Hangi Suçlarda Cezanın Yarısı (1/2), Hangilerinde Üçte İkisi (2/3) Yatar?

Hakkınızda yürütülen ceza davasının uzun, yorucu ve stresli süreci sona erip mahkûmiyet kararınız kesinleştiğinde, hayatınızda yepyeni bir hukuki aşama başlar. Mahkeme salonunda hâkimin ağzından dökülen ceza süresi (örneğin 6 yıl veya 10 yıl), demir parmaklıklar ardında geçireceğiniz net süreyi, yani cezanın “yatarını” ifade etmez. Birçok müvekkil adayımız, cezası kesinleştiği an büyük bir paniğe kapılarak “Bana 6 yıl ceza verdiler, 6 yıl boyunca cezaevinde mi kalacağım?”, “Cezamın ne kadarını yatacağım?” veya “Hangi suçlarda cezanın yarısı (1/2), hangilerinde üçte ikisi (2/3) yatar?” şeklindeki haklı kaygılarla tarafımıza başvurmaktadır. Türk Ceza Hukuku ve infaz sistemimiz; intikamcı bir mantıkla değil, suçlunun ıslah edilerek topluma yeniden kazandırılması ilkesiyle hareket eder. Bu nedenle, cezaevinde kurallara uyan ve iyi hâl sergileyen mahkûmlar için ciddi oranlarda indirimler ve erken tahliye yolları öngörülmüştür.

Cezanızın yatarının hesaplanması; işlenen suçun türüne, suçun işlendiği tarihe, yaşınıza ve daha önce sabıkanız olup olmadığına göre çok büyük farklılıklar gösterir. Özellikle 15 Nisan 2020 tarihinde yürürlüğe giren ve infaz sistemimizde devrim yaratan 7242 sayılı Kanun ile infaz oranlarında köklü değişiklikler yapılmış, cezaevinde kalınacak süreler yeniden belirlenmiştir. İnfaz matematiği o kadar karmaşık ve katı kurallara bağlıdır ki, yapılacak en ufak bir hesaplama hatası veya lehinize olan bir kanunun gözden kaçırılması, özgürlüğünüzden haksız yere aylarınızı hatta yıllarınızı çalabilir. Türkyılmaz Hukuk bürosu olarak, en karmaşık içtima (toplama) dosyalarında ve sürekli değişen infaz yasalarında müvekkillerimizin İnfaz Hukuku kapsamındaki haklarını titizlikle koruyoruz. 2026 yılı güncel mevzuatı ve Yargıtay içtihatları ışığında hazırladığımız bu kapsamlı rehberde; hangi suçlarda cezanın 1/2 oranında, hangi suçlarda 2/3 oranında infaz edileceğini ve bu oranların cezaevinde kalacağınız süreyi nasıl etkilediğini tüm detaylarıyla, derinlemesine inceleyeceğiz.

İnfaz Hesaplamasının Temel Mantığı: Koşullu Salıverilme (Şartlı Tahliye)

Hapis cezalarının yatarının hesaplanmasında en temel kavram “Koşullu Salıverilme”, halk arasındaki yaygın adıyla “Şartlı Tahliye”dir. Şartlı tahliye, hapis cezasının kanunla belirlenen belirli bir oranını ceza infaz kurumunda çeken ve bu süreyi “iyi hâlli” olarak geçiren hükümlünün, ceza süresi tamamen dolmadan belirli denetim ve koşullar altında serbest bırakılmasını sağlayan devasa bir yasal haktır.

Bir kişinin ne kadar yatacağını bulmak için öncelikle aldığı hapis cezası güne çevrilir. Ardından, işlediği suçun kanunda belirtilen infaz oranına (1/2, 2/3 veya 3/4) göre indirim yapılır. Çıkan sonuçtan, kişinin yargılama aşamasında gözaltında veya tutuklulukta geçirdiği süreler düşülür (mahsup edilir). Kalan süre, hükümlünün cezaevinde geçirmesi gereken net süreyi ifade eder,. İşte bu infaz oranları, 7242 sayılı Kanun ile suç tiplerine göre kesin çizgilerle ayrılmıştır.

Hangi Suçlarda Cezanın Yarısı (1/2) Yatar?

15.04.2020 tarihinde yürürlüğe giren 7242 sayılı Kanun, ceza infaz sistemimizde “1/2 İnfaz Oranı” dönemini başlatmıştır. Kanun koyucu, toplum vicdanını derinden yaralayan istisnai ağır suçlar haricindeki tüm genel (adi) suçlar için infaz oranını yarı yarıya indirmiştir,,.

5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’un (CGTİHK) 107/2. maddesine göre, istisnai sayılan suçlar dışında kalan tüm süreli hapis cezalarında koşullu salıverilme oranı 1/2’dir,.

1/2 İnfaz Oranına Tabi Olan Başlıca Suçlar Nelerdir? Kanunda “istisna” olarak sayılmayan her suç bu kapsama girer. Örneğin:

• Hırsızlık (Nitelikli veya basit)
• Dolandırıcılık
• Belgede Sahtecilik (Resmi veya özel belgede sahtecilik)
• Kasten Yaralama (Özel ağırlaşmış haller hariç olmak üzere genel kasten yaralama suçları)
• Taksirle Ölüme veya Yaralamaya Neden Olma (Örneğin ölümlü trafik kazaları)
• Hakaret, Tehdit, Şantaj
• Mala Zarar Verme

Örnek Hesaplama: Hırsızlık suçundan 6 yıl hapis cezası alan ve mükerrir (sabıkalı) olmayan bir kişi, kural olarak bu cezanın sadece yarısını (1/2), yani 3 yılını infaz kurumunda geçirmekle yükümlüdür,. Bu 3 yıllık sürenin son 1 yılı da (veya suç tarihine göre 3 yılı) denetimli serbestlik kapsamında dışarıda geçirileceğinden, hükümlünün cezaevinde yatacağı süre çok daha da kısalmaktadır.

Ağırlaştırılmış İnfaz Rejimi: Hangi Suçlarda Cezanın Üçte İkisi (2/3) Yatar?

Devlet, bazı suçları niteliği gereği kamu düzenine, insan onuruna ve toplum vicdanına çok daha ağır bir saldırı olarak kabul etmiş ve bu suçları işleyenlerin cezaevinde daha uzun süre kalmasını emretmiştir. 5275 sayılı Kanun’un 107/2. maddesinde tek tek sayılan bu istisnai ağır suçlarda, hükümlüler mahkemenin verdiği cezanın üçte ikisini (2/3’ünü) cezaevinde geçirdikleri takdirde koşullu salıverilmeden yararlanabilirler,,,.

2/3 İnfaz Oranına Tabi Olan Suçlar Şunlardır:

• Kasten Öldürme Suçları: TCK madde 81, 82 ve 83 kapsamında işlenen kasten adam öldürme veya ihmali davranışla kasten öldürme suçları,.
• Neticesi Sebebiyle Ağırlaşmış Kasten Yaralama: Özellikle yüze kezzap atma gibi, kasten yaralama fiilinin mağdurun yüzünde sürekli değişikliğe neden olduğu (TCK m. 87/2-d) suçlar,.
• İşkence ve Eziyet Suçları: TCK madde 94, 95 ve 96 kapsamında işlenen işkence ve eziyet suçları,.
• Basit Cinsel Suçlar ve Taciz: Basit cinsel saldırı (TCK m. 102/1), cinsel taciz (TCK m. 105) ve reşit olmayanla cinsel ilişki (TCK m. 104/1) suçları. (Dikkat: Bu suçların nitelikli halleri 3/4 oranına tabidir),,.
• Özel Hayata ve Hayatın Gizli Alanına Karşı Suçlar: Haberleşmenin gizliliğini ihlal, kişisel verilerin kaydedilmesi veya hukuka aykırı olarak yayılması (TCK m. 132-138 arası) suçları,.
• Devlet Sırlarına Karşı Suçlar ve Casusluk: TCK madde 326 ila 339 arasında düzenlenen suçlar,.
• Suç İşlemek İçin Örgüt Kurmak ve Yönetmek: Terör örgütü olmamak kaydıyla, adi suç işlemek amacıyla örgüt kurmak, yönetmek veya bu örgütün faaliyeti çerçevesinde suç işlemek. (Önceden 3/4 olan bu oran, 7242 sayılı yasa ile 2/3’e indirilmiştir),.
• MİT Kanunu Kapsamındaki Suçlar: 2937 sayılı Devlet İstihbarat Hizmetleri ve Milli İstihbarat Teşkilatı Kanunu kapsamına giren suçlar,.

Örnek Hesaplama: Kasten adam öldürme suçundan 15 yıl hapis cezası alan bir hükümlü, genel suçlarda olduğu gibi cezasının yarısını değil, üçte ikisini (2/3) yatmak zorundadır. 15 yılın 2/3’ü olan 10 yıl infaz kurumunda geçirilmesi gereken süredir.

Mükerrirler (Sabıkalılar) İçin 2/3 İnfaz Oranı

Bir kişinin daha önceden işlediği ve kesinleşen bir suçu varken, kanunun belirlediği süreler içinde yeniden kasti bir suç işlemesi durumuna “Tekerrür” denir. Ceza hukuku, suç işlemekte ısrarcı olan ve uslanmayan kişilere (mükerrirlere) daha sert bir infaz rejimi uygular.

Mahkeme ilamında TCK’nın 58. maddesi gereğince “Mükerrirlere Özgü İnfaz Rejiminin” uygulanmasına karar verilmişse, kişi işlediği yeni suç genel bir suç (örneğin hırsızlık) dahi olsa 1/2 oranından yararlanamaz. 5275 sayılı İnfaz Kanunu’nun 108. maddesi gereğince, mükerrirlerin koşullu salıverilme oranı 2/3’tür,,. (Önceden 3/4 olan bu çok ağır oran, 7242 sayılı Kanun ile 2/3’e indirilerek mükerrirler lehine ciddi bir iyileştirme yapılmıştır).

İkinci Kez Mükerrirlerin Durumu (Şartlı Tahliyenin Yanması): Eğer bir kişi, mükerrir olduğu mahkeme kararıyla sabitken, bu cezayı çektikten sonra tekrar suç işlerse ve mahkeme kararında “İkinci Defa Mükerrir” olduğu belirtilirse, bu hükümlü infaz hukukunun en ağır tablosuyla karşılaşır. İkinci defa mükerrir olan hükümlüler koşullu salıverilme hakkından kesinlikle yararlanamazlar,. Aldıkları hapis cezasının tamamını cezaevinde saniyesi saniyesine (bihakkın tahliye tarihine kadar) çekmek zorundadırlar.

En Ağır İnfaz Oranı: Dörtte Üç (3/4) Yatarı Olan Suçlar Nelerdir?

Yazımızın ana konusu 1/2 ve 2/3 oranları olsa da, sistemin en ağır yatarına sahip olan suç gruplarını da bilmek infaz rejimini tam olarak kavramak için şarttır. Devletin güvenliğine, toplumun temellerine ve çocukların dokunulmazlığına kasteden en ağır suçlarda yasa koyucu hiçbir esnekliğe yer vermemiş ve cezanın 3/4’ünün (yüzde 75’inin) cezaevinde yatılmasını emretmiştir.

• Terör Suçları: Hakkında 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu uygulanan tüm suçlar,.
• Uyuşturucu Madde Ticareti: Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçu (TCK m. 188),.
• Nitelikli Cinsel Suçlar ve Çocuk İstismarı: Nitelikli cinsel saldırı (TCK m. 102/2), çocukların cinsel istismarı (TCK m. 103) ve reşit olmayanla nitelikli cinsel ilişki (TCK m. 104/2-3) suçları,.

Suça Sürüklenen Çocuklarda (SSÇ) İnfaz Oranları ve Pozitif Ayrımcılık

Suç işlediği tarihte 18 yaşından küçük olan çocuk hükümlüler için Türk Hukuku, cezalandırmadan ziyade topluma kazandırmayı amaçlayan olağanüstü bir pozitif ayrımcılık benimsemiştir.

1. 3/4’lük Ağır Rejim Çocuklara Uygulanmaz: Yetişkinlerde 3/4 (yüzde 75) gibi çok ağır bir infaz oranına tabi olan Terör, Uyuşturucu Ticareti ve Nitelikli Cinsel İstismar suçlarında dahi, çocuk hükümlüler için şartla tahliye oranı 2/3 olarak uygulanır,,,. Çocuklara hiçbir surette 3/4’lük infaz rejimi veya mükerrirlere özgü infaz rejimi uygulanamaz.

2. Yaş İndirimi Dev Avantajı: Çocuk hükümlülere kanunun tanıdığı en büyük ödül “yaş indirimidir”. 5275 sayılı CGTİHK uyarınca;

• Çocuk hükümlünün 15 yaşını dolduruncaya kadar ceza infaz kurumunda geçirdiği 1 gün, infaz hesabında 3 gün olarak kabul edilir,.
• Hükümlünün 18 yaşını dolduruncaya kadar ceza infaz kurumunda geçirdiği 1 gün ise infaz hesabında 2 gün olarak kabul edilir,. Bu devasa yasal avantaj sayesinde çocuk hükümlüler, aldıkları cezaları yetişkinlere kıyasla çok daha hızlı bir biçimde tüketir ve özgürlüklerine erken kavuşurlar.

Denetimli Serbestlik Faktörü: Yatarı Düşüren Kritik Süreler

Hesaplanan 1/2 veya 2/3’lük yatılacak net sürelerin tamamı cezaevinde geçirilmez. Koşullu salıverilme (şartlı tahliye) tarihinden daha da önce cezaevinden çıkmayı sağlayan “Denetimli Serbestlik” mekanizması devreye girer. Kapalıdan açık ceza infaz kurumuna ayrılan ve iyi hâlli olan hükümlüler, cezalarının son kısmını ailelerinin yanında imza atarak veya kamu yararına çalışarak dışarıda geçirirler.

7242 sayılı Kanun ile yapılan düzenlemelere göre;

• 30.03.2020 Tarihinden Sonra İşlenen Suçlarda: Hükümlünün yararlanabileceği genel denetimli serbestlik süresi maktu olarak 1 Yıldır,,. Yani 2/3 oranına tabi bir suçtan yatarı hesaplanan kişi, şartlı tahliyesine 1 yıl kala açık cezaevinden tahliye edilerek evine gönderilir.
• 30.03.2020 Tarihinden Önce İşlenen Suçlarda: Kanunda sayılan istisna suçlar (kasten öldürme, cinsel suçlar, terör vb.) haricinde kalan genel suçlarda, o döneme mahsus olarak denetimli serbestlik süresi 3 Yıla çıkarılmıştır,,. Bu, bir defaya mahsus cezaevlerini rahatlatmak amacıyla getirilmiş muazzam bir af niteliği taşımaktadır.

Yargıtay ve Emsal Karar Yaklaşımı Işığında İnfaz Hukuku

İnfaz hukuku matematiktir; ancak bu matematik statik değil, sürekli değişen kanunlar ve Yargıtay içtihatlarıyla şekillenen dinamik bir yapıdır. Bir hükümlünün yatarı hesaplanırken Ceza Hukukumuzun en kutsal kurallarından biri olan “Lehe Kanun Prensibi” (TCK madde 7/3) mutlak surette devrededir.

TCK 7/3 uyarınca, şartla tahliyede mutlak surette lehe kanun aranır. Yani kişinin suç işlediği tarih ile yakalanıp cezaevine girdiği tarih arasında infaz yasaları veya infaz oranları (örneğin 3/4’ten 2/3’e veya 2/3’ten 1/2’ye) değişmişse; her bir yasaya göre ayrı ayrı müddetname (süre belgesi) hesaplaması yapılır ve hükümlünün cezaevinde “en az” yatmasını sağlayan (en lehine olan) oran uygulanmak zorundadır,.

Yargıtay Emsal Kararları açıkça ortaya koymaktadır ki, infaz savcılıklarının yaptığı müddetname hesaplamalarında lehe yasanın atlanması, gözaltı veya tutuklulukta geçirilen sürelerin ceza yatarından eksik düşülmesi gibi durumlarda, infaz savcısının veya cezaevi personelinin hazırladığı hesaba körü körüne itaat edilemez. Hükümlü aleyhine yapılan bu fahiş hataların, 15 gün içinde “İnfaz Hâkimliğine Şikâyet” yoluyla iptal ettirilmesi veya Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına başvurularak “Kanun Yararına Bozma” olağanüstü kanun yolunun işletilmesi zorunludur.

Avukat Değerlendirmesi ve Sonuç

Sonuç olarak; mahkeme salonunda duyduğunuz hapis yılının direkt olarak takvime eklenerek cezaevinde geçirileceği düşüncesi, infaz hukuku gerçeğinden tamamen uzaktır. İşlediğiniz suçun 1/2 oranına mı, 2/3 oranına mı, yoksa 3/4 oranına mı tabi olduğu, çocuk olup olmadığınız, tekerrür hükümleri (sabıka) ve denetimli serbestlik hakkını ne zaman elde edeceğiniz, yüzlerce değişkeni barındıran üst düzey bir infaz uzmanlığı gerektirir.

Özellikle yatar hesaplamalarındaki farklı yasal dönemlerin (örneğin 30 Mart 2020 öncesi ve sonrası değişiklikler) karmaşık yapısı, mükerrirlik hükümleri ve açık cezaevine ayrılma şartlarının stratejik olarak denetlenmesi hayati önem taşır. İnfaz kalemlerince veya UYAP sisteminde yapılabilecek basit bir matematiksel hatanın, şartlı tahliye oranının yanlış uygulanmasının veya İnfaz Hâkimliğine yapılacak 15 günlük itiraz süresinin kaçırılmasının bedeli; ailenizden koparılarak aylarınızı, hatta yıllarınızı haksız yere kapalı cezaevi duvarları ardında geçirmenizdir. Hapis cezalarının yatarı ve infazı asla tesadüflere bırakılamaz.

Dosyanıza özel net yatar hesaplamanızın yapılması, özgürlüğünüzün sınırlarını çizen müddetnamenizdeki olası hataların hukuki yollarla iptal ettirilmesi ve en erken tarihte açık cezaevi ile tahliye hakkınızı kullanabilmek için vakit kaybetmeden uzman ekibimizle iletişime geçin.