Muris Muvazaası ve Satış Vaadi Geçersizliğine Yargıtay Kararı

Giriş ve Olayın Özeti

Türkyılmaz Hukuk Bürosu olarak, miras hukukunun karmaşık alanlarından biri olan muris muvazaası ve taşınmaz satış vaadi sözleşmelerine ilişkin Yargıtay’ın güncel ve emsal niteliğindeki bir kararını sizlerle paylaşıyoruz. Yargıtay 7. Hukuk Dairesi’nin 2025/2225 Esas, 2025/3309 Karar sayılı kararı, mirasçılardan mal kaçırma amacıyla yapılan hukuki işlemlerin geçersizliğine bir kez daha vurgu yapmıştır.

Olayda, muris ile eşi (davacı) arasında 04.04.2003 tarihli düzenleme şeklinde bir taşınmaz satış vaadi sözleşmesi imzalanmıştır. Bu sözleşme ile muris, ilk eşinin annesinden miras kalan tarla vasıflı taşınmazdaki hissesini ikinci eşine satmayı vaat etmiştir. Davacı eş, sözleşmeye dayanarak tapu iptali ve tescil davası açmıştır. Murisin ilk eşinden olan çocukları (davalılar), ise bu işlemin kendilerinden mal kaçırma (muris muvazaası) amacıyla yapıldığını ileri sürerek satış vaadi sözleşmesinin iptalini talep eden birleştirilen dava açmışlardır.

Asliye Hukuk Mahkemesi ilk olarak asıl davanın kısmen kabulüne, birleştirilen davanın ise sözleşmenin muvazaa nedeniyle iptaline karar vermiş; ancak Yargıtay tarafından hükmün infaza elverişli olmaması ve vekalet ücreti ile harçlara ilişkin eksiklikler nedeniyle bozulmuştur.

Hukuki Değerlendirme ve Karar

Yargıtay’ın bozma kararının ardından yerel mahkeme, yeniden yaptığı yargılama sonucunda asıl davayı (tapu iptali ve tescil) reddetmiş, birleştirilen davayı (taşınmaz satış vaadi sözleşmesinin muvazaa nedeniyle iptali) ise kabul etmiştir. Mahkeme, bu kararına gerekçe olarak, taşınmaz satış vaadi sözleşmesinin mirastan mal kaçırma amaçlı ve muvazaalı olduğunu belirtmiştir. Mahkeme tespitlerine göre, murisin tasarrufu ivazlı (karşılıklı) olmayıp gizli bir bağış niteliğindedir. Ancak, taşınmaz bağışının resmi senetle yapılması gerektiği göz önüne alındığında, şekil şartlarına uyulmadığı için bu gizli bağış işleminin de geçersiz olduğu sonucuna varılmıştır. Ayrıca, tanık beyanları ve tarafların sosyal ve ekonomik durumları dikkate alınarak, davacı eşin satış vaadi karşılığında ödeme yapmadığı ve ödeme gücünün bulunmadığı tespit edilmiştir.

Davacı-birleştirilen davada davalı vekilinin kararı temyiz etmesi üzerine, dosya tekrar Yargıtay 7. Hukuk Dairesi’ne gelmiştir. Yargıtay, temyiz itirazlarını inceleyerek yerel mahkemenin bozmaya uygun olarak verdiği kararın usul ve kanuna uygun olduğunu, hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığını ve bozmaya uyulmakla oluşan kazanılmış hak durumunun yeniden incelenmesine imkan olmadığını belirterek temyiz itirazlarının reddi ile hükmün ONANMASINA karar vermiştir.

Yorum

Yargıtay’ın bu kararı, muris muvazaası kavramının hukuktaki yerini ve önemini bir kez daha teyit etmektedir. Miras bırakanın, mirasçılarından mal kaçırmak amacıyla gerçekte yapmak istemediği bir işlemi (örneğin satış gibi) görünürde yapması ancak gerçekte bağışlama niyetiyle hareket etmesi “muris muvazaası” olarak adlandırılır. Yargıtay, bu tür durumlarda görünürdeki işlemin (taşınmaz satış vaadi sözleşmesi) geçersiz sayılacağını ve gizlenen işlemin (bağış) ise şekil şartlarına uyulmadığı sürece hukuken bir sonuç doğurmayacağını açıkça ortaya koymuştur.

Karar, özellikle eşler arasında yapılan taşınmaz devirlerinde, bedelin gerçekte ödenip ödenmediği, tarafların ekonomik güçleri ve işlemin ardındaki gerçek niyetin titizlikle incelenmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Bu, mirasçıların haklarını koruma altına alan önemli bir mekanizma olup, yargının bu konudaki hassasiyetini göstermektedir. Hukuki işlemlerde gerçek irade beyanının ve yasal şekil şartlarına uygunluğun önemi, bu karar ile bir kez daha belirginleşmiştir.

Karar Künyesi

Yargıtay: 7. Hukuk Dairesi

Esas No: 2025/2225

Karar No: 2025/3309

Karar Tarihi: 30.06.2025

Mahkemesi: Asliye Hukuk Mahkemesi

İlgili Mevzuat: Türk Medeni Kanunu, Türk Borçlar Kanunu, Hukuk Muhakemeleri Kanunu

Hukuki süreçleriniz hakkında profesyonel destek almak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

SIKÇA SORULAN SORULAR

İLGİLİ YAZILAR