İşini Yapmayan Usta Nereye Şikayet Edilir? Paranızı Geri Alma Yolları

Usta kaporayı aldı, iki gün çalışıp kayboldu ya da işi bitirdi ama banyo akıtıyor, boya kabarıyor. Bu durumda paranızı geri isteyebilir, işi başka ustaya yaptırıp farkını ondan alabilir veya bedelden indirim isteyebilirsiniz. Yazılı sözleşme olmaması bu hakları ortadan kaldırmaz.

Kısa cevap şudur: talebiniz 186.000 TL’ye kadarsa önce tüketici hakem heyetine, bu tutarın üstündeyse arabulucuya, anlaşma olmazsa tüketici mahkemesine gidilir. Usta bir işletme ya da esnaf değil de bir tanıdıksa, dava sulh veya asliye hukuk mahkemesinde görülür.

Usta ile Aranızdaki İlişki: Yazılı Kâğıt Olmasa da Sözleşme Vardır

Bir ustayı evinize çağırıp belli bir işi belli bir ücretle yaptırmak, hukuken eser sözleşmesidir. Türk Borçlar Kanunu m.470’e göre usta bir eser meydana getirmeyi, siz de bedelini ödemeyi üstlenirsiniz. Bu sözleşme için noter ya da imzalı kâğıt şart değildir.

WhatsApp yazışmaları, kaporanın gönderildiği banka dekontu, ustanın verdiği fiyat mesajı ve işi gören komşular sözleşmenin ispatında kullanılır. Yazılı belge olmadığında ne yapılacağını ev tadilatında yazılı sözleşme yazımızda ayrıca anlattık.

Usta bu işi meslek olarak yapıyorsa siz tüketici, o da sağlayıcı sayılırsınız ve 6502 sayılı Kanun devreye girer. Bu, size daha kısa ve masrafsız bir yol açar.

Usta Parayı Aldı, İşe Hiç Başlamadı ya da Yarım Bıraktı

En sık yaşanan durum budur. TBK m.473’e göre usta işe zamanında başlamaz ya da işi o kadar geciktirir ki zamanında bitmeyeceği açıkça anlaşılırsa, teslim gününü beklemeden sözleşmeden dönebilirsiniz. Dönerseniz verdiğiniz kaporayı geri istersiniz.

Önce ustaya yazılı bir süre verin. Örneğin “7 gün içinde işe dönmezseniz sözleşmeden dönüyorum, kaporamı iade edin” diye noterden ihtar çekebilir ya da en azından okundu bilgisi görünen bir mesaj atabilirsiniz. Bu süre, ileride dava açtığınızda neden başka ustaya geçtiğinizi gösterir.

Usta işin bir kısmını yaptıysa iki yol vardır. Ya yapılan kısmın değerini düşüp kalan parayı geri istersiniz, ya da işi başka ustaya tamamlatıp ödediğiniz fazla parayı ilk ustadan talep edersiniz. Gecikme yüzünden kirada kalmak zorunda kaldıysanız bu zararı da isteyebilirsiniz.

Hiç yapılmayan iş “eksik iş”tir. Yargıtay’ın yerleşik yaklaşımına göre eksik işte ayıp ihbarı şartı aranmaz; yani hemen bildirmediniz diye hakkınızı kaybetmezsiniz. Yine de beklemek ispatı zorlaştırır.

İş Bitti Ama Kusurlu: Ayıplı Hizmette Dört Hakkınız

Fayans yamuk döşendiyse, tesisat akıtıyorsa ya da boya birkaç haftada döküldüyse ortada ayıplı iş vardır. 6502 sayılı Kanun m.13 bunu ayıplı hizmet olarak tanımlar ve kararlaştırılan zamanda işe başlanmamasını da bu kapsama alır.

Aynı Kanunun 15. maddesi size dört seçenek verir:

• İşin ücretsiz olarak yeniden yapılması.
• Kusurun ücretsiz olarak giderilmesi, yani onarım.
• Kusur oranında bedelden indirim.
• Sözleşmeden dönüp parayı geri almak.

Onarım istediğinizde usta işi en geç 30 iş günü içinde düzeltmek zorundadır. Bunlara ek olarak kusurlu iş yüzünden başka bir zarar doğduysa, örneğin akan tesisat alt komşunun tavanını bozduysa, tazminat da isteyebilirsiniz.

Tüketici ilişkisi yoksa aynı haklar TBK m.475’ten doğar. Bir fark önemlidir: iş evinizin duvarına, zeminine işlenmişse ve sökülmesi size aşırı zarar verecekse sözleşmeden dönme hakkı kullanılamaz. Bu durumda onarım ya da bedel indirimi istenir.

İşi Teslim Alınca Hemen Kontrol Edin

TBK m.474’e göre işi teslim aldıktan sonra olağan işlerin akışına göre imkân bulur bulmaz kontrol etmeli ve gördüğünüz kusuru ustaya bildirmelisiniz. Bildirmezseniz TBK m.477 uyarınca işi kabul etmiş sayılırsınız; açık kusurlar için bu, haklarınızı kaybetmek demektir.

Kusur ilk bakışta görünmüyorsa, örneğin duvarın içindeki boru aylar sonra sızdırıyorsa, fark ettiğiniz anda bildirmeniz yeterlidir. Bildirimi yazılı ve tarihli yapın; fotoğraf ve video ekleyin.

Kusur konusunda usta ile anlaşamazsanız TBK m.474 her iki tarafa da bilirkişi incelemesi isteme hakkı verir. Uygulamada bu, mahkemeden delil tespiti istenerek yapılır.

Başka Usta Çağırmadan Önce Delil Tespiti

En sık yapılan hata, kızgınlıkla hemen başka ustayı çağırıp işi söktürmektir. Kusurlu iş ortadan kalkınca ilk ustanın hatasını ispat edecek delil de kalmaz.

Önce mahkemeden delil tespiti isteyin. Bilirkişi eve gelir, kusuru, eksik kalan kısmı ve düzeltme masrafını rapora bağlar. Bu rapor, hakem heyetinde de mahkemede de en güçlü delildir. Acil durumlarda, örneğin su sızıntısı varsa, tespit birkaç gün içinde yapılabilir.

Tespit mümkün değilse en azından ayrıntılı fotoğraf ve video çekin, tarihli olsun ve yeni ustadan yaptığı işin dökümünü yazılı alın.

İşini Yapmayan Usta Nereye Şikayet Edilir?

Nereye başvuracağınız, ustanın kim olduğuna ve talep ettiğiniz tutara göre değişir:

• Usta esnaf ya da firmaysa ve talebiniz 186.000 TL’ye kadarsa: tüketici hakem heyeti. Başvuru e-Devlet Tüketici Şikâyeti Uygulaması üzerinden ücretsiz yapılır, avukat gerekmez.
• Talep 186.000 TL’nin üstündeyse: önce arabulucuya başvurmak zorunludur (6502 m.73/A). Anlaşma olmazsa tüketici mahkemesinde dava açılır.
• Usta bir tanıdıksa, işi meslek olarak yapmıyorsa: tüketici hukuku uygulanmaz; dava genel mahkemede, TBK hükümlerine göre açılır.

Hakem heyeti kararı bağlayıcıdır ve ilamlı icraya konabilir. Tüketicilerin tüketici mahkemesinde açtığı davalar da 6502 m.73 uyarınca harçtan muaftır; bu, dava açmanın maliyetini önemli ölçüde düşürür.

Usta işi baştan yapmaya niyeti olmadan, sahte kimlikle ya da birçok kişiden aynı yöntemle kapora toplayıp kaybolduysa bu artık dolandırıcılık şüphesidir ve savcılığa suç duyurusu yapılabilir. Ancak işe başlayıp sonradan bırakan bir ustanın durumu genellikle hukuki uyuşmazlıktır; savcılık bu tür şikâyetlerde çoğu zaman kovuşturmaya yer olmadığı kararı verir.

Ustaya Gönderilecek İhtarda Neler Yazmalı?

İhtar uzun olmak zorunda değildir ama şu dört bilgiyi içermelidir: anlaşmanın tarihi ve konusu, ödediğiniz tutar, yapılmayan ya da kusurlu yapılan işin kısa tarifi ve ustaya verdiğiniz süre.

Sonuna da süre içinde işi tamamlamaz ya da kusuru gidermezse ne yapacağınızı yazın: sözleşmeden döneceğinizi, kaporanın iadesini isteyeceğinizi ya da işi başka ustaya onun hesabına yaptıracağınızı. TBK m.473 bu son yolu, işin kusurlu yapılacağı anlaşıldığında açıkça tanır.

Noter ihtarı en güçlü ispat aracıdır. Masraflı geliyorsa iadeli taahhütlü mektup ya da ustanın okuduğu görünen bir WhatsApp mesajı da iş görür; ekran görüntüsünü hemen kaydedin.

Hakem Heyetine Başvururken Hazırlayacaklarınız

Başvuruyu e-Devlet’ten yaparken şu belgeleri yükleyin: ödeme dekontları, ustayla yazışmaların ekran görüntüleri, işin önceki ve sonraki fotoğrafları, varsa delil tespit raporu ve başka ustadan aldığınız teklif ya da fatura.

Talebinizi net bir tutarla yazın. “Mağdur oldum” demek yerine “50.000 TL kaporanın iadesini ve 15.000 TL fark masrafını istiyorum” demek, heyetin karar vermesini kolaylaştırır. Heyet gerektiğinde bilirkişi incelemesi de yaptırabilir.

Ustanın adını, telefonunu ve bildiğiniz adresini eksiksiz yazın. Esnaf ya da firma ise vergi levhası, işyeri adresi ya da sosyal medya hesabındaki iletişim bilgileri tebligatı kolaylaştırır.

Süreler: Ne Kadar Bekleyebilirsiniz?

6502 m.16’ya göre ayıplı hizmetten doğan haklar için zamanaşımı, hizmetin ifasından itibaren 2 yıldır. TBK m.478 de genel kuralı 2 yıl olarak koyar, ancak taşınmaz yapılarında bu süre 5 yıldır.

Usta kusuru ağır kusuruyla ya da hileyle gizlediyse bu kısa süreler uygulanmaz; TBK m.478’e göre süre 20 yıla kadar uzar. Yine de hiçbir hakkı son güne bırakmayın; tanıklar unutur, mesajlar silinir.

Fazla Ödediğiniz Parayı Geri Almak

Usta işin değerinden fazla para almışsa, ya da kaporayı alıp işi bırakmışsa fazla ödenen kısım geri istenir. Hesap şöyle yapılır: ödediğiniz toplam paradan, yapılan işin bilirkişiye göre değeri düşülür.

Örneğin 80.000 TL’lik banyo tadilatı için 50.000 TL kapora verdiniz, usta 20.000 TL’lik iş yapıp gitti ve kalan işi başka ustaya 75.000 TL’ye yaptırdınız. İlk ustadan hem fazla ödediğiniz 30.000 TL’yi hem de işin pahalıya mal olmasından doğan 15.000 TL farkı isteyebilirsiniz.

Benzer bir durum müteahhitlerde de yaşanır; müteahhide fazla ödenen avansın geri alınması yazımız aynı mantığı ayrıntılı anlatır. Usta sözleşmede olmayan ek işler için para istiyorsa ek işler hakkındaki yazımıza bakabilirsiniz.

Sık Karşılaşılan Durumlar

• Usta “malzeme parası” diye ayrıca para aldı, malzemeyi getirmedi: bu para da kapora gibi geri istenir.
• Usta fatura vermedi: tüketici ilişkisini değiştirmez; dekont ve mesajlar yeterlidir.
• Usta “garanti yok” dedi: tüketiciye karşı ayıptan sorumluluğu ortadan kaldıran şartlar geçersizdir.

Usta telefonu açmıyorsa ihtarı noter yoluyla bilinen adresine gönderin; tebliğ edilemese bile hakem heyetine ya da arabulucuya başvurabilirsiniz.

Usta işi bitirmeden son ödemeyi istiyorsa, kalan parayı iş teslim edilip kontrol edilene kadar ödemeyin. Ödemeyi işin tamamlanmasına bağlamak en güvenli yoldur.

Sonuç

Eksik ya da kusurlu iş yapan ustaya karşı haklarınız yazılı sözleşme olmasa da vardır. Doğru sıra şudur: yazılı süre verin, kusuru belgeleyin, gerekiyorsa delil tespiti yaptırın, sonra tutara göre hakem heyetine ya da arabulucuya başvurun.

Usta parayı alıp işi yarım bıraktıysa ya da kusurlu işin masrafı yüksekse, iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz. Benzer konular için eser sözleşmesi davaları sayfamıza da bakabilirsiniz.

SIKÇA SORULAN SORULAR

İLGİLİ YAZILAR