Boşanma Davanız Sürerken Sadece Kızlık Soyadınızı Kullanabilir Misiniz?
Boşanma süreci devam ederken eşinizin soyadını taşımak istemiyorsanız ama henüz boşanma kesinleşmediyse, bunun mümkün olup olmadığını merak ediyor olabilirsiniz. Yargıtay’ın güncel bir kararı, evlilik birliği hukuken sürerken bile kadının sadece kızlık soyadını kullanabileceğini, bunun için özel bir gerekçe göstermesine gerek olmadığını teyit etti.
Türk Medeni Kanunu’nun 187. maddesi evli kadının kocasının soyadını taşımasını öngörse de, mahkemeden alınacak bu izinle yalnızca kızlık soyadı kullanılabilir.
Olayın Özeti
Boşanma davası sürerken bir kadın, eşinin adli sicil kaydı nedeniyle onun soyadını taşımak istemediğini belirterek, sadece kendi kızlık soyadını kullanmak için mahkemeden izin istemiş. Kocanın soyadıyla birlikte kullanma seçeneğini de tercih etmemiş. İlk derece mahkemesi talebi kabul etmiş, davalı kocanın istinaf başvurusu Bölge Adliye Mahkemesi tarafından reddedilmiş, davalının temyiz başvurusu üzerine dosya Yargıtay’a gelmiş.
Yargıtay’ın Değerlendirmesi
Türk Medeni Kanunu’nun 187. maddesi evli kadının kocasının soyadını taşımasını öngörse de, Yargıtay, Anayasa’nın 90. maddesi uyarınca temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası antlaşmaların kanunlarla çatıştığında öncelikli uygulanacağını hatırlattı. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 8. maddesi özel hayata saygıyı, 14. maddesi ise cinsiyete dayalı ayrımcılık yasağını güvence altına almaktadır.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 2015 tarihli bir kararına da atıfla, kadının yalnızca kızlık soyadını kullanmak istemesi için haklı bir gerekçe göstermesinin gerekmediği, bu hakkın kadın ve erkek arasında eşit uygulanması gerektiği belirtildi. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, bu ilkeler doğrultusunda alt derece mahkemelerinin kararında hukuka aykırılık bulunmadığına hükmederek kararı onadı.
Bu tür bir talebin görüldüğü boşanma davaları, ilk derece mahkemesinde genellikle bir yıl ila iki yıl arasında sonuçlanır; soyadı kullanma talebi ise dava sürerken ayrı bir ara karar ile karşılanabilir.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 2015 tarihli içtihadından bu yana, kadının yalnızca kızlık soyadını kullanma talebi neredeyse hiçbir gerekçe araştırması yapılmadan genellikle bir ay içinde karara bağlanmaktadır; kararın kesinleşmesi için ise iki haftalık istinaf süresinin geçmesi gerekir.
Bu Karar Ne Anlama Geliyor?
Boşanma davanız devam ederken, evlilik birliği hukuken hâlâ sürüyor olsa bile, özel bir gerekçe göstermeden sadece kızlık soyadınızı kullanmak için mahkemeden talepte bulunabilirsiniz. Bu talep, kadın erkek eşitliği ve özel hayata saygı ilkesi gereği kabul edilmesi gereken bir haktır.
Gerekçe Göstermenize Gerek Yok
Yalnızca kızlık soyadınızı kullanmak istediğinizi belirtmeniz yeterlidir, özel bir sebep sunma zorunluluğunuz yoktur.
Boşanma Kesinleşmeden de Talep Edilebilir
Bu hak, evlilik hukuken devam ederken, yani boşanma davası sürerken de kullanılabilir.
Uluslararası Sözleşmeler Hakkı Güçlendiriyor
AİHS’nin özel hayata saygı ve ayrımcılık yasağı maddeleri, bu talebi Anayasa’nın da üstünde tuttuğu bir güvenceye bağlıyor.
Karar Künyesi
| Daire | Esas No | Karar No | Tarih | Konu |
|---|---|---|---|---|
| Yargıtay 2. Hukuk Dairesi | 2023/5264 | 2023/5332 | 09.11.2023 | Boşanma davası sürerken kadının yalnızca kızlık soyadını kullanma hakkı |
Soyadı veya Boşanma Sürecinizle İlgili Destek Alın
Kızlık soyadınızı kullanma talebinizi birlikte değerlendirelim.
WhatsApp’tan yazınHemen İletişime GeçinSIKÇA SORULAN SORULAR
-
Boşanma davası devam ederken kadın sadece kızlık soyadını kullanmak için dava açabilir mi?
Evet, açabilir. Yargıtay’ın emsal kararına göre, boşanma davası henüz derdest durumdayken de davacı kadın evlilik birliği içindeki kocasının soyadını taşımak istemediğini belirterek sadece kızlık (bekarlık) soyadını kullanmak amacıyla ayrı bir dava talep edebilir.
-
Evli kadının sadece kendi kızlık soyadını kullanmak istemesi için haklı bir gerekçe göstermesi zorunlu mudur?
Hayır, zorunlu değildir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ve AİHM içtihatları uyarınca, bir kadının yalnızca kızlık soyismini kullanmayı talep etmesi için haklı bir neden veya özel bir gerekçe sunması şart koşulamaz.
-
Kadının soyadı hakkı uluslararası sözleşmeler ve Anayasa kapsamında nasıl korunur?
Anayasa’nın 90. maddesi gereğince, temel hak ve özgürlüklere ilişkin uluslararası antlaşmalar iç hukuktaki kanunlardan üstün sayılır. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin (AİHS) 8. maddesi (özel hayata saygı) ve 14. maddesi (ayrımcılık yasağı) uyarınca kadının soyadı seçimi doğrudan bir insan hakkı olarak kabul edilir.
-
Kocanın ‘boşanma davası sürüncemede kalıyor’ yönündeki itirazı soyadı davasını engeller mi?
Hayır, engellemez. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, taraflar arasındaki boşanma davasının devam etmesini veya kocanın bu sürecin uzatıldığına yönelik iddialarını, kadının anayasal ve insani bir hak olan soyadı hakkını kullanmasına veya kararın onanmasına bir engel olarak görmemiştir.
-
Yargıtay’ın bu onama kararı evlilik birliği içindeki tüm kadınlar için emsal niteliğinde midir?
Evet, emsal niteliğindedir. Bu karar, Türk hukuk sisteminde kadının soyadı hakkının cinsiyete dayalı bir ayrıma tabi tutulmaksızın erkek ve kadın arasında eşit şekilde uygulanması gerektiğini teyit ederek, evlilik süresince veya boşanma aşamasında kendi kimliğini korumak isteyen tüm kadınlar için yasal bir güvence sağlamaktadır.
