta 150.000 TL değer kaybına yol açtığını ileri sürerek bu tutarın davalı ekspertiz şirketinden tahsilini istedi.

İlk derece mahkemesi, davacının 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un 15. maddesi uyarınca zararını talep edebileceğine hükmederek 150.000 TL’nin davalıdan tahsiline karar verdi. Davalının istinaf başvurusunu inceleyen Bölge Adliye Mahkemesi, İkinci El Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmelik’in 14. maddesinin 5. fıkrasına dayanarak ekspertiz şirketinin raporundaki bilgilerin taşıtın gerçek durumunu yansıtmamasından sorumlu olduğunu kabul etti ve istinaf başvurusunu esastan reddetti.

Yargıtayın Hesap Yöntemi Değerlendirmesi

Davalının temyizi üzerine dosyayı inceleyen Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, uyuşmazlığın ekspertiz hizmetinin sağlıklı yapılmaması nedeniyle aracın gerçek değerinden fazlaya alınmasından doğan zararın giderilmesi istemine ilişkin olduğunu belirtti. Daire, değer kaybının hesaplanmasında doktrinde mutlak metod, nisbi metod ve tazminat metodu bulunduğunu, ama Yargıtayın öteden beri nisbi metodu benimsediğini vurguladı.

İlk derece mahkemesinin hükme esas aldığı ve Bölge Adliye Mahkemesinin de doğru bulduğu bilirkişi raporunda, aracın ayıpsız değeri 850.000 TL, ayıplı değeri ise 700.000 TL olarak belirlenmiş ve aradaki 150.000 TL’lik fark doğrudan tazminat olarak hükmedilmişti. Yargıtaya göre bu, nisbi metodun yanlış yorumlanmasıydı.

Yargıtayın açıkladığı doğru yönteme göre, satış tarihi itibarıyla ayıpsız rayiç değer ile ayıplı haldeki rayiç değer ayrı ayrı belirlenir, bu iki değer birbirine bölünerek bir oran elde edilir ve bu oran gerçek satış bedeline uygulanır. Yani hesap, iki değer arasındaki mutlak fark üzerinden değil, bu farkın oranı üzerinden yapılmalıdır. Bu gerekçelerle Yargıtay, Bölge Adliye Mahkemesi kararını ortadan kaldırarak ilk derece mahkemesi kararının bozulmasına ve dosyanın yeniden inceleme için gönderilmesine oy çokluğuyla karar verdi.

Nispi metotta değer kaybı, ayıpsız değer ile ayıplı değer arasındaki farkın ayıpsız değere oranlanmasıyla hesaplanır; bu davada söz konusu oran yaklaşık yüzde 18 civarındadır.

Ayıplı maldan doğan tazminat davalarında zamanaşımı süresi, Türk Borçlar Kanunu’nun 231. maddesi uyarınca satın alma tarihinden itibaren iki yıldır; bu süre içinde dava açılmazsa değer kaybı talebiniz zamanaşımına uğrayabilir.

Bu Karar Ne Anlama Geliyor?

Bu karar, ekspertiz raporu hatalı çıkan bir alıcının ekspertiz firmasından tazminat isteyebileceğini bir kez daha teyit ediyor. Ama asıl önemli olan, bu tazminatın nasıl hesaplanacağıdır. Mahkeme raporunuzda ayıpsız ve ayıplı değer olarak iki rakam belirlese bile, aradaki farkı doğrudan tazminat kabul etmek yanlıştır.

Doğru hesap, ayıpsız değer ile ayıplı değer arasındaki oranın satış bedeline uygulanmasıyla yapılır. Bu fark küçük görünse de, özellikle satış bedeli piyasa değerinden farklıysa, sonuçtaki tutar bariz şekilde değişebilir. Bu yüzden değer kaybı davası açarken bilirkişi raporunun hangi yöntemi kullandığını kontrol etmek, davanın sonucunu doğrudan etkiler.

Karar Künyesi

Sıkça Sorulan Sorular

İLGİLİ YAZILAR