Senette Oynama (Tahrifat) Yapılmış, İcra Takibi Nasıl Durdurulur?

Ticari faaliyetlerinizde veya bireysel ilişkilerinizde, güvendiğiniz bir kişiye verdiğiniz ya da borcunun bir kısmını ödediğiniz bir senedin (bononun), üzerindeki rakamlarla oynanarak çok daha yüksek bir meblağ üzerinden icraya konulduğunu öğrenmek, şüphesiz ki bir kâbus gibidir. Örneğin, sadece “10.000 TL” olarak imzaladığınız bir senedin sonuna bir sıfır eklenerek “100.000 TL” yapıldığını veya rakamların kimyasal yollarla silinip baştan yazıldığını gösteren o sarı tebligat zarfını elinize aldığınızda, büyük bir şaşkınlık ve öfke yaşamanız son derece doğaldır. Pek çok vatandaşımız, “Bu çok bariz bir sahtekârlık, senedin üzerindeki oynamayı kim görse anlar, devlet benden bu haksız parayı tahsil edemez” düşüncesiyle rahat davranmakta veya itiraz süreçlerini ciddiye almamaktadır. Ancak icra hukuku, maddi gerçeklikten ziyade “sürelerin” ve “şekil şartlarının” acımasızca işlediği, en ufak bir usul hatasının felaketle sonuçlanabileceği son derece katı bir hukuk dalıdır.

Türkyılmaz Hukuk Ana Sayfası üzerinden de danışanlarımıza sıklıkla uyardığımız üzere; senet üzerinde tahrifat (oynama) yapılmış olması, o senedin icra dairesi tarafından işleme konulmasına engel değildir. İcra müdürü, önüne gelen senedin sonradan değiştirilip değiştirilmediğini inceleme yetkisine sahip değildir. Üzerinde oynama yapılmış, sahteciliğe konu edilmiş bir senet nedeniyle kapınıza icra ödeme emri geldiğinde, malvarlığınızı (evinizi, aracınızı, maaşınızı) korumanın tek yolu, kanunun emrettiği o kısacık hak düşürücü süreler içerisinde, doğru makama, doğru hukuki argümanlarla itiraz etmektir. Bu kapsamlı ve derinlemesine rehberimizde, senet miktarının sonradan değiştirilmesi durumunda hukuken hangi yollara başvurmanız gerektiğini, kısmi itirazın hayati önemini ve kötü niyetli alacaklıyı nasıl tazminata mahkum edebileceğinizi güncel mevzuat ve Yargıtay içtihatları ışığında tüm detaylarıyla ele alacağız.

Senette Tahrifat (Oynama) Nedir ve Hukuki Niteliği Nasıldır?

Hukuki anlamda “tahrifat”, geçerli olarak doğmuş bir kambiyo senedinin (bono, çek, poliçe) metninde, tarafların iradesi ve rızası dışında, sonradan yapılan maddi değişikliklerdir. Senedin bedel hanesine fazladan bir rakam eklenmesi (örneğin 5.000 TL’nin 50.000 TL yapılması), vade tarihinin değiştirilmesi veya yazı kısmındaki meblağın kimyasal maddelerle silinerek yeniden yazılması tahrifatın en yaygın örnekleridir.

Burada cevaplanması gereken ilk soru şudur: Türk Ticaret Kanunu (TTK) anlamında senette yazı ve rakam arasında fark olursa hangisine itibar edilir? Kural olarak TTK madde 676’ya göre, senetteki miktarın yazı ile rakam arasında farklı olması hâlinde yazı ile yazılan kısma itibar edilir. Ancak Yargıtay kararlarında açıkça belirtildiği üzere; bu kural yalnızca senette bir “tahrifat” (oynama) olmaması hâlinde geçerlidir. Eğer senette tahrifat yapılmışsa, TTK madde 676 kuralı işlemez; senedin tahrifat yapılmadan önceki (orijinal) miktarı geçerli kabul edilir ve uyuşmazlık bu miktar üzerinden çözülür.

Tahrifat İddiası “Borca İtiraz” Mıdır, “İmzaya İtiraz” Mıdır?

İcra Hukuku pratiğimizde vatandaşların ve hatta bazen hukukçuların bile düştüğü en büyük tuzak, bu ayrımın yanlış yapılmasıdır. Senetteki miktar sonradan değiştirilmişse, senedin altındaki imza size aittir. Siz imzayı inkar etmiyor, sadece imzaladığınız belgenin içeriğinin rızanız dışında değiştirildiğini iddia ediyorsunuz. Bu nedenle, tahrifat (miktarda oynama) iddiası hukuken kesinlikle bir “imzaya itiraz” değil, “borca itiraz” niteliğindedir. Dilekçenizde yanlışlıkla “imzaya itiraz” kurumuna dayanmanız, davanın baştan usulden kaybedilmesine yol açabilir.

Tahrifat Nedeniyle İcra Takibini Durdurmanın Şartları ve Yasal Süreler

Üzerinde oynama yapılmış bir senet genellikle “Kambiyo Senetlerine Mahsus Haciz Yolu” ile icraya konulur ve size “Örnek 10” numaralı bir ödeme emri gönderilir. Bu ödeme emrini teslim aldığınız an, adeta pimi çekilmiş bir hukuki süreç başlar. Tahrifat iddiasıyla takibi durdurabilmek için şu katı kurallara uymanız zorunludur:

• İtiraz Süresi Sadece 5 Gündür: Borçlu, ödeme emrinin kendisine tebliğ edildiği günden itibaren tam 5 gün içinde borca itirazını yapmak zorundadır. Bu süre “hak düşürücü” bir süredir; yani 6. gün yapılan itiraz, senet ne kadar sahte olursa olsun mahkemece incelenmeden reddedilir.
• İtirazın Yapılacağı Makam İcra Mahkemesidir: Tahrifat itirazı (borca itiraz), takibi başlatan icra dairesine yapılamaz. Doğrudan icra dairesinin bağlı bulunduğu İcra Mahkemesi’ne (İcra Hukuk Mahkemesi) yazılı bir dava dilekçesi verilerek yapılması kanuni bir zorunluluktur. İcra dairesine giderek “Bu senet sahte, rakamlarla oynanmış” demenizin hiçbir hukuki geçerliliği yoktur.
• En Kritik Kural: Kısmi İtiraz Zorunluluğu: İşte malvarlığınızın kaderini belirleyen en hassas nokta burasıdır. İcra ve İflas Kanunu madde 62/4 gereğince; borcun bir kısmına itiraz eden borçlunun, itiraz ettiği kısmı “cihet ve miktarı ile açıkça göstermesi” lazımdır; aksi takdirde borca hiç itiraz edilmemiş sayılır. Takip konusu senet miktarının tahrifatla değiştirildiği iddialarında, borçlu “Benim kimseye borcum yok” diyemez. Borçlu, senedi imzaladığını ancak miktarın artırıldığını iddia ettiği için, itiraz dilekçesinde tahrifat öncesi miktar ile sonrası miktar arasındaki farkı rakamsal olarak açıkça belirtmek zorundadır. Örneğin; 10.000 TL’lik senet 100.000 TL yapılmışsa, dilekçede “Asıl borcum 10.000 TL’dir, üzerindeki 90.000 TL’lik kısım tahrifatla sonradan eklenmiştir, 90.000 TL’lik kısma itiraz ediyorum” denilmesi şarttır. Kısmi itirazın miktar belirtilmeden muğlak yapılması, davanın esasa girilmeden reddedilmesine neden olur.

İcra Mahkemesinde Tahrifatın İspatı ve Bilirkişi İncelemesi Süreci

İcra Mahkemesi’ne davanızı açtınız. Peki, senedin üzerinde oynama yapıldığını nasıl ispat edeceksiniz? İcra mahkemeleri “dar yetkili” mahkemelerdir; yani şahit dinleyemezler veya yemin teklif edemezler.

Senedin tahrif edildiği (oynandığı) iddiası, Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) madde 266 uyarınca “çözümü özel veya teknik bir bilgiyi gerektiren” hallerdendir. Bu nedenle icra hakimi, senede bakarak kendi gözüyle karar veremez; mutlaka bilirkişi incelemesi yaptırmak zorundadır. Senet aslı (fotokopi üzerinden asla inceleme yapılamaz), Adli Tıp Kurumu Fizik İhtisas Dairesi’ne veya Kriminal Polis Laboratuvarı’na gönderilir.

Uzman grafologlar, senet üzerinde optik aletler ve mikroskoplar kullanarak;

• Rakamların yazımında kullanılan kalemlerin mürekkep yapısındaki farkları,
• Rakamlar arasındaki baskı (basınç) derecesi farklarını,
• Sonradan eklenen sıfırların veya yazıların, senedin orijinal katlanma izleriyle veya diğer yazılarla olan kesişme (kronolojik sıralama) noktalarını teknik olarak tespit eder ve mahkemeye bir rapor sunarlar.

Senette Tahrifat Tespit Edilirse Ne Olur? (Kısmi İptal ve Tazminat)

Bilirkişi raporu geldi ve senedin bedel hanesinde oynama yapıldığı (tahrifat) kesin olarak tespit edildi. Bu aşamada mahkemelerin ve vatandaşların sıkça düştüğü bir hukuki hata vardır: “Tahrifat var, o zaman icra takibi tamamen iptal edilsin.” Hayır, hukuk sistemi böyle çalışmaz.

Senet miktarının tahrifatla artırıldığı durumlarda HMK’nın 207. maddesi uyarınca inceleme yapılır ve tahrifat tespit edilirse; takibin tümden durdurulmasına veya iptaline karar verilemez. Mahkeme, senedin tahrifat yapılmadan önceki (orijinal) durumu üzerinden karar vermek zorundadır. Örnekle açıklamak gerekirse: Senet miktarı 10.000 TL iken tahrifatla (oynamayla) 100.000 TL’ye dönüştürülmüş ve borçlu da aradaki 90.000 TL’lik farka itiraz etmişse; mahkeme yalnızca sonradan eklenen 90.000 TL ve fer’ileri (faizi, masrafı) yönünden borca itirazın kabulüne ve takibin bu kısım için kısmen durdurulmasına karar verir. Geriye kalan orijinal 10.000 TL için icra takibi kaldığı yerden devam eder.

Kötü Niyetli Alacaklıya %20 Tazminat Şoku

Senet üzerinde oynama yaparak haksız kazanç elde etmeye çalışan kötü niyetli alacaklı, sadece davanın iptal edilmesiyle kurtulamaz. İcra ve İflas Kanunu, dürüst borçluyu korumak adına çok sert bir yaptırım öngörmüştür. Borçlunun tahrifat itirazının kabulü (takibin kısmen durdurulması) hâlinde, borçlunun talebi bulunmak şartıyla, mahkeme kötü niyetli veya ağır kusurlu alacaklıyı durdurulmasına karar verilen miktar (örneğimizdeki 90.000 TL) üzerinden %20’den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatı ödemeye mahkûm eder. Üstelik bu tahrifat, Türk Ceza Kanunu kapsamında “Resmi Belgede Sahtecilik” suçunu da oluşturduğundan, alacaklı ayrıca ağır ceza mahkemesinde yargılanacaktır.

Yargıtay Kararları Işığında Senette Tahrifat İddialarına Yaklaşım

Yargıtay’ın tahrifat iddialarındaki istikrarlı içtihatları, sürecin ne kadar teknik ilerlediğini gözler önüne sermektedir:

• Tümden İptal Yasağı: Yargıtay 12. Hukuk Dairesi’nin 28.06.2021 tarihli (2021/4490 E. – 2021/6988 K.) ve 13.05.2019 tarihli (2019/5835 E. – 2019/7896 K.) emsal kararlarına göre; senette tahrifat yapıldığı tespit edildiğinde takibin tümden durdurulmasına karar verilmesi usul ve yasaya aykırıdır. Mahkeme, yalnızca tahrifatla artırılan miktar üzerinden takibi durdurmalı ve talep varsa bu miktar üzerinden alacaklıyı %20 tazminata mahkum etmelidir.
• Kısmi İtirazın Belirliliği Şartı: Yerleşik Yargıtay kararları gereği, senet miktarının tahrifatla artırıldığı itirazında, borçlunun tahrifat öncesi rakam ile tahrifat sonrası rakam arasındaki farkı net bir şekilde belirtmesi (kısmi itiraz) zorunludur.
• Bilirkişi İncelemesi Zorunluluğu: Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun (HGK) 14.05.2003 tarihli (2003/12-347 E. – 2003/345 K.) kararına göre; borçlunun bonoda tahrifat yapıldığı yönündeki iddiaları özel ve teknik bilgi gerektirdiğinden, bilirkişiye (kriminal incelemeye) başvurulmadan hakim tarafından salt gözlemle sonuçlandırılamaz. Tahrifat tespit edilirse, senedin tahrifattan önceki miktarı geçerli sayılır.

Avukat Değerlendirmesi: Sahtecilik ve Tahrifat Süreçlerinde Profesyonel Destek

Görüldüğü üzere, senet üzerindeki rakamlarla oynanması (tahrifat yapılması), hakkınızdaki icra takibini kendiliğinden çürüten basit bir durum değildir. İcra hukukunun tavizsiz işleyen çarkları içerisinde; 5 günlük kısacık hak düşürücü süreyi kaçırmanız, dilekçenizi icra dairesine yanlışlıkla sunmanız veya “kısmi itiraz” kuralını atlayarak aradaki farkı rakamsal olarak belirtmemeniz hâlinde, o sahte ve tahrif edilmiş meblağı, üstelik fahiş faiz ve masraflarıyla birlikte son kuruşuna kadar ödemek zorunda kalırsınız. Tahrifat vakalarında, İcra Mahkemesi’nden acilen “takibin geçici olarak durdurulması (ihtiyati tedbir)” kararının alınması, bilirkişi raporlarının teknik denetiminin yapılması ve eşzamanlı olarak Cumhuriyet Başsavcılığına evrakta sahtecilik suç duyurusunda bulunulması hayati bir stratejik bütünlük gerektirir.

Senette oynama ve tahrifat yoluyla malvarlığınıza haksız yere el uzatmaya çalışan kötü niyetli kişilerin oyununu bozmak, yasal haklarınızı kusursuz bir şekilde kullanarak %20 tazminat hakkınızı almak için sürecin en başından itibaren uzman bir avukatla çalışmak tartışılmaz bir zorunluluktur.

Senet üzerinde oynama (tahrifat) yapıldığını fark ettiniz ve hakkınızda icra takibi mi başlatıldı? Yasal 5 günlük süreniz dolmadan, telafisi imkansız hacizlerle karşılaşmamak ve hukuki süreci derhal başlatmak için vakit kaybetmeden bizimle iletişim sayfamız üzerinden iletişime geçebilirsiniz.