İşveren Beni Başka Bir Şubeye Gönderiyor, Gitmek Zorunda mıyım?

İşvereniniz sizi bir sabah başka bir şehirdeki şubeye göndermek istediğinde, ailenizi ve hayatınızı yerinden etmek zorunda mısınız diye düşünürsünüz.

Sözleşmede nakil yetkisi (saklı kayıt) olup olmamasının önemini, haklı fesih hakkınızı ve Yargıtay’ın şube değişikliği kararlarını anlatıyoruz.

Çalışma Koşullarında Esaslı Değişiklik ve Şube Değişikliğinin Hukuki Boyutu

İş Hukuku sistemimizin anayasası konumunda olan 4857 sayılı İş Kanunu‘nun 22. maddesi, “Çalışma koşullarında değişiklik ve iş sözleşmesinin feshi” başlığını taşır ve işçinin çalışma düzeninin keyfi olarak bozulmasını engeller. Bu emredici yasa maddesine göre; işveren, iş sözleşmesiyle veya işyeri uygulamasıyla oluşan çalışma koşullarında esaslı bir değişikliği ancak durumu işçiye yazılı olarak bildirmek suretiyle yapabilir.

İşçinin çalıştığı lokasyonun (şubenin, mağazanın, fabrikanın) değiştirilmesi, doğrudan doğruya “çalışma koşullarında esaslı değişiklik” niteliğindedir. İşveren size sözlü olarak “Yarın X şubesine gidiyorsun” diyemez. Yasanın koyduğu katı ve aşılmaz prosedür şu şekilde işlemek zorundadır:

Eğer işveren bu yazılı prosedürleri işletmeden “Gitmiyorum diyorsan kapı orada, kovuldun” derse, bu haksız ve usulsüz bir fesihtir. Derhal 1 aylık hak düşürücü süre içinde arabulucuya başvurarak İşe İade Davası açma ve boşta geçen süre ücretleri ile işe başlatmama tazminatlarını alma hakkınız doğar.

En Büyük İşveren Tuzağı: “Sözleşmende Nakil Yetkisi (Saklı Kayıt) Var”

Şube değişikliğine itiraz eden bir işçinin, şirket yetkilileri veya İnsan Kaynakları departmanı tarafından en sık maruz kaldığı psikolojik baskı şudur: “İşe girerken imzaladığın sözleşmenin 5. maddesinde ‘İşçi, işverenin aynı il sınırları içindeki veya Türkiye genelindeki tüm şubelerinde görevlendirilmeyi peşinen kabul eder’ yazıyor. İmzan var, mecbur gideceksin!”

Hukukta bu duruma “işverenin genişletilmiş yönetim hakkı” veya “saklı kayıtlar” denir. Ancak, işçilerimizin düştüğü en büyük yanılgı, bu imzanın kendilerini işverenin kölesi yaptığına inanmalarıdır. Oysa Türk Medeni Kanunu’nun 2. maddesinde yer alan “Dürüstlük Kuralı”, işverenin bu hakkı kötüye kullanmasını kesin olarak yasaklamıştır.

Yargıtay kararlarında çok net bir biçimde ifade edildiği üzere; işverene tek yanlı değişiklik yapma yetkisi veren sözleşme hükümlerinin mutlak bir anlam ifade etmeyip, dürüstlük kuralına uygun olarak kullanılması gerekir. İş sözleşmesindeki nakil yetkisi (başka şubeye gönderme hakkı), sadece ve sadece “işin ve işletmenin gerçek bir gerekliliği” varsa kullanılabilir.

Hangi Durumlarda “Sözleşmede Yazan Nakil Maddesi” Geçersiz Sayılır?

Başka Şubeye Gönderilmeye Zorlanan İşçinin Haklı Fesih (İstifa) ve Tazminat Hakları

İşvereniniz sizi rızanız olmadan, mevcut durumunuzu zorlaştıracak uzak bir şubeye gönderiyorsa ve bu yeni yere gitmeyi reddediyorsanız, yasal haklarınız devasa boyuttadır.

4857 sayılı İş Kanunu’nun 24. maddesinin (II) numaralı bendinin (f) alt bendine göre; “Çalışma şartları uygulanmazsa”, işçi iş sözleşmesini sürenin bitimini beklemeden veya bildirim süresi tanımadan haklı nedenle derhal feshedebilir. İşyerinizin değiştirilmesi ve çalışma şartlarınızın ağırlaştırılması aynı zamanda sözleşme koşullarının size uygulanmaması anlamına gelir ve bu durum size noterden ihtarname çekerek tazminatlı istifa hakkı verir.

Haklı nedenle işten ayrıldığınızda (istifa ettiğinizde) elde edeceğiniz haklar şunlardır:

(Önemli Not: İşçinin uzak şubelere gönderilip günde 4-5 saat yollarda heba edilmesi, aşırı yorgunluğa ve dikkatsizliğe yol açarak iş kazalarına zemin hazırlamaktadır. Bu tür haksız uygulamalar altındayken yaşanacak olası bir iş kazasında işverenin ağır kusur sorumluluğu doğar. Olası mağduriyetlerin hukuki sonuçlarını öğrenmek için İş Kazası Tazminatı Hesaplama ve zorla fazla mesaiye bırakılma durumları için Fazla Çalışma(Mesai) Ücreti Hesaplama sayfalarımızı incelemenizi tavsiye ederiz.)

Yargıtay’ın Şube (İşyeri) Değişikliği Hakkındaki Emsal Kararları

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu (YHGK), işverenlerin sözleşmedeki “nakil yetkisi” maddesini bir kırbaç gibi kullanarak işçileri istifaya zorlamasını engellemek adına son derece hayati kararlara imza atmıştır.

• Antalya – Kumluca Sürgünü Kararı (YHGK, 14/09/2021, 2018/926 E. – 2021/983 K.): Bu emsal kararda; Antalya il merkezinde çalışan bir işçinin, işverenin tek taraflı talimatıyla Kumluca ilçesine (yaklaşık 1,5 saatlik mesafeye) görevlendirilmesi incelenmiştir. İşçi, çocuğunun okulunu ve sağlık durumunu gerekçe göstererek gitmek istememiştir. Yargıtay, günlük 1,5 saatlik zaman ve masraf kaybı yaşatacak bu görevlendirmenin doğrudan doğruya “iş sözleşmesinde esaslı değişiklik” niteliğinde olduğunu açıkça tescillemiş ve işçinin rızası olmadığı için bu kararın geçersiz olduğuna hükmetmiştir.
• Sürgün ve Hak Kötüye Kullanımı Kararı (YHGK, 18/03/2021, 2021/112 E. – 2021/294 K.): İş sözleşmesinde işverenin Türkiye’nin her yerine nakil yetkisi bulunduğuna dair açık bir madde bulunmasına rağmen, bir işçi işverenin talimatıyla başka bir ile nakledilmek istenmiştir. Yargıtay, “Sözleşmede bu madde olsa bile, işverenin gerçekten o yeni işyerinde işçiye ihtiyacı olup olmadığı araştırılmalıdır” demiştir. Yüksek mahkemeye göre; eğer o şubede personel ihtiyacı yoksa ve işveren sırf tazminatları ödememek amacıyla (işçinin gidemeyeceğini bilerek) onu oraya naklediyorsa, bu nakil yetkisinin “dürüstlük kurallarına uygun kullanıldığı söylenemez” ve işçi iş sözleşmesini haklı nedenle feshederek tazminatını alabilir.

Avukat Değerlendirmesi ve Sonuç

İşvereninizin sizi başka bir şubeye veya şehre göndermesi her zaman geçerli değil. 4857 sayılı İş Kanunu’nun 22. maddesi, işverenin yazılı tebligat yapmasını ve sizin bu bildirime 6 iş günü içinde yazılı onay vermenizi şart koşuyor.

En büyük hata, panikle işi bırakmak veya kendi rızamla X şubesine gitmeyi kabul ediyorum ya da tüm haklarımı alarak istifa ediyorum yazan matbu evrakı okumadan imzalamak.

İşyeri değişikliğinin geçerli olabilmesi için ya sözleşmede bu yönde açık bir yetki bulunmalı ya da değişikliğin yazılı olarak bildirilip işçi tarafından altı iş günü içinde yazılı olarak kabul edilmiş olması gerekir. Kabul edilmeyen bir değişiklik işçiyi bağlamaz ve buna dayanılarak yapılan fesih geçersizdir. İş Hukuku alanındaki deneyimimizle, başka bir şubeye gönderildiyseniz ve bunun sözleşmenize göre mümkün olup olmadığını öğrenmek istiyorsanız, iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.

SIKÇA SORULAN SORULAR

İLGİLİ YAZILAR