Açık Cezaevi İzni Kaç Gün? Geç Dönen ve Firar Edene Ne Olur?

Açık cezaevinde özel izin üç ayda bir, yol hariç yedi güne kadar verilir; mesafeye göre eklenen en fazla dört günlük yol izniyle toplam süre 11 güne kadar çıkabilir. İzinden en fazla iki gün geç dönmek disiplin cezası gerektirir. İki günden fazla geç dönmek, hiç dönmemek veya firar etmek ise kaçma suçu sayılır ve bu kişilere bir daha özel izin verilmez.

Aşağıda izin sürelerini, izin belgesinin nasıl onaylatıldığını, belge kaybolursa ne yapılacağını, geç dönmenin iki farklı sonucunu, zorunlu bir sebeple dönülemezse izlenecek yolu ve firar eden birinin tekrar izne çıkıp çıkamayacağını anlatıyoruz.

Açık Cezaevi İzni Kaç Gün

Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun‘un 95. maddesine göre özel izin, aileyle bağların sürdürülmesi ve dış dünyaya uyum amacıyla, kurum en üst amirinin önerisi ve Cumhuriyet başsavcılığının onayıyla üç ayda bir, yol hariç yedi güne kadar verilir.

Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetimi Yönetmeliği’nin 115. maddesi, gidilecek mesafe göz önünde tutularak gidiş ve dönüş için toplam dört günü geçmemek üzere yol izni verileceğini düzenler. Aramalarda sık geçen 11 gün izin ifadesi buradan gelir: yedi günlük izne en fazla dört günlük yol izni eklenir. Yol izni otomatik değildir, mesafeye göre belirlenir.

Hastalık veya doğal afet gibi zorunlu hallerde izinler birleştirilerek de kullandırılabilir. İzinde geçen süreler hükümlülükte geçmiş sayılır; yani izin günleri cezanın sonuna eklenmez.

Kimler Yararlanabilir

Özel izinden açık kurumda bulunanlar ile kapalı kurumda olup da açık kuruma ayrılmaya hak kazananlar yararlanır. Yönetmelik, açığa ayrılmaya hak kazandığı halde kapasite, yaş veya sağlık gibi nedenlerle açık kuruma gidemeyenleri de kapsama alır. Yani nakil henüz gerçekleşmemiş olsa bile hak kazanılmışsa izin talep edilebilir.

Açığa geçişin ne zaman gerçekleştiğini açık cezaevine geçiş şartlarını anlattığımız yazıda ayrıntılı olarak ele aldık. Yüksek güvenlikli kurumlarda bulunanlar ise izin düzenlemesinin dışındadır.

İzin Belgesi ve Başsavcılık Onayı

Yönetmeliğin 115. maddesine göre özel izin kullanmasına karar verilen hükümlüye, kurumdan ayrılmadan önce kurum idaresince bir izin belgesi düzenlenir. Bu belge, hükümlünün iznini geçireceği yerdeki Cumhuriyet başsavcılığınca onaylanır. Aramalarda geçen izin kağıdını imzalatma ifadesi bu onayı anlatır.

Onay, iznin kurallara uygun kullanıldığını gösteren resmi kayıttır. Belgeyi izne varır varmaz ilgili başsavcılığa götürüp onaylatmak ve izin boyunca yanınızda taşımak gerekir. Kurum idaresi ayrıca iznin geçirileceği yeri ilgili kolluk birimine bildirir; dilekçede belirttiğiniz adreste bulunmanız bu yüzden önemlidir.

İzin Belgesi Kaybolursa

Mevzuatta izin belgesinin kaybolması için ayrı bir hüküm yoktur. Belge kaybolduğunda yapılacak doğru şey, durumu gecikmeden kurum idaresine ve bulunduğunuz yerdeki Cumhuriyet başsavcılığına bildirmek ve bu bildirimi tutanağa geçirtmektir.

Belge, zorunlu bir sebeple dönemediğiniz durumda başsavcılığa başvururken kullanılan temel belgedir. Bu nedenle kayıp halinde bildirimi dönüş gününe bırakmamak, olası bir gecikmede elinizde resmi bir kayıt bulunmasını sağlar.

İzinden Geç Dönerseniz Ne Olur

Kanun iki gün eşiğiyle iki farklı sonuç öngörür. İzin süresini iki gün veya daha az geçiren hükümlüler hakkında disiplin işlemi yapılır; Kanunun 44. maddesi, izin süresini özürsüz olarak en fazla iki gün geçirmeyi hücre cezası gerektiren eylemler arasında sayar. Bu durumda ayrı bir ceza davası açılmaz.

İzinden hiç dönmeyen veya iki günden fazla bir süre geçtikten sonra dönen hükümlüler hakkında ise Türk Ceza Kanunu’nun 292. maddesindeki kaçma suçu hükümleri uygulanır. Bu suçun cezası altı aydan bir yıla kadar hapistir ve yeni bir yargılama demektir.

Yönetmeliğin 117. maddesi bir ayrıntı daha ekler: dönüşte yolda geçecek süreyi hesaba katmayan hükümlüler iki gün içinde gecikirse, mazeretlerine bakılmaksızın disiplin işlemi yapılır. Bu yüzden dönüş yolculuğunu iznin son gününe bırakmamak gerekir.

Firar Eden Tekrar İzne Çıkabilir mi

Hayır. Kanunun 97. maddesinin 2020’de eklenen üçüncü fıkrasına göre izinden dönmeyen, iki günden fazla geç dönen ve firar eden hükümlülere bir daha özel izin verilmez. Bu yasak, kaçma suçundan verilen ceza çekildikten sonra da devam eder ve cezanın geri kalanı boyunca özel izin kullanılamaz.

Bu yaptırımın iki gün veya daha az geç dönenlere uygulanmadığını ayrıca vurgulamak gerekir. Kanun metni yalnızca dönmeyen, iki günden fazla geç dönen ve firar eden kişiyi sayar. Firar sonrasında açık kurumdan kapalı kuruma iade de gündeme gelir; bu süreci açık cezaevinden kapalıya iade yazımızda anlattık.

İzin Sırasında Uyulması Gerekenler

İzin, cezanın bittiği bir dönem değil, infazın devam ettiği bir aşamadır. Yönetmeliğe göre kurum idaresi hükümlünün iznini geçireceği yeri ilgili kolluk birimine bildirir; bu nedenle dilekçede belirtilen adreste bulunmak beklenir. Adres değişikliği zorunlu hale gelirse bunun kuruma ve başsavcılığa bildirilmesi gerekir.

İzin süresince yeni bir suça karışmak hem yeni bir soruşturma doğurur hem de mevcut infaz rejimini doğrudan etkiler. Dönüşte kuruma kabul sırasında üst ve eşya araması yapılır; kuruma sokulması yasak olan eşyaların getirilmemesi gerekir.

Zorunlu Bir Sebeple Dönemezseniz

Kanun, salgın hastalık, doğal afet, savaş veya seferberlik durumunda bu sebeplerle izinden dönemeyen veya geç dönen hükümlülere ceza verilmeyeceğini düzenler. Bunun dışındaki zorunlu sebepler için yönetmelik bir yol gösterir.

Yönetmeliğin 117. maddesine göre hastalık veya zorunlu bir nedenle dönüş imkansız hale gelirse hükümlü, izin belgesiyle bulunduğu yerdeki Cumhuriyet başsavcılığına başvurur; o yerdeki kuruma alınır ve durum kurumuna bildirilir. Yolda zorunlu bir sebep doğarsa en yakın kuruma alınır. Zorunlu sebep ortadan kalkınca kurumuna gönderilir.

Bu başvuruyu yapmadan, mazeret bitince doğrudan kuruma dönmek riskli bir yoldur. Gecikmenin gerçekten zorunlu bir sebepten kaynaklandığı sonradan tartışma konusu olur; başsavcılık kaydı ise bu tartışmayı baştan önler.

Yılda Kaç Kez İzin Kullanılır

Özel izin üç ayda bir verildiği için yılda dört defaya kadar kullanılabilir. Yönetmeliğin 115. maddesine göre izinler, o güne kadar infaz edilen sürenin hükümlülük süresinden indirilmesiyle bulunacak süreye göre hesaplanır; yani izin hakkı kalan cezaya göre belirlenir.

Aynı maddeye göre belirlenen sürelere uygun olarak izne gönderilen hükümlüler, aynı yıl içinde infaz ettikleri süre dikkate alındığında yeni izin hakkı elde ederlerse bir kez daha izne gidebilir. Düzenli olarak kullanılan ve zamanında dönülen izinler, sonraki izin talepleri bakımından da hükümlünün lehine değerlendirilir.

Kapalıdan Açığa Geçerken İzin Verilir mi

Evet, açığa ayrılmaya hak kazanmak yeterlidir. Kanunun 95. maddesi özel izni yalnızca açık kurumda bulunanlara değil, kapalı kurumda olup da açık kuruma ayrılmaya hak kazananlara da tanır. Nakil kapasite nedeniyle gecikiyorsa bu, izin hakkını ortadan kaldırmaz.

Bu durumda izin talebinizi bulunduğunuz kapalı kurumun idaresine yapmanız gerekir. Talebin reddi halinde, gerekçesiyle birlikte on beş günlük şikâyet süresi içinde infaz hâkimliğine başvurabilirsiniz.

Aile Olarak Neler Yapabilirsiniz

Yakınınız izindeyken bir aksilik yaşanırsa ailenin yapabileceği en önemli şey, hükümlünün izin belgesiyle birlikte hemen bulunduğu yerdeki Cumhuriyet başsavcılığına gitmesini sağlamaktır. Kuruma telefonla bilgi vermek iyi niyeti gösterse de tek başına resmi kayıt yerine geçmez.

Hastane kaydı, kaza tutanağı veya ulaşımın kesildiğini gösteren belgeler gibi gecikmenin sebebini ortaya koyan her kaydı saklayın. Hakkında disiplin işlemi başlatılır ya da kaçma suçundan soruşturma açılırsa, bu belgeler savunmanın temelini oluşturur.

Diğer İzin Türleri

Kanunun 94. maddesine göre hükümlülük süresinin onda birini iyi halle geçirenlere ana, baba, eş, kardeş veya çocuğun ölümü ya da yaşamsal tehlike oluşturan ağır hastalığı veya felaketten zarar görmesi hallerinde yol hariç on güne kadar mazeret izni verilebilir. Tehlikeli olmayan hükümlüler ise dış güvenlik görevlisi refakatinde cenazeye katılmak için iki güne, ağır hasta ziyareti için bir güne kadar izin alabilir.

Kanunun 96. maddesine göre hükümlülük süresinin en az altı ayını kesintisiz geçirmiş ve koşullu salıverilmesine bir ay kalmış hükümlülere, iş bulma amacıyla çalışma günleri içinde sekiz saate kadar iş arama izni verilebilir. Özel izin ve iş arama izninde güvenlik görevlisinin gözetimi aranmaz.

İzin Talebi ve İtiraz

Özel izin talebi kurum idaresine yazılı olarak yapılır; dilekçede iznin kullanılacağı tarihler ve kalınacak adres belirtilir. Aynı yıl içinde yeni izin hakkı doğarsa hükümlü bir kez daha izne gidebilir.

İzin talebinin reddi veya verilen disiplin cezası gibi kurum kararlarına karşı öğrendiğiniz tarihten itibaren on beş gün, her halde işlemden itibaren otuz gün içinde infaz hâkimliğine şikâyet yoluna gidilebilir. İnfaz hâkiminin kararına karşı ise tebliğden itibaren iki hafta içinde itiraz edilebilir.

Sonuç

Açık cezaevinde özel izin üç ayda bir yedi gün, yol izniyle 11 güne kadar kullanılabilir ve izin günleri cezadan sayılır. İzinden iki güne kadar geç dönmek disiplin cezası, iki günden fazla geç dönmek veya hiç dönmemek kaçma suçu doğurur; bu ikinci durumda ve firar halinde bir daha özel izin verilmez.

Bir aksilik olduğunda yapılacak tek doğru şey, gecikmeyi gizlemek değil, izin belgesiyle derhal başsavcılığa başvurup resmi bir kayıt oluşturmaktır.

İnfaz Hukuku alanındaki deneyimimizle, yakınınız izinden geç döndüyse, hakkında işlem başlatıldıysa ya da izin talebi reddedildiyse iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.

SIKÇA SORULAN SORULAR

İLGİLİ YAZILAR