“AYM’den Emsal Karar: İŞKUR Red İşlemlerinde Gerekçeli Karar Hakkı İhlali”

Giriş ve Olayın Özeti

Anayasa Mahkemesi (AYM), adil yargılanma hakkının önemli bir unsuru olan gerekçeli karar hakkına ilişkin yeni ve önemli bir karara imza attı. 2022/11335 başvuru numaralı bu kararda, İŞKUR tarafından reddedilen bir işbaşı eğitim programı talebinin yargılama sürecinde ortaya çıkan gerekçe sorunları ele alındı.

Başvurucu Ortadoğu ASG Sağlık Sanayi ve Ticaret A.Ş., Özel ASG Tıp Merkezi unvanıyla sağlık hizmeti sunan bir şirket olup, işbaşı eğitim programından yararlanma talebi İŞKUR Sincan Hizmet Merkezi Şube Müdürlüğü tarafından reddedildi. Red gerekçesi olarak, başvurucunun ortakları tarafından kurulan başka bir şirket olan B.O.S.E.T. Sanayi ve Ticaret A.Ş. (BOSET A.Ş.) ile OSTİM Hizmet Merkezi Şube Müdürlüğü arasında düzenlenen programların iptal edilmesi ve bu konuda yargı sürecinin devam etmesi gösterildi.

Başvurucu, bu işlemin iptali için Ankara 14. İdare Mahkemesi”nde dava açtı. Mahkeme, başvurucu şirket ortakları hakkında devam eden bir soruşturma veya kovuşturma bulunmadığını, milli güvenliğe tehdit oluşturan yapılarla irtibata dair somut bilgi veya belgeye ulaşılamadığını belirterek, davanın kabulüne ve red işleminin iptaline karar verdi. Mahkeme ayrıca, cezaların şahsiliği ilkesi gereği ortakların başka durumlardan sorumlu tutulamayacağını vurguladı.

Ancak davalı İŞKUR”un istinaf başvurusu üzerine Ankara Bölge İdare Mahkemesi 10. İdari Dava Dairesi, istinaf talebini kabul ederek davanın reddine hükmetti. Bölge İdare Mahkemesi, kararında BOSET A.Ş. hakkındaki benzer bir mahkeme kararına ve davacı şirket ortakları hakkında devam eden soruşturmaların varlığına atıfta bulunarak, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna vardı.

Hukuki Değerlendirme ve Karar

Başvurucu, bu nihai karara karşı Anayasa Mahkemesi”ne bireysel başvuruda bulunarak, gerekçeli karar hakkının, masumiyet karinesinin, silahların eşitliği ve çelişmeli yargılama ilkelerinin ihlal edildiğini ileri sürdü.

AYM, başvurucunun iddialarını adil yargılanma hakkı kapsamındaki gerekçeli karar hakkı çerçevesinde inceledi. Yüksek Mahkeme, öncelikle Bölge İdare Mahkemesi”nin kararında eksiklikler tespit etti. AYM”ye göre, Bölge İdare Mahkemesi, idare mahkemesinin dosyadaki tespitlere dayanarak verdiği kararın gerekçesini neden kabul etmediğine ilişkin ilgili ve yeterli bir gerekçe ortaya koymamıştır. Ayrıca, mevcut dosyadaki delilleri, bilgi ve belgeleri değerlendirerek kararın gerekçesini oluşturmak yerine, başka bir mahkemenin verdiği karardaki gerekçeyi esas almasının isabetli olmadığı vurgulandı.

Anayasa Mahkemesi, başvurucu şirketin ortakları hakkında devam eden bir soruşturma bulunmadığı yönündeki iddiaların ve bir tüzel kişiliğin haklarının, ortaklar hakkında meydana gelebilecek öngörülemez vakıalarla engellenmemesi gerektiği yönündeki itirazların esaslı olduğunu belirtti. Bu esaslı itirazların yargı mercileri tarafından ilgili ve yeterli bir gerekçeyle karşılanması gerektiğini vurguladı.

Sonuç olarak AYM, Anayasa”nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki gerekçeli karar hakkının ihlal edildiğine OYBİRLİĞİYLE karar verdi. Diğer ihlal iddialarının (masumiyet karinesi, silahların eşitliği ve çelişmeli yargılama ilkesi) ayrıca incelenmesine gerek olmadığına hükmetti.

İhlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasına karar verilirken, başvurucunun tazminat talebi reddedildi. Yeniden yargılama, ihlal kararında belirtilen ilkelere ve gerekçelere uygun olarak yürütülecek ve ihlalin nedenleri giderilerek yeni bir karar verilecektir.

Yorum

Anayasa Mahkemesi”nin bu kararı, idare hukuku alanında gerekçeli karar hakkının ve yargısal denetimin ne denli hayati olduğunu bir kez daha ortaya koymuştur. Karar, özellikle idari işlemlerin ve bu işlemlere karşı açılan davalarda verilen mahkeme kararlarının yeterli ve somut gerekçelere dayanmasının önemini vurgulamaktadır.

İŞKUR gibi kamu kurumlarının işbaşı eğitim programları gibi teşvik edici mekanizmalarının reddedilmesi gibi idari işlemlerde, kararın dayandırıldığı gerekçelerin somut delillere ve ilgili mevzuat hükümlerine uygun olması elzemdir. Başvurucunun farklı bir tüzel kişilik olması ve ortaklar hakkında devam eden somut bir soruşturmanın bulunmaması durumunda, varsayımlar veya genel istihbari bilgilerle hareket edilmesi, hukuka aykırılık teşkil edebilir. AYM, burada Bölge İdare Mahkemesi”nin, ilk derece mahkemesinin titiz değerlendirmesini bertaraf ederken kendi gerekçesini yeterince açıklamaması ve başka bir davanın gerekçesine atıfla yetinmesini kabul edilemez bulmuştur. Bu durum, yargı organlarının her somut olayın kendi özel koşulları ve dosyasındaki deliller çerçevesinde bağımsız bir değerlendirme yapması gerektiği ilkesini pekiştirmektedir.

Karar aynı zamanda, tüzel kişilerin haklarının korunması ve “cezaların şahsiliği” ilkesinin tüzel kişilikler özelinde de titizlikle uygulanması gerektiği açısından önemli bir referans niteliğindedir. Bir şirketin ortakları hakkındaki şüpheli durumların, doğrudan şirketin faaliyetlerini engelleyecek somut bir hukuki temele dayanmadıkça şirket tüzel kişiliğini etkilememesi gerektiği ilkesini desteklemektedir. Bu, yatırımcılar ve iş dünyası için hukuki öngörülebilirlik ve güven ortamının sağlanması adına kritik bir adımdır.

Karar Künyesi

• Mahkeme: Türkiye Cumhuriyeti Anayasa Mahkemesi
• Başvuru Numarası: 2022/11335
• Başvurucu: Ortadoğu ASG Sağlık Sanayi ve Ticaret A.Ş.
• Karar Tarihi: 28/1/2026
• Resmî Gazete Tarih ve Sayısı: 30/4/2026 – 33239
• İhlal Edilen Hak: Adil yargılanma hakkı kapsamındaki gerekçeli karar hakkı (Anayasa m.36)
• Giderim: Yeniden yargılama

Hukuki süreçleriniz hakkında profesyonel destek almak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.