Cezaevinden Cenaze İzni Nasıl Alınır? Kaç Gün, Masrafı Ne Kadar

Cezaevindeki bir yakınınız, ailede bir ölüm olduğunda cenazeye katılabilir. Kapalı cezaevinde bulunan ve tehlikeli sayılmayan hükümlüye, jandarma refakatinde, yol hariç 2 güne kadar cenaze izni verilebilir. Cezasının onda birini iyi halle geçirmiş hükümlüye ise ana, baba, eş, kardeş ya da çocuğun ölümünde yol hariç 10 güne kadar mazeret izni verilebilir.

Refakatli izinde, yanınıza verilen görevlilerin yol giderleri ve harcırahı hükümlü tarafından ödenir; bu para ödenmezse izin uygulanmaz. Tutar sabit değildir, gidilecek yerin uzaklığına ve görevli sayısına göre kurum tarafından hesaplanır.

İki Ayrı İzin Türü Vardır

5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun 94. maddesi iki ayrı izin öngörür ve bunlar sık karıştırılır.

Birincisi mazeret iznidir. Cezasının onda birini iyi halle geçirmiş hükümlüye, ana, baba, eş, kardeş ya da çocuğunun ölümünde kurum en üst amirinin önerisi ve Cumhuriyet başsavcılığının onayıyla yol hariç 10 güne kadar izin verilebilir. Bu yakınlardan birinin yaşamsal tehlike oluşturan ağır hastalığında ya da deprem, sel, yangın gibi bir felaketten zarar görmesinde de aynı süre verilebilir; bu durumda Adalet Bakanlığının onayı da gerekir. Bu izin yüksek güvenlikli kurumlarda bulunanlara verilmez.

İkincisi refakatli izindir. Burada infaz süresine ilişkin bir şart yoktur; güvenlik bakımından sakınca oluşturmayan, tehlikeli olmayan hükümlüye, dış güvenlik görevlisinin refakatinde ve Cumhuriyet başsavcısının onayıyla izin verilir. Yüksek güvenlikli kurumdakiler de bu izinden yararlanabilir.

Kimin Cenazesi İçin, Kaç Gün

Refakatli cenaze izni, ikinci derece dahil kan ya da kayın hısımlarından birinin veya eşin ölümünde verilir ve süresi yol hariç 2 güne kadardır. Bu kapsamda anne, baba, çocuk, kardeş, torun, büyükanne ve büyükbaba ile eşin anne, babası ve kardeşleri yer alır.

Refakatli hasta ziyareti izni, ana, baba, eş, kardeş, çocuk ile eşin anne ya da babasından birinin yaşamsal tehlike oluşturan ağır hastalığında verilir. Hastalık sağlık kurulu raporuyla belgelenmelidir; süre yol hariç 1 güne kadardır ve her yakın için toplam 2 defa kullanılabilir.

10 güne kadar olan mazeret izni ise yalnızca ana, baba, eş, kardeş ve çocuk için verilir. Kayınvalide ya da kayınpederin ölümü bu izin için değil, refakatli cenaze izni için geçerli bir sebeptir.

Cenaze İzninin Masrafını Kim Öder

Hükümlü ve Tutuklulara Yakınlarının Ölümü veya Hastalığı Nedeniyle Verilebilecek Mazeret İzinlerine Dair Yönetmelik 13. maddesine göre, mazeret iznine refakat eden dış güvenlik görevlilerinin harcırah ve yol giderleri hükümlü ya da tutuklu tarafından ödenir. Giderler karşılanmazsa verilen izin uygulanmaz.

Bu yüzden “cenaze izni parası” için kanunda ya da yönetmelikte sabit bir tarife yoktur. Tutar; gidilecek yerin uzaklığına, yolculuğun araçla mı uçakla mı yapılacağına, refakat edecek görevli sayısına ve gece konaklaması gerekip gerekmediğine göre kurum tarafından hesaplanır. Aynı ilçedeki bir cenaze ile başka bir ildeki cenazenin maliyeti çok farklıdır. Uzak bir il söz konusuysa ve süre yetmeyecekse, ailenin defin saatini kurumla konuşarak belirlemesi ve masraf ile ulaşım planını önceden netleştirmesi, iznin fiilen kullanılabilmesini sağlar.

Ailenin yapması gereken, izin talebiyle birlikte kurumdan tahmini tutarı öğrenmek ve bu parayı hükümlünün emanet hesabına zamanında yatırmaktır. Para geç yatırılırsa, cenaze saatine yetişilemeyebilir. Refakatsiz kullanılan 10 günlük mazeret izninde ise görevli olmadığı için bu masraf doğmaz; hükümlü kendi yol masrafını karşılar.

Açık Cezaevinde Cenaze İzni

Açık cezaevinde bulunan hükümlüler genellikle mazeret iznini refakatsiz kullanır. Cezasının onda birini iyi halle geçirdiyse, ana, baba, eş, kardeş ya da çocuğun ölümünde yol hariç 10 güne kadar izin alabilir.

Açık cezaevindekiler ayrıca üç ayda bir, yol hariç 7 güne kadar özel izin kullanabilir. Bu izin aileyle bağı sürdürmek için verilir; hastalık ya da doğal afet gibi zorunlu hallerde bu izinler birleştirilerek kullandırılabilir. Açık cezaevindeki izin hakları için açık cezaevi izinleri yazısına bakabilirsiniz.

Başvuru Nasıl Yapılır

Talep, hükümlünün bulunduğu kurumun idaresine yazılı olarak yapılır. Dilekçede ölen ya da hasta olan yakının adı, yakınlık derecesi, cenazenin ya da hastanenin bulunduğu yer ve istenen izin türü açıkça yazılmalıdır.

Ölüm halinde ölüm belgesi ya da defin ruhsatı, hastalıkta sağlık kurulu raporu, felakette zararı gösteren resmi belge dilekçeye eklenmelidir. Yakınlık derecesini göstermek için nüfus kayıt örneği istenir. Bu belgeleri ailenin dışarıdan kuruma hızla ulaştırması en kritik adımdır; cenaze gibi saatlerle yarışılan hallerde belgenin geç gelmesi iznin anlamsız kalmasına yol açar.

Tutuklular da aynı sebeplerle mazeret izni isteyebilir. Tutuklu için talep soruşturma aşamasında Cumhuriyet savcısına, kovuşturma aşamasında davaya bakan mahkemeye yapılır.

Örnek İzin Dilekçesi

Hükümlü kurum idaresine aşağıdaki gibi bir dilekçe verebilir:

“[Kurum adı] Müdürlüğüne. Kurumunuzda [koğuş/oda numarası] numaralı odada hükümlü olarak bulunmaktayım. [Yakınlık derecesi] [ad soyad] [tarih] tarihinde vefat etmiştir; cenazesi [tarih ve saat] tarihinde [il, ilçe] defnedilecektir. 5275 sayılı Kanunun 94. maddesi uyarınca cenazeye katılmam için izin verilmesini, refakat giderlerinin tutarının tarafıma bildirilmesini arz ederim. Ek: Ölüm belgesi, nüfus kayıt örneği. [Ad soyad, imza]”

Aile, aynı belgeleri kuruma ve infaz savcılığına ayrıca ulaştırmalı ve refakat giderinin tutarını öğrenir öğrenmez emanet hesabına yatırmalıdır.

Hasta Ziyaretinde Rapor

Refakatli hasta ziyareti için sıradan bir hastane raporu yetmez; hastalığın yaşamsal tehlike oluşturduğunu gösteren bir sağlık kurulu raporu gerekir. Bu raporu hastanın tedavi gördüğü hastanenin sağlık kurulundan isteyin ve raporda hastalığın ağırlığının açıkça yazmasına dikkat edin.

Hasta ziyareti izni her yakın için toplam 2 defa kullanılabildiği için, hastanın durumu ağırlaşmadan erken bir izin kullanmak sonradan hak kalmamasına yol açabilir. Durumu doktorla konuşarak zamanlamayı birlikte değerlendirin.

Gece Konaklaması ve Yurt Dışı

Refakatli izinde gece konaklaması gerekirse, hükümlünün nerede kalacağına gidilen yerin valisi karar verir. Kendi evi, cenazesi olan yakınının evi, güvenli görülen başka bir yer ya da o yerdeki kapalı cezaevi belirlenebilir; bu seçim ailenin değil valiliğin takdirindedir.

İzin yurt dışına çıkmayı gerektiriyorsa verilemez. Yurt dışında yaşayan bir yakının cenazesi bu izin kapsamında değildir.

İzin Süresi Aşılırsa

İzinde geçen günler cezadan sayılır, yani izin süresi cezanın sonuna eklenmez. Buna karşılık izin süresini 2 gün ya da daha az aşan hükümlü hakkında disiplin işlemi yapılır. İzinden hiç dönmeyen ya da 2 günden fazla geç dönen hükümlü hakkında firar suçuna ilişkin hükümler uygulanır ve bu kişilere bir daha özel izin verilmez.

Yolda kalma ya da hastalık gibi bir engel doğarsa, derhal kuruma ya da en yakın Cumhuriyet başsavcılığına haber verin. Salgın, doğal afet, savaş ya da seferberlik nedeniyle dönemeyenlere ceza verilmez. Açık cezaevindeki bir hükümlü için izinden geç dönmek ayrıca kapalı kuruma iade sonucunu doğurabilir; bunun şartlarını açık cezaevinden kapalıya iade yazısında anlattık.

Denetimli Serbestlikteyseniz

Cezasının bir bölümünü denetimli serbestlikle dışarıda geçiren biri cezaevinde olmadığı için mazeret izni almaz; cenazeye kendisi gidebilir. Ancak imza ya da konutta kalma gibi yükümlülükleri varsa ve cenaze başka bir şehirdeyse, yükümlülüğün aksamaması için denetimli serbestlik müdürlüğüne önceden haber verin ve izin isteyin. Haber vermeden imzaya gitmemek ya da elektronik kelepçe bölgesinin dışına çıkmak yükümlülük ihlali sayılabilir.

Cezaevinde Kalamaz Raporu

Cenaze izniyle sık karıştırılan bir başka konu, hükümlünün kendisinin ağır hasta olmasıdır. Bu durumda mazeret izni değil, infazın ertelenmesi gündeme gelir. Kanunun 16. maddesine göre hapis cezasının infazı hükümlünün hayatı için kesin bir tehlike oluşturuyorsa, ceza iyileşinceye kadar geri bırakılır.

Bunun için Adli Tıp Kurumunun ya da Adalet Bakanlığınca belirlenen tam teşekküllü hastanelerin sağlık kurullarının düzenleyip Adli Tıp Kurumunun onayladığı bir rapor gerekir; halk arasında buna “cezaevinde kalamaz raporu” denir. Başvuru infazı yürüten Cumhuriyet başsavcılığına yapılır. Ayrıntılar sağlık nedeniyle infaz erteleme yazısında.

Talep Reddedilirse

Önce ret gerekçesini yazılı olarak öğrenin. En sık gerekçeler infaz süresi şartının sağlanmaması, belge eksikliği ve güvenlik değerlendirmesidir. Belge eksikliğinde eksik tamamlanarak yeniden başvurmak, itiraz yolundan genellikle daha hızlıdır.

10 günlük izin süre şartı nedeniyle reddedildiyse, refakatli cenaze iznini isteyin; bu izinde infaz süresi şartı yoktur ve kuruma yeni girmiş biri için tek yol budur. Ret kararına karşı infaz hâkimliğine şikâyet yoluna da gidilebilir; şikâyet, işlemi öğrendiğiniz günden itibaren 15 gün içinde yapılır.

Sonuç

Cezaevindeki yakınınız, ikinci dereceye kadar bir yakınının ya da eşinin cenazesine jandarma refakatinde, yol hariç 2 güne kadar katılabilir; görevlilerin yol gideri ve harcırahı hükümlüye aittir ve ödenmezse izin uygulanmaz. Cezasının onda birini iyi halle geçirmişse, ana, baba, eş, kardeş ya da çocuğun ölümünde yol hariç 10 güne kadar mazeret izni de alabilir. Ağır hastalıkta 1 günlük refakatli hasta ziyareti mümkündür.

Yakınınızın izin talebi reddedildiyse ya da süreç hakkında acil bilgiye ihtiyacınız varsa iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz. Diğer konular için infaz hukuku sayfamıza bakabilirsiniz.

SIKÇA SORULAN SORULAR

İLGİLİ YAZILAR