Mahkemenin Verdiği Adli Para Cezası Ödenmezse Hapse Girer miyim?

Mahkemenin verdiği adli para cezasını ödemezseniz hemen hapse girmezsiniz. Ceza önce gün olarak hapse çevrilir ve sizin kamuya yararlı bir işte çalıştırılmanıza karar verilir: her 2 saat çalışma 1 gün sayılır. Cezaevi ancak bu çalışmaya gitmezseniz ya da programa uymazsanız gündeme gelir; o zaman da kalan süre açık cezaevinde çektirilir.

Trafik cezası gibi idari para cezaları ise hiçbir durumda hapse dönmez; ödenmezse vergi dairesince tahsil edilir. Karşılıksız çek cezası ise bu kuralın istisnasıdır ve ödenmezse doğrudan hapse çevrilir.

Adli Para Cezası ile Trafik Cezası Arasındaki Fark

Adli para cezası, Türk Ceza Kanunu kapsamında bir suç nedeniyle mahkemenin verdiği cezadır. Gün olarak belirlenir: en az 5, kural olarak en fazla 730 gün. Mahkeme bir günün karşılığını da ayrıca belirler; bu tutar 12 Mart 2024’ten sonra işlenen suçlarda 100 TL ile 500 TL, daha önce işlenenlerde 20 TL ile 100 TL arasındadır. Örneğin 200 gün ve günlüğü 100 TL ise ceza 20.000 TL olur.

Trafik cezası, belediye zabıtası cezası ya da vergi cezası gibi yaptırımlar ise idari para cezasıdır. Bunlar suç değil kabahattir ve mahkeme değil idare tarafından verilir. Kararın üzerinde “adli para cezası” mı “idari para cezası” mı yazdığına bakmanız, neyle karşı karşıya olduğunuzu ilk bakışta gösterir.

Ödenmezse Adım Adım Ne Olur

5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun 106. maddesi süreci adım adım düzenler.

Karar kesinleşince dosya infaz savcılığına gider ve savcılık 30 gün içinde size bir ödeme emri gönderir. Ödeme emrinde cezanın tutarı ve ödeme süresi yazar; uygulamada bu süre tebliğden itibaren 30 gündür.

Bu süre içinde ödeme yapmazsanız, savcı ödenmeyen kısma karşılık gelen gün sayısını hapse çevirir ve aynı kararla sizin kamuya yararlı bir işte çalıştırılmanıza karar verir. Bu sizin talebinize bağlı değildir; 2014’ten beri kanun bunu kendiliğinden öngörür. Denetimli serbestlik müdürlüğü günde en az 2, en fazla 8 saat olacak şekilde bir program belirler ve 2 saatlik çalışma 1 gün sayılır.

Programa uymazsanız, denetimli serbestlik görevlilerinin uyarılarına rağmen işe gitmezseniz, çalıştığınız günler düşülür ve kalan sürenin tamamı açık ceza infaz kurumunda çektirilir. Bu noktada hakkınızda yakalama emri çıkabilir. Kamuya yararlı işin nasıl yürüdüğünü kamuya yararlı işte çalışma yazısında ayrıntılı anlattık.

Ne Kadar Hapis Yatılır

Hapse çevirmede her gün para cezası bir gün hapis sayılır. 200 gün adli para cezası ödenmezse 200 gün hapse çevrilir; kamuya yararlı işte çalışırsanız bu 400 saatlik çalışmaya karşılık gelir.

Kanun bir üst sınır da koyar: para cezası yerine çektirilecek hapis 3 yılı geçemez, birden fazla hükümde bu sınır 5 yıldır. Bu hapiste koşullu salıverilme ve erteleme uygulanmaz, her gün tam yatılır. Sınır dolduğu halde cezanın bir kısmı karşılanmamışsa, kalan kısım vergi dairesine gönderilip tahsil edilir.

Yargılama sırasında gözaltında ya da tutuklu geçirdiğiniz günler de para cezasından düşülür. Ödeme emrindeki tutarın bu günler düşülerek hesaplandığını kontrol edin.

Kısmi ödeme de boşa gitmez. Örneğin günlüğü 100 TL olan 200 günlük bir cezada 10.000 TL öderseniz, 100 gün düşer; kalan 100 gün için kamuya yararlı işte 200 saat çalışmanız ya da bu süreyi çekmeniz gerekir. Her ödemeden sonra kalan gün sayısını ilamat bürosundan yazılı olarak öğrenin, çünkü program kalan güne göre yeniden düzenlenir.

Geç Ödeme ve Taksit

Ödeme süresini kaçırdıysanız bile ödeme yapabilirsiniz. Kanuna göre hükümlü, hapis yattığı ya da kamuya yararlı işte çalıştığı günlerin dışında kalan günlere karşılık gelen parayı ödediği anda hapisten çıkarılır ya da çalışması sona erer. Yani geç ödeme her aşamada sonuç doğurur; cezaevine girdikten sonra ödeme yapmanın sonuçlarını kalan para cezasını ödeyip çıkma yazısında anlattık.

Taksit için iki ayrı yol vardır. Birincisi, mahkemenin hüküm verirken cezayı taksitlendirmesidir: Türk Ceza Kanunu 52. maddeye göre taksit süresi 2 yılı geçemez ve taksit sayısı 4’ten az olamaz. Mahkeme dilerse taksit yerine en fazla 1 yıl ödeme süresi de verebilir.

İkincisi, hükümde taksit yoksa kanunun tanıdığı haktır: ödeme emrinden sonraki 1 ay içinde cezanın üçte birini ödeyip talep ederseniz, kalan kısmı birer ay arayla iki eşit taksitte ödeyebilirsiniz. Ayrıntılar adli para cezasının taksitle ödenmesi yazısında.

Her iki yolda da bir taksit zamanında ödenmezse kalan tutarın tamamı istenir ve ödenmeyen kısım hapse çevrilir. Taksit planını gerçekçi kurun; ödeyemeyeceğiniz bir plan, kısa vadede rahatlatsa da sonunda sizi başa döndürür.

Trafik Cezası Hapse Döner mi

Hayır. Trafik cezası bir idari para cezasıdır ve Kabahatler Kanunu 17. maddeye göre ödenmezse 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre vergi dairesince tahsil edilir. Bu, gecikme zammı eklenmesi, maaşınıza, hesabınıza ya da aracınıza haciz konması anlamına gelebilir; ama hiçbir durumda hapis cezasına çevrilmez.

Karışıklık, trafikte işlenen bazı eylemlerin aynı zamanda suç olmasından kaynaklanır. Örneğin alkollü araç kullanma hem idari para cezası hem de belirli koşullarda trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçu nedeniyle ceza davası konusu olabilir. Ceza davasında verilen adli para cezası ödenmezse, yukarıda anlatılan süreç işler.

Karşılıksız Çekte Durum Farklı

Karşılıksız çek nedeniyle verilen adli para cezası için kanun ayrı bir kural koyar. Çek Kanunu 5. maddeye göre bu ceza ödenmezse, kamuya yararlı işte çalıştırma kararı verilmeksizin doğrudan hapis cezasına çevrilir.

Bu yüzden karşılıksız çek cezalarında ödeme emrini beklemeden harekete geçmek daha da önemlidir. Çek bedelini ödemek etkin pişmanlık hükümleri bakımından ayrıca sonuç doğurabilir; bu yolu ödeme emrinden önce değerlendirin.

İcra Takibiyle Karıştırılmasın

Adli para cezası bir borç gibi icra dairesinden takip edilmez. Ödenmezse süreç savcılık üzerinden yürür ve sonucu kamuya yararlı iş ya da hapistir.

Mahkemenin verdiği para cezasını ödemediğiniz için ayrıca icradan dava açılması söz konusu değildir. Böyle bir yazı geldiyse, bunun başka bir alacağa, örneğin mahkemenin hükmettiği yargılama giderlerine, vekâlet ücretine ya da karşı tarafın tazminatına ilişkin olup olmadığını kontrol edin. Bunlar adli para cezasından ayrı borçlardır ve icra ya da vergi dairesi yoluyla tahsil edilir.

Ödeme Emri Gelmediyse

Ödeme emri, hükümde yazan adresinize gönderilir. Kanuna göre adres değişikliğinizi mahkemeye ya da savcılığa bildirmediyseniz, hükümdeki adrese yapılan tebligat geçerli sayılır. Bu yüzden ödeme emrini görmeden süreniz işlemeye başlamış olabilir.

Ceza aldığınızı biliyor ama ödeme emri görmediyseniz beklemeyin. Dosyanızın durumunu UYAP Vatandaş Portalı üzerinden ya da infaz savcılığının ilamat bürosundan öğrenin. Ödeme emri çıkmışsa tebliğ tarihini ve kamuya yararlı işe çevirme kararı olup olmadığını sorun. Tebligat usulsüz yapıldıysa infaz hâkimliğine şikâyet yoluyla sürelerin yeniden işletilmesini isteyebilirsiniz.

Ödeme Nereye ve Nasıl Yapılır

Ödeme, cezayı infaz eden Cumhuriyet başsavcılığının ilamat bürosunun bildirdiği hesaba ya da adliye veznesine yapılır. Dekontta dosya numarasını, adınızı ve T.C. kimlik numaranızı eksiksiz yazın; eksik bilgiyle yapılan ödeme dosyaya geç düşer. Ödemeyi bir yakınınız da yapabilir.

Ödemeden sonra dekontu ilamat bürosuna iletin ve dosyanın kapandığını yazılı olarak teyit edin. Kamuya yararlı işe çevirme kararı verilmişse, denetimli serbestlik müdürlüğüne de ödeme yaptığınızı bildirin.

Ödeyemiyorsanız Ne Yapabilirsiniz

Kamuya yararlı işte çalışma, ödeme gücü olmayanlar için kanunun öngördüğü yoldur ve bunu ceza olarak değil cezayı bitirmenin bir yolu olarak düşünün. Program belirlenirken çalışma saatleriniz, işiniz ve sağlık durumunuz sorulur; günlük süre 2 ile 8 saat arasında belirlendiği için düzenli bir işte çalışanlar da programı işlerine göre ayarlatabilir.

Programa katılamayacağınız bir durum çıkarsa, örneğin hastalanırsanız, bunu raporuyla birlikte hemen denetimli serbestlik müdürlüğüne bildirin. Haber vermeden işe gitmemek, uyarıya rağmen devam etmemek sayılabilir ve sonunda kalan sürenin cezaevinde çektirilmesine yol açar.

Ödeme Sicil Kaydını Siler mi

Cezayı ödemek mahkûmiyet kaydını kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Adli sicil kaydı, ceza infaz edildikten sonra sicilden silinir ve arşiv kaydına alınır. Bu yüzden ödeme yaptıktan sonra infazın tamamlandığını gösteren yazıyı almanız, ileride sicil kaydınızla ilgili bir işlemde işinize yarar. Ödeme yapmayıp cezayı kamuya yararlı işte çalışarak bitirmeniz de infazın tamamlanması sayılır ve aynı sonucu doğurur.

Çocuklarda Hapse Çevirme Yoktur

Suçu 18 yaşından küçükken işleyenlerin adli para cezası ödenmezse hapse çevrilemez. Bu durumda ödenmeyen tutar doğrudan vergi dairesince tahsil edilir. Ayrıntılar çocukların para cezası yazısında.

Sonuç

Mahkemenin verdiği adli para cezası ödenmezse önce kamuya yararlı işe, buna uyulmazsa açık cezaevinde hapse çevrilir; ödeme her aşamada yapılabilir ve yapıldığı gün sonuç doğurur. Trafik cezası gibi idari para cezaları hapse dönmez, vergi dairesince tahsil edilir. Karşılıksız çek cezası ise ödenmezse doğrudan hapse çevrilir.

Hakkınızda bir ödeme emri ya da hapse çevirme kararı varsa ve ne yapacağınızı bilmiyorsanız iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz. Diğer konular için infaz hukuku sayfamıza bakabilirsiniz.

SIKÇA SORULAN SORULAR

İLGİLİ YAZILAR