Sigorta Teklifini Kabul Etmezsem Dava Süreci Nasıl İşler?

Trafik kazasından sonra karşı tarafın sigorta şirketine başvurdunuz ve bir teklif geldi. Ama teklif, aracınızdaki hasarı, değer kaybını ya da tedavi masraflarınızı karşılamıyor. Bu teklifi kabul etmek zorunda değilsiniz.

Kısa cevap şudur: teklifi reddedersem ne olur sorusunun cevabı, iki yoldan birini seçmenizdir. Ya Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurursunuz ya da mahkemede dava açarsınız. Her iki yolun ön şartı, sigorta şirketine yazılı başvuru yapmış olmanızdır. Teklifi kabul edip ibraname imzaladıysanız bile, tutar açıkça yetersizse 2 yıl içinde bu anlaşmanın iptalini isteyebilirsiniz.

Önce Sigortaya Yazılı Başvuru Şart

Karayolları Trafik Kanunu m.97’ye göre zarar gören kişi, zorunlu trafik sigortası limitleri içinde dava açmadan ya da tahkime gitmeden önce ilgili sigorta şirketine yazılı olarak başvurmak zorundadır.

Sigorta şirketi başvuru tarihinden itibaren en geç 15 gün içinde yazılı cevap vermelidir. Bu süre içinde cevap vermezse ya da verdiği cevap talebinizi karşılamıyorsa, artık dava açabilir veya tahkime başvurabilirsiniz.

Başvurunuzu e-posta, kargo ya da şirketin hasar başvuru sistemi üzerinden yapabilirsiniz; ama hangi yolu seçerseniz seçin, başvuru tarihini ve eklediğiniz belgeleri ispat edebilecek şekilde saklayın. Kaza tespit tutanağı, ehliyet ve ruhsat örnekleri, ekspertiz raporu, onarım faturası ve tedavi belgeleri başvurunun temel ekleridir.

Teklif Neden Düşük Gelir?

Sigorta şirketleri teklifi kendi eksperinin raporuna göre hesaplar. Bu raporda parça fiyatları, işçilik bedeli ve aracın değer kaybı çoğu zaman düşük gösterilir. Bedensel zararlarda ise maluliyet oranı, kazancınız ve bakiye ömür hesabı tartışma konusu olabilir.

Teklifin düşük gelmesinin bir başka sebebi kusur oranıdır. Sigorta şirketi, kaza tespit tutanağındaki kusur dağılımına itiraz edip sizin de kusurlu olduğunuzu ileri sürerek tutarı düşürebilir. Kusur oranının tartışılması halinde bilirkişi incelemesi önem kazanır; bu konu kusur oranının yalnızca tutanağa bakılarak belirlenip belirlenmeyeceği sorusunu işleyen rehberde ayrıntılıdır.

Değer kaybı da sık tartışılan kalemdir. Aracınız ağır hasar görmüş ya da pert sayılmışsa, değer kaybının nasıl hesaplanacağı ayrıca önem taşır; ayrıntılar pert araçta değer kaybı rehberindedir.

Teklifi Reddedince Önünüzdeki İki Yol

Teklifi kabul etmediğinizde iki ayrı yol vardır: Sigorta Tahkim Komisyonu ve mahkeme.

Sigorta Tahkim Komisyonu, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu ile kurulmuş, sigorta uyuşmazlıklarına bakan özel bir tahkim yoludur. Başvuru Sigorta Tahkim Komisyonu üzerinden yapılır. Uyuşmazlığa sigorta hukuku alanında uzman hakemler bakar ve süreç çoğu zaman mahkemeden daha hızlı sonuçlanır. Komisyon kararlarına karşı tutara göre itiraz ve kanun yolları vardır.

Mahkeme yolu ise sigorta şirketinin yanında kazaya neden olan sürücüyü ve araç sahibini de davaya katmanıza imkân verir. Tahkimde yalnızca sigorta şirketi muhataptır. Bu fark özellikle zararınız poliçe limitini aşıyorsa önemlidir, çünkü sigorta şirketi limit üstündeki zarardan sorumlu değildir.

Aynı uyuşmazlık için tahkim ile davayı birlikte yürütemezsiniz; birini seçmeniz gerekir. Seçtiğiniz yolun sonucu, diğer yola başvurma imkânınızı da etkiler. Bu yüzden yol seçimi, zararın tamamı ve sorumluların kimler olduğu netleştikten sonra, baştan bilinçli yapılmalıdır.

Hangi yolun uygun olduğu, zararın büyüklüğüne, kimden talepte bulunacağınıza ve ne kadar hızlı sonuç istediğinize göre değişir. Basit bir maddi hasar uyuşmazlığında tahkim pratik olabilir; ağır yaralanma ya da ölüm halinde ise mahkeme yolu ve bütün sorumluların davaya katılması genellikle daha doğru olur.

Bir Örnek

Kırmızı ışıkta duran aracınıza arkadan çarpıldı. Karşı tarafın trafik sigortasına başvurdunuz; kendi ustanızın onarım faturası 140.000 TL, aracınızın değer kaybı için aldığınız ekspertiz görüşü ise 60.000 TL. Sigorta şirketi 15 gün sonra toplam 110.000 TL teklif etti ve değer kaybını ödemedi.

Bu teklifi kabul etmek zorunda değilsiniz. İsterseniz hasar bedeline yakın kısmı fazlaya ilişkin haklarınızı saklı tutarak alır, değer kaybı ve onarım farkı için tahkime başvurursunuz. Teklifi tamamen reddedip bütün zararınızı tahkimde ya da mahkemede de isteyebilirsiniz. Tahkim ya da mahkeme bilirkişisi onarım bedelini ve değer kaybını yeniden hesaplar; sonuç teklifin üzerinde çıkarsa fark, faiz ve yargılama giderleriyle birlikte ödenir.

Burada dikkat edilecek nokta, teklif kabul edilirken önünüze konan belgedir. Kayıtsız şartsız bir ibraname imzalarsanız, değer kaybı talebiniz için 2 yıllık iptal yoluna başvurmanız ve tutarın açıkça yetersiz olduğunu ispat etmeniz gerekir. Haklarınızı saklı tutarak ödeme almak, bu riski baştan ortadan kaldırır.

Mahkemede Süreç Nasıl İşler?

Dava açıldıktan sonra mahkeme kaza tespit tutanağını, ekspertiz raporlarını ve tarafların delillerini toplar. Kusur, hasar bedeli ve değer kaybı için bilirkişi incelemesi yapılır. Bedensel zararlarda maluliyet oranı için sağlık kurulu ya da Adli Tıp raporu alınır, ardından aktüerya bilirkişisi tazminatı hesaplar.

Sigorta şirketine karşı açılacak davalarda davanın niteliğine göre dava öncesi arabuluculuk şartı da gündeme gelebilir. Bu nedenle dava açmadan önce başvuru yollarının sırasını doğru planlamak gerekir; atlanan bir ön şart davanın usulden reddine yol açabilir.

Davanın sonunda sigorta şirketi poliçe limitine kadar, sürücü ve araç sahibi ise kusurları oranında ve limit üstündeki zarardan sorumlu tutulur. Araç sahibi, işleten olarak sürücünün kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur.

İbraname İmzaladıysanız: 2 Yıllık İptal Hakkı

Birçok kişi teklifi kabul ederken önüne konan ibranameyi okumadan imzalar. İbranamede “başka hiçbir talebim yoktur” gibi ifadeler yer alır ve bu, ileride dava açmanızı zorlaştırır.

Ancak Karayolları Trafik Kanunu sizi bu konuda korur. KTK m.111’e göre kanunun öngördüğü hukuki sorumluluğu kaldıran ya da daraltan anlaşmalar geçersizdir. Tazminat miktarına ilişkin olup da yetersiz ya da fahiş olduğu açıkça belli olan anlaşmalar ise yapıldıkları tarihten başlayarak 2 yıl içinde iptal edilebilir.

Bu 2 yıllık süre hak düşürücüdür ve dikkatle kullanılmalıdır. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi’nin 2023/8044 E. 2026/4883 K. sayılı kararına konu dosyada, ibranameden sonra 2 yıl içinde yalnızca sigorta şirketine dava açılmış, ibra edilen diğer kişilere karşı anlaşmadan dönme iradesi açıklanmamıştı. Bu kişiler yönünden 2 yıllık sürenin geçtiği kabul edildi ve onlara karşı açılan dava reddedildi. Yani ibranameyle aklanan herkese karşı, süre içinde ayrı ayrı harekete geçmek gerekir.

İptal davasında anlaşmanın açıkça yetersiz olduğunu göstermeniz gerekir; yalnızca daha fazla para alabileceğinizi düşünmeniz yetmez. Örneğin imzadan sonra maluliyet oranınız yükseldiyse ya da ödenen tutar gerçek zararınızın çok altında kaldıysa bu durum belgelerle ortaya konmalıdır.

Parayı Alırken Haklarınızı Nasıl Korursunuz?

Teklif ettikleri tutarı almak isteyip geri kalan için dava hakkınızı korumak istiyorsanız, ödemeyi kabul ederken bunu yazılı olarak belirtin. Sigorta şirketine göndereceğiniz bir yazıda ödemeyi fazlaya ilişkin haklarınızı saklı tutarak kabul ettiğinizi bildirmeniz, alınan paranın bakiye alacaktan düşülmesini, geri kalanın ise dava konusu yapılabilmesini sağlar.

Kayıtsız şartsız bir ibraname imzalamak yerine, ibranamenin içeriğini okuyun ve gerekiyorsa değiştirilmesini isteyin. Sigorta şirketi değişikliği kabul etmiyorsa, teklifi kabul etmeden tahkim ya da dava yoluna gitmek daha güvenli olabilir.

KTK m.99’a göre sigorta şirketi, gerekli belgeler kendisine iletildikten sonra 8 iş günü içinde poliçe limitleri içindeki tutarı ödemek zorundadır. Kabul ettiğiniz ödeme bu süreyi aşarak gecikirse, gecikmeyi de tarihleriyle birlikte belgeleyin.

Süreleri Kaçırmayın

Karayolları Trafik Kanunu m.109’a göre trafik kazasından doğan maddi zararların tazmini talepleri, zararı ve sorumluyu öğrendiğiniz tarihten itibaren 2 yıl, her halde kaza gününden itibaren 10 yıl içinde zamanaşımına uğrar. Kaza aynı zamanda suç oluşturuyor ve ceza kanunu daha uzun bir zamanaşımı öngörüyorsa, maddi tazminat talepleri için de bu uzun süre uygulanır.

Zamanaşımı sürücüye ya da araç sahibine karşı kesilirse sigorta şirketine karşı da kesilmiş olur; sigortacıya karşı kesilmesi de diğer sorumlular için geçerlidir. Sigortaya yaptığınız başvuru ve verilen cevaplar, ileride süre tartışmasında önem taşıyacağı için mutlaka saklanmalıdır.

Sık Karşılaşılan Durumlar

Sigorta şirketi 15 gün içinde hiç cevap vermedi. Bu durumda beklemenize gerek yoktur; doğrudan tahkime başvurabilir ya da dava açabilirsiniz.

Sigorta şirketi kusurunuz olduğunu söyleyerek ödemeyi reddetti. Kusur oranına itiraz ediyorsanız bunu tahkimde ya da mahkemede bilirkişi incelemesiyle tartıştırabilirsiniz. Kusurun nasıl belirlendiği tazminatın tamamını etkiler.

Sigorta şirketi yalnızca hasar bedelini ödedi, değer kaybını ödemedi. Değer kaybı ayrı bir zarar kalemidir ve ayrıca talep edilebilir. Eksik ödeme halinde izlenecek yolları sigorta şirketi değer kaybını eksik ödedi başlıklı rehberde anlattık.

Kazada yaralandınız ve teklif manevi tazminatı da kapsıyor gibi görünüyor. Zorunlu trafik sigortası manevi tazminatı kapsamaz; manevi tazminat sürücüden ve araç sahibinden istenir. Tutarın nasıl belirlendiğini trafik kazasında manevi tazminat rehberinde bulabilirsiniz.

Sonuç

Sigorta şirketinin teklifini kabul etmek zorunda değilsiniz. Önce yazılı başvuru yapıp 15 gün beklersiniz; teklif yetersizse Sigorta Tahkim Komisyonuna ya da mahkemeye gidersiniz. İbraname imzaladıysanız ve tutar açıkça yetersizse, 2 yıl içinde anlaşmanın iptalini isteyebilirsiniz; bu süre içinde ibra ettiğiniz herkese karşı ayrı ayrı harekete geçmeniz gerekir.

Sigorta şirketinden gelen teklifi değerlendirmek ya da tahkim veya dava sürecini başlatmak için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.

SIKÇA SORULAN SORULAR

İLGİLİ YAZILAR