Taşıyıcının Ağır Kusuru Olsa Bile Yük Taşımasında Sorumluluk Sınırsız Mı?
Gönderdiğiniz bir yük, taşıyıcı firmanın açık bir ihmali ya da kastı nedeniyle zarar gördüyse, bu durumda taşıyıcının sorumluluğunun artık sınırsız olacağını düşünüyor olabilirsiniz. Yargıtay’ın bu kararı, yük taşımacılığında bunun geçerli olmadığını gösteriyor.
Bu karar, Yargıtay’ın ilk temyiz incelemesinde verdiği görüşten karar düzeltme aşamasında döndüğü, nadir görülen bir örnektir.
Olayın Özeti
Bir ihracatçı şirket, Kanada’ya göndermek istediği av tüfeği ve havalı silahların, taşıyıcı firmanın hatası sonucunda Amerika Birleşik Devletleri gümrüğünde müsadere edildiğini, gerekli izinlerin alınmadığını ileri sürerek taşıyıcıdan malların bedeli ve ödenen navlun ücretinin tazminini talep etmiştir.
Yargıtay’ın Değerlendirmesi
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, ilk incelemesinde taşıyıcının kaybın oluşacağını bilerek dikkatsizce hareket etmesi halinde sınırlı sorumluluğun uygulanamayacağı gerekçesiyle kararı bozmuştu. Ancak karar düzeltme talebi üzerine bu görüşünden dönmüştür.
Daire, sınırsız sorumluluğun uluslararası sözleşmeye göre sadece yolcu ve bagaj taşımalarından doğan zararlarda söz konusu olabileceğini, 1975 tarihli 4 sayılı Montreal Protokolü ile yapılan değişiklik sonrasında ise yük taşımalarında, taşıyıcının kasten veya ağır ihmalle hareket etmiş olsa dahi, sorumluluğun her durumda sınırlı kalacağını belirtmiştir. Bu nedenle, taşıyıcının sorumluluğunun kilogram başına belirlenen üst sınırla sınırlı olduğuna karar vererek yerel mahkemenin kararını onamıştır.
Yük taşımacılığında taşıyıcının sorumluluk sınırı, Montreal Sözleşmesi’nin 22. maddesinde düzenlenir; bu madde taşıyıcının kastı veya ağır ihmali olsa dahi sorumluluğun kilogram başına belirlenen üst sınırla sınırlı kalacağını öngörür.
Karar düzeltme talebinin incelenmesi genellikle bir ay ila üç ay sürer. Dava açma süresi, Montreal Sözleşmesi’nin 35. maddesi uyarınca varış tarihinden itibaren iki yıldır; zararın tazmini için taşıyıcıya yapılacak yazılı ihbar ise teslim tarihinden itibaren on dört gün içinde yapılmalıdır.
Bu Karar Ne Anlama Geliyor?
Bir yükünüz, taşıyıcı firmanın açık bir hatası veya ihmali sonucunda zarar görse bile, uluslararası hava taşımacılığında yük taşımalarında taşıyıcının sorumluluğu her zaman kilogram başına belirlenen bir üst sınırla sınırlıdır. Bu sınırı aşan bir zarar talebinde bulunmak istiyorsanız, taşıma sözleşmesine ek bir güvence veya sigorta hükmünün eklenmiş olması gerekir.
Sınırsız Sorumluluk Sadece Yolcu Taşımasında Geçerlidir
Taşıyıcının kasti veya ağır kusurlu davranışı nedeniyle sınırsız sorumluluk, sadece yolcu ve bagaj taşımalarında söz konusu olabilir.
Yük Taşımasında Sorumluluk Her Zaman Sınırlıdır
Uluslararası sözleşme değişikliği sonrasında, yük taşımalarında taşıyıcının kusuru ne kadar ağır olursa olsun sorumluluk sınırlı kalır.
Ek Güvence Almak Şarttır
Değerli bir yük gönderiyorsanız, sözleşmedeki standart sorumluluk sınırının üzerinde bir koruma için ayrıca özel beyan yapmalı veya sigorta yaptırmalısınız.
Karar Künyesi
| Daire | Esas No | Karar No | Tarih | Konu |
|---|---|---|---|---|
| Yargıtay 11. Hukuk Dairesi | 2016/7522 | 2018/2791 | 17.04.2018 | Yük taşımacılığında taşıyıcının ağır kusuru olsa bile sorumluluğun sınırlı kalması |
Uluslararası Kargo Taşımacılığında Zarar Mı Yaşadınız?
Durumunuzu birlikte değerlendirelim.
WhatsApp’tan yazınHemen İletişime GeçinSIKÇA SORULAN SORULAR
-
Uluslararası uçak kargosunda malım zarar gördüğünde veya gümrükte el konulduğunda tüm zararımı hava yolu şirketinden alabilir miyim?
Hayır, kural olarak tüm zararınızı alamazsınız. Uluslararası hava taşımacılığında yükün kaybolması, hasar görmesi veya gümrükte müsadere edilmesi gibi durumlarda taşıyıcı şirketin sorumluluğu Varşova Konvansiyonu ve Montreal Protokolü uyarınca sınırlıdır. Zararınız ne kadar büyük olursa olsun, tazminat miktarı malın kilogram ağırlığı üzerinden hesaplanan yasal limitleri aşamaz.
-
Hava yolu kargo taşımacılığında tazminat sınırı olan SDR (Özel Çekme Hakkı) nedir ve nasıl hesaplanır?
SDR (Special Drawing Rights), Uluslararası Para Fonu (IMF) tarafından oluşturulan uluslararası bir hesap birimidir. 4 sayılı Montreal Protokolü ile değişik kurallara göre, hava yoluyla yük taşımacılığında taşıyıcının sorumluluk sınırı kilogram başına 17 SDR olarak belirlenmiştir. Dava tarihindeki Merkez Bankası SDR kuru ile malın ağırlığı çarpılarak ödenecek en fazla tazminat miktarı bulunur.
-
Hava yolu şirketinin çok ağır bir kusuru, ihmali veya hatası varsa da bu sorumluluk sınırı geçerli midir?
Evet, geçerlidir. Yargıtay’ın bu emsal kararında vurguladığı en önemli nokta budur. Geçmişte taşıyıcının ağır kusuru halinde sorumluluk sınırının kalkacağı yönünde yorumlar yapılmışsa da, 4 sayılı Montreal Protokolü’nün yürürlüğe girmesiyle birlikte yük taşımalarında kasta yakın ağır kusur olsa dahi hava yolu şirketinin sınırlı sorumluluk koruması kalkmaz; kural kilogram başına 17 SDR olarak uygulanmaya devam eder.
-
Hangi durumlarda hava yolu kargo şirketinin sorumluluk sınırı ortadan kalkar ve sınırsız tazminat istenir?
Hava yolu şirketinin yük taşımacılığında tam (sınırsız) sorumlulukla yargılanabilmesi için iki istisna mevcuttur: Birincisi, tarafların taşıma sözleşmesinde (Air Waybill / Hava Senedi) yasal limitlerin üzerinde ek bir sorumluluk maddesi kararlaştırmış olması; ikincisi ise göndericinin malı teslim ederken özel bir değer beyan edip ek navlun (taşıma ücreti) ödemiş olmasıdır.
-
Uluslararası ticaret yapan ihracatçı firmalar hava taşımacılığındaki bu fahiş hak kayıplarını nasıl önleyebilir?
Uluslararası taşıma hukukundaki bu katı ‘sınırlı sorumluluk’ kuralları nedeniyle, firmaların gümrük el koymaları, kaza veya kayıplarda mağdur olmamaları için taşımayı gerçekleştiren firmaya ek sigorta yaptırmaları veya emtiayı tam değeri üzerinden ‘Emtia Nakliyat Sigortası’ ile güvence altına almaları hayati önem taşımaktadır.
