İhtiyari Arabuluculuk Tutanağının İptaline Yargıtay Kararı
Giriş ve Olayın Özeti
İş hukukunda alternatif uyuşmazlık çözüm yollarından biri olan arabuluculuk, taraflar arasındaki ihtilafların hızlı ve etkin bir şekilde çözüme kavuşturulmasını hedeflemektedir. Ancak, arabuluculuk sürecinin yasalara uygun yürütülmesi ve sonucunda ortaya çıkan anlaşma tutanaklarının geçerliliği büyük önem taşımaktadır. Bu makalemizde, Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin 2025/1656 E., 2025/4292 K. sayılı, ihtiyari arabuluculuk anlaşma tutanağının iptaline ilişkin önemli kararını inceleyeceğiz.
Davacı işçi, 2014-2022 yılları arasında davalı işyerinde çalıştığını ve 2022 yılında işten çıkarıldığını iddia etmiştir. İşverenin denetim bahanesiyle kendisini işyerine çağırarak, içeriklerini bilmediği bazı evraklar ile birlikte, işten kendi isteğiyle istifa etmiş gibi gösterilen bir ihtiyari arabuluculuk tutanağını arabulucuyu hiç görmeden ve müzakerede bulunmadan imzalamak zorunda bırakıldığını belirtmiştir. Davacı, tutanakta belirtilen bedelin de kendisine ödenmediğini ileri sürerek söz konusu ihtiyari arabuluculuk tutanağının iptalini talep etmiştir.
Davalı işveren ise işçinin iş sözleşmesinin haklı nedenle sonlandırıldığını, ihtiyari arabuluculuk tutanağının imzalandığını ve tutanakta yazılı bedelin ödendiğini savunarak davanın reddini istemiştir. İlk Derece Mahkemesi ve Bölge Adliye Mahkemesi, davacının iddialarını ispatlayamadığı gerekçesiyle davayı reddetmiştir.
Hukuki Değerlendirme ve Karar
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, uyuşmazlığı ihtiyari arabuluculuk tutanağının iptali noktasında ele almıştır. Yargıtay, 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu’nu (6325 sayılı Kanun) ve ilgili mevzuatı detaylı bir şekilde değerlendirerek, arabuluculuk anlaşma belgesinin hukuki niteliğini ve geçerlilik şartlarını yeniden vurgulamıştır.
Karara göre, arabuluculuk anlaşma belgesi maddi hukuka ilişkin bir borçlar hukuku sözleşmesidir. Bu sözleşmenin geçerli olabilmesi için belirli esaslı unsurların bulunması gerekmektedir:
- Arabuluculuk Faaliyetinin Gerçekleşmesi: Anlaşmanın, arabuluculuk faaliyeti sonucunda ulaşılmış olması ve sürecin başından sonuna kadar bizzat arabulucu tarafından yürütülmesi esastır. Arabuluculuk faaliyetinin kanuna uygun biçimde yürütülmediği takdirde, geçerli bir anlaşmadan söz edilemez.
- Tarafların Anlaşması: Anlaşma belgesinde tarafların hangi konularda, hangi ölçüde ve koşulda anlaştıklarının açık ve net bir şekilde belirtilmesi zorunludur. Aksi takdirde, mahkemeye erişim hakkını sınırlayıcı nitelikteki dava açmama kuralı dar yorumlanmalıdır.
- Şekil Şartı: Anlaşma belgesinde arabulucunun ve tarafların imzalarının bulunması zorunludur. Arabulucu imzası bulunmayan tutanak, arabuluculuk anlaşma tutanağı değil, adi yazılı bir sözleşme niteliğindedir.
Yargıtay, bu temel şartların yanı sıra, arabuluculuğun ön koşulunun taraflar arasında somut bir hukuk uyuşmazlığının varlığı olduğuna dikkat çekmiştir. Ortada somut bir uyuşmazlık bulunmadığı halde, iş sözleşmesinin sona erdirilmesi ve feshin sonuçlarına ilişkin muhasebe işlemlerinin yapılması için veya salt ödemeyi belgelendirmek amacıyla arabuluculuk sisteminin kullanılması, 6325 sayılı Kanun’un amacına aykırıdır ve hakkın kötüye kullanımı niteliği taşır (Türk Medeni Kanunu m. 2).
Somut olayda, Yargıtay davacının arabuluculuk anlaşma tutanağından sonra da işyerinde çalışmaya devam ettiğini tespit etmiştir. Ayrıca, arabuluculuk tutanağının kendi içerisinde çelişkili ifadeler içerdiği (hem istifa hem de kıdem/ihbar tazminatı ödemesi) ve arabuluculuk sürecinin 6325 sayılı Kanun hükümlerine uygun olarak yürütülmediği sonucuna varmıştır. Bu gerekçelerle, İlk Derece Mahkemesi ve Bölge Adliye Mahkemesinin davanın reddine ilişkin kararlarını hatalı bularak, Bölge Adliye Mahkemesi kararının ortadan kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar vermiştir.
Yorum
Yargıtay’ın bu kararı, iş hukukunda ihtiyari arabuluculuk anlaşma tutanaklarının geçerliliğine ilişkin önemli bir emsal teşkil etmektedir. Karar, arabuluculuk sürecinin sadece bir imza formalitesinden ibaret olmadığını, aksine gerçek bir uyuşmazlığın çözümü için sistematik ve yasalara uygun bir süreç olması gerektiğini açıkça ortaya koymuştur. Özellikle, işverenlerin iş sözleşmesinin feshi veya işçilik alacaklarının ödenmesi gibi süreçleri, henüz bir uyuşmazlık oluşmadan arabuluculuk yoluyla çözmeye çalışmasının hukuken kabul edilemez olduğu vurgulanmıştır.
Bu karar, hem işverenler hem de işçiler için ciddi hukuki sonuçlar doğurabilir. İşverenlerin, olası bir uyuşmazlıkta geçerli ve bağlayıcı bir arabuluculuk anlaşması yapmak istemeleri halinde, sürecin yasal mevzuata ve Yargıtay içtihatlarına uygun yürütülmesine azami dikkat göstermeleri gerekmektedir. Aksi takdirde, imzalanan anlaşma tutanakları mahkemelerce iptal edilebilir ve dava yolu yeniden açılabilir. İşçiler açısından ise, irade fesadına uğratıldıklarını veya usulüne uygun bir arabuluculuk faaliyeti yürütülmediğini düşündükleri durumlarda hukuki yollara başvurma haklarının korunduğu bir kez daha teyit edilmiştir.
Türkyılmaz Hukuk Bürosu olarak, iş hukuku alanındaki güncel Yargıtay kararlarını yakından takip ediyor, müvekkillerimize arabuluculuk süreçlerinde ve iş davalarında en doğru hukuki danışmanlık ve temsil hizmetini sunuyoruz. Hukuki süreçleriniz hakkında profesyonel destek almak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Karar Künyesi
- MAHKEMESİ: Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi
- SAYISI: 2024/3069 E., 2024/3367 K.
- İLK DERECE MAHKEMESİ: Alanya 3. İş Mahkemesi
- SAYISI: 2022/266 E., 2023/364 K.
- YARGITAY KARAR TARİHİ: 12.05.2025
- YARGITAY ESAS/KARAR: 2025/1656 E., 2025/4292 K.
SIKÇA SORULAN SORULAR
-
İhtiyari arabuluculuk tutanağı hangi hallerde iptal edilebilir?
Gerçek bir uyuşmazlık bulunmadan imzalatılan, arabulucu huzurunda yapılmayan veya irade fesadı (baskı, kandırma) altında imzalanan tutanaklar Yargıtay kararları doğrultusunda iptal edilebilir.
-
Arabulucu olmadan imzalanan anlaşma belgeleri geçerli midir?
Hayır, geçerli değildir. Bir belgenin arabuluculuk tutanağı sayılabilmesi için sürecin bizzat arabulucu tarafından yürütülmesi ve belgede arabulucunun imzasının bulunması zorunludur.
-
İstifa ederken arabuluculuk belgesi imzalamak güvenli mi?
Eğer ortada gerçek bir hukuki uyuşmazlık yoksa ve sadece ödemeyi belgelendirmek amacıyla imza atılıyorsa, bu durum hakkın kötüye kullanımı sayılabilir ve tutanağın geçersizliğine yol açabilir.
-
Arabuluculuk tutanağı iptal edilirse ne olur?
Tutanağın mahkemece iptal edilmesi durumunda, taraflar arasındaki uyuşmazlık hiç çözülmemiş sayılır ve işçi, alacakları için yeniden dava açma hakkını elde eder.
