Davalının Adresini Bilmiyorsanız Dava Açamaz mısınız?

Boşanmak veya dava açmak istediğiniz kişinin güncel adresini bilmiyorsanız, davanız bu yüzden reddedilir mi? Anayasa Mahkemesi bu soruyu cevapladı.

Olayın Özeti

Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na göre, dava dilekçesinde davalının adresinin belirtilmesi zorunlu ve bu adres eksikse davacıya bir haftalık kesin süre veriliyor; süre sonunda eksiklik giderilmezse dava açılmamış sayılıyor. Bir aile mahkemesi, gördüğü bir boşanma davasında bu kuralın, davalının adresini her zaman tespit edemeyen davacılar için mahkemeye erişim hakkını ölçüsüzce sınırladığını düşünerek Anayasa Mahkemesi’ne itiraz başvurusunda bulundu.

Anayasa Mahkemesi Ne Dedi

Anayasa Mahkemesi çoğunluğu, kuralın mahkemeye erişim hakkına bir sınırlama getirdiğini kabul etmekle birlikte, bu sınırlamanın ölçülülük ilkesine uygun olduğuna karar verdi. Kuralın davacıları adres konusunda daha özenli davranmaya sevk ederek yargılamanın makul sürede tamamlanmasını sağlamaya elverişli ve gerekli olduğunu belirledi. Orantılılık yönünden ise, davacının kesin ve güncel bir adres tespit etme zorunluluğu bulunmadığını, bildirilen adrese tebligat yapılamazsa mahkemenin kendiliğinden adres araştırması yaparak yargılamaya devam edebileceğini vurgulayarak, kuralı Anayasa’ya aykırı bulmadı.

Ancak dört üye karşı oy kullandı: karşı oya göre, MERNİS gibi güncel teknolojik imkanlar varken adres bulma yükünün davacıya bırakılması gereklilik ilkesiyle bağdaşmıyor, adres eksikliğinin davanın açılmamış sayılması gibi ağır bir sonuç doğurması orantısız, özellikle boşanma gibi hassas davalarda adres temininde yaşanan güçlükler göz ardı ediliyor.

Bu Karar Sizin İçin Ne Anlama Geliyor

Dava açmak istediğiniz kişinin güncel adresini tam olarak bilmiyorsanız, dava dilekçenizde elinizdeki en güncel adresi bildirmeniz yeterli olabilir; kesin/doğrulanmış bir adres sunma zorunluluğunuz yok. Bildirdiğiniz adrese tebligat yapılamazsa, mahkemenin kendiliğinden (MERNİS gibi sistemler üzerinden) adres araştırması yapması gerekiyor. Yine de, adres bilgisi konusunda elinizden geleni yapıp mümkün olan en güncel bilgiyi sunmanız, davanızın açılmamış sayılması riskini önlemek açısından önemli.

Adres araştırması için nüfus müdürlüğünün yanı sıra, davalının çalıştığı işyeri, üyesi olduğu meslek odası veya abonesi olduğu kurumlardan da bilgi istenebiliyor; mahkeme bu kanalların hangisine başvuracağını somut olaya göre belirliyor.

Tebligat yapılamayan adreslerde ilanen tebligat yoluna gidilmeden önce, mahkemenin gerçekten tüm makul araştırma yollarını tükettiğini göstermesi gerekiyor; aksi halde ilanen tebligat usulsüz sayılabiliyor.

Boşanma davalarında eş, çoğu zaman ortak sosyal çevre veya aile üzerinden güncel adres bilgisine ulaşılabiliyor; bu bilgiyi dava dilekçesine eklemeniz süreci hızlandırıyor.

Adres eksikliği nedeniyle davanın açılmamış sayılması, aynı konuda yeniden dava açmanıza engel değildir, ancak zaman ve harç kaybına yol açar.

Karar Künyesi

SIKÇA SORULAN SORULAR

İLGİLİ YAZILAR