Senet İcraya Verilirse Ne Olur? Ödediyseniz 5 Gün İçinde İtiraz

Senet icraya verildiğinde borçluya kambiyo senetlerine özgü bir ödeme emri gelir: borcu 10 gün içinde ödemesi, itirazı varsa 5 gün içinde icra mahkemesine bildirmesi istenir. Süresinde ödeme ya da itiraz yapılmazsa maaşa, banka hesabına, araca ve eve haciz gelebilir.

Senedi daha önce ödediğiniz halde icraya konulduysa, ödeme emrinin tebliğinden itibaren 5 gün içinde icra mahkemesine itiraz edin ve ödemeyi gösteren dekontu ya da alacaklının imzaladığı makbuzu ekleyin. Belgede bu senede açıkça atıf yoksa icra mahkemesi itirazı reddedebilir; o zaman genel mahkemede menfi tespit davası yolu kalır.

Senet İcraya Verilince Ne Olur

Alacaklı bonoyu icra dairesine verdiğinde, icra müdürü senedin şekil şartlarını inceler ve borçluya kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla ödeme emri gönderir. İcra ve İflas Kanunu 168. maddesine göre bu ödeme emrinde borcun 10 gün içinde ödenmesi istenir ve borçluya, borçlu olmadığını, borcun ödendiğini ya da zamanaşımına uğradığını 5 gün içinde icra mahkemesine bildirmesi ihtar edilir. Senetteki imza size ait değilse bunu da 5 gün içinde ayrıca bildirmeniz gerekir.

Kambiyo takibinin en önemli farkı şudur: itiraz icra dairesine değil icra mahkemesine yapılır ve itiraz etmek takibi kendiliğinden durdurmaz. Kanunun 169. maddesine göre borca itiraz, satış dışındaki icra işlemlerini durdurmaz; yani itiraz ettiğiniz halde maaşınıza ya da hesabınıza haciz gelebilir. Takibin durması için icra mahkemesinin geçici durdurma kararı vermesi gerekir.

Hiç itiraz etmez ve ödeme yapmazsanız takip kesinleşir. Alacaklı haciz isteyebilir ve sizden mal beyanında bulunmanız istenir. Senet borcunu ödememenin sonucu hapis değil, haczedilen malların satılması ve alacağın faiziyle birlikte tahsilidir; ancak mal beyanında bulunmamak ayrı yaptırımlar doğurur.

Ödediğiniz Senet İcraya Konulduysa

Senedi ödediğiniz halde alacaklı onu icraya koyduysa, yapmanız gereken itiraz borca itirazdır, yani borcun ödendiği, hukuki adıyla itfa edildiği itirazıdır. Bu itirazın süresi ödeme emrinin tebliğinden itibaren 5 gündür ve hak düşürücüdür.

İtirazınızı icra dairesine giderek sözlü yapmayın; icra mahkemesine dilekçeyle başvurun. Dilekçeye ödeme belgelerinizi ekleyin ve takibin geçici olarak durdurulmasını da isteyin. Dosyanızın durumunu ve tebliğ tarihini UYAP Vatandaş Portalından kontrol edebilirsiniz. Süre, ödeme emrinin size tebliğ edildiği günü izleyen günden başlar; son gün resmî tatile denk gelirse, süre tatili izleyen ilk iş günü biter. Tebliğ zarfını ve tebliğ tarihini gösteren belgeyi saklayın.

İcra mahkemesine verdiğiniz dilekçede şunlar açıkça yazmalıdır: icra dosya numarası, ödeme emrinin tebliğ tarihi, senedin tanzim ve vade tarihleri, ödemeyi hangi tarihte hangi yolla yaptığınız ve ekte sunduğunuz belgeler. Takibin geçici olarak durdurulmasını da aynı dilekçede isteyin.

Ödemeyi Nasıl İspatlarsınız

İcra mahkemesi dar yetkili bir mahkemedir: tanık dinlemez, uzun inceleme yapmaz. Kanunun 169/a maddesine göre borcun ödendiği ancak resmî ya da imzası alacaklı tarafından ikrar edilmiş bir belgeyle ispatlanabilir.

Bu belgeler genellikle iki türlüdür. Birincisi banka dekontudur. Ödemeyi bankadan yaptıysanız, dekontun açıklama kısmında senedin tanzim tarihi, vade tarihi ya da bedeli gibi o senede açıkça işaret eden bir bilgi bulunmalıdır. İkincisi alacaklının imzaladığı makbuz ya da ibranamedir; elden ödeme yaptıysanız, alacaklının ıslak imzasını taşıyan ve senedi tarif eden bir belge almış olmanız gerekir.

Yargıtay 12. Hukuk Dairesi bu konuda nettir: “sunulan ödeme belgesinin takip konusu borçla ilgili olarak verildiğinin kabulü için, belgede takip dayanağına açıkça atıf yapılması zorunludur.” Takibe konu senede atıf içermeyen havale makbuzlarıyla yapılan itiraz reddedilmiştir (12. HD, 2009/4070 E., 2009/11842 K.). Yani açıklaması boş bir EFT, alacaklı paranın başka bir borç için gönderildiğini söylerse icra mahkemesinde yetmeyebilir.

Alacaklı Makbuzdaki İmzayı İnkâr Ederse

Elden ödeme yapıp alacaklının imzasını taşıyan bir makbuz aldıysanız ve alacaklı bu imzanın kendisine ait olmadığını söylerse, icra mahkemesi imza incelemesi yaptırır. İmzanın alacaklıya ait olduğu anlaşılırsa itirazınız kabul edilir ve alacaklı, belgenin ilgili olduğu tutarın yüzde onu oranında para cezasına mahkûm edilir.

Senedin kendisindeki imza size ait değilse, bu farklı bir itirazdır ve aynı 5 günlük süre içinde ayrıca yapılmalıdır. Bunun usulünü senetteki imza benim değil yazısında anlattık.

Tazminat: İki Yönlü Bir Risk

İtirazınız icra mahkemesince esasa ilişkin nedenlerle kabul edilirse ve alacaklının kötü niyetli ya da ağır kusurlu olduğu anlaşılırsa, alacaklı takip konusu alacağın yüzde yirmisinden az olmamak üzere tazminata mahkûm edilir. Ödenmiş bir senedi bilerek icraya koyan alacaklı bu riskle karşı karşıyadır.

Ama aynı kural ters yönde de işler: takip geçici olarak durdurulmuş ve itirazınız reddedilmişse, bu kez siz alacaklının talebiyle aynı oranda tazminat ödemek zorunda kalabilirsiniz. Bu yüzden itirazınızı yalnızca elinizde senede atıf yapan bir ödeme belgesi varsa icra mahkemesinde yapın; belge zayıfsa doğrudan menfi tespit davasını düşünün.

Senet Bankaya ya da Avukata Verildiyse

Satıcılar çoğu zaman aldıkları senetleri tahsil için bankaya ya da bir avukata verir. Senet bankaya tahsile verildiyse, banka vadede senedi size ibraz eder; ödemezseniz banka senedi protesto ettirip alacaklıya iade edebilir ve alacaklı icraya koyar. Senet avukata verildiyse, avukat alacaklı adına takip başlatır ve ödeme emri yine aynı kurallarla gelir.

Bu durumda ödemeyi kime yaptığınız önemlidir. Senedi bankaya ya da avukata devredilmiş gördüğünüz halde doğrudan satıcıya ödeme yaparsanız, ödemenin senede ilişkin olduğunu ispat etmek zorlaşabilir. Ödemeyi senedi ibraz edene yapın ve karşılığında senedin kendisini teslim alın.

Kısmi Ödeme Yaptıysanız

Borcun bir kısmını ödediyseniz, itirazınızı yalnızca ödediğiniz kısım için yaparsınız; kalan kısım için takip devam eder. Bu durumda dilekçenizde hangi tutarı hangi tarihte ödediğinizi ve hangi belgeyle ispat ettiğinizi ayrı ayrı gösterin. Ödenmeyen kısım için alacaklıyla bir ödeme planı yapmak, haciz işlemlerini durdurmanın pratik yolu olabilir; bu anlaşmayı da yazılı yapın.

Senet Zamanaşımına da Uğradıysa

Senedin vadesinden itibaren 3 yıl geçmişse, ödeme itirazınızın yanında zamanaşımı itirazında da bulunabilirsiniz; ikisi aynı 5 günlük süre içinde ve aynı dilekçede ileri sürülebilir. Zamanaşımı itirazı senedin üzerindeki tarihe göre incelendiği için ispatı daha kolaydır. Ayrıntıları tarihi geçmiş senet yazısında anlattık.

5 Günü Kaçırdıysanız: Menfi Tespit Davası

5 günlük süreyi kaçırdıysanız ya da elinizdeki belge icra mahkemesinin aradığı nitelikte değilse, yolunuz kapanmış değildir. Kanunun 72. maddesine göre borçlu, icra takibinden önce ya da takip sırasında borçlu olmadığını ispat için genel mahkemede menfi tespit davası açabilir. Bu davada tanık, ticari defter ve yemin dahil her türlü delil kullanılabilir.

Takipten sonra açılan menfi tespit davasında takip doğrudan durdurulamaz. Ancak alacağın yüzde on beşinden az olmamak üzere teminat gösterirseniz, mahkemeden icra veznesindeki paranın alacaklıya verilmemesini isteyebilirsiniz. Parayı ödemek zorunda kaldıysanız, ödemeden itibaren 1 yıl içinde istirdat davasıyla geri isteyebilirsiniz. Bu yolları haksız yere icraya verildim yazısında ayrıntılı anlattık.

Takip Kesinleştikten Sonra Ödediyseniz

Takip kesinleştikten sonra borcu alacaklıya doğrudan ödediyseniz ve alacaklı icra dosyasını kapatmıyorsa, Kanunun 71. maddesi devreye girer. Bu madde, takibin kesinleşmesinden sonraki devrede borcun ödendiğini noterden tasdikli ya da imzası ikrar edilmiş bir belgeyle ispat eden borçlunun, takibin iptalini her zaman icra mahkemesinden isteyebileceğini düzenler.

Bu madde, takipten önce yapılmış ödemeler için değil, takip kesinleştikten sonraki ödemeler içindir. Takipten önce yapılmış bir ödemeyi ileri sürmenin yolu 5 günlük itiraz ya da menfi tespit davasıdır.

Alacaklı Takipten Vazgeçebilir mi

İcraya verilen senet geri çekilebilir: alacaklı takipten vazgeçebilir ya da takibi durdurabilir. Ödediğinizi kanıtlayan belgeyi alacaklıya ya da avukatına gösterdiğinizde, alacaklının takipten feragat etmesi çoğu zaman en hızlı çözümdür. Feragat ederse icra müdürü dosyayı kapatır ve konulmuş hacizler kaldırılır.

Bu görüşmeyi yaparken 5 günlük itiraz sürenizi beklemeyin. Alacaklı feragat edeceğini söylese bile, süre dolmadan itiraz dilekçenizi icra mahkemesine verin; sözlü vaatlere güvenip süreyi kaçırmak sizi menfi tespit davasına mecbur bırakır.

Senedi Öderken Nelere Dikkat Etmelisiniz

Senedi öderken asıl senedi mutlaka geri alın. Kambiyo senedi elinde olan kişi alacaklı sayılır; ödediğiniz halde senedi alacaklıda bıraktıysanız, o senet başkasına ciro edilip icraya konabilir.

Ödemeyi elden değil bankadan yapın ve açıklamaya senedin tanzim tarihini, vade tarihini ve bedelini yazın. Kısmi ödeme yapıyorsanız alacaklıdan senedin arkasına ya da ayrı bir belgeye ödeme kaydı düşmesini isteyin. Bu birkaç dakikalık özen ve saklanan belgeler, ileride icra mahkemesinde kazanmanızla kaybetmeniz arasındaki farkı yaratır.

Sonuç

Senet icraya verilince borçluya 10 gün ödeme ve 5 gün itiraz süresi veren bir ödeme emri gelir; itiraz icra mahkemesine yapılır ve takibi kendiliğinden durdurmaz. Senedi ödediyseniz, senede açıkça atıf yapan dekont ya da imzalı makbuzla 5 gün içinde icra mahkemesine itiraz edin. Süreyi kaçırdıysanız ya da belgeniz zayıfsa genel mahkemede menfi tespit davası açabilir, ödemek zorunda kaldıysanız 1 yıl içinde istirdat isteyebilirsiniz.

Ödediğiniz bir senet icraya konulduysa ve süreniz işliyorsa iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz. Diğer konular için icra hukuku sayfamıza bakabilirsiniz.

SIKÇA SORULAN SORULAR

İLGİLİ YAZILAR