Borcumdan Dolayı Eşime ve Aileme Haciz Gelir mi? Ev, Araba, Hesap

Sizin borcunuzdan dolayı eşinizin ya da ailenizin kendi adına kayıtlı evine, arabasına, maaşına veya banka hesabına haciz konulamaz. Türk Medeni Kanunu 224. maddesi bunu açıkça söyler: eşlerden her biri kendi borçlarından kendi malvarlığıyla sorumludur. Eşiniz borcunuza kefil olmadıysa ya da borcu sizinle birlikte imzalamadıysa, alacaklı onun malına dokunamaz.

Risk iki yerde doğar. Birincisi, aynı evde yaşıyorsanız evdeki eşyanın kanunen sizin olduğu varsayılır ve eşinizin eşyası da haczedilebilir. İkincisi, borç doğduktan sonra malınızı eşinize ya da bir yakınınıza devrettiyseniz, alacaklı bu devri iptal ettirebilir. Aşağıda her durumu ayrı ayrı ve haciz gelirse izlenecek adımlarla birlikte anlatıyoruz.

Kısaca: Borcunuzdan Dolayı Neye Haciz Gelir, Neye Gelmez

Tablo en sık sorulan varlıkları tek bakışta gösteriyor. Ayrıntılar ilgili bölümlerde.

Borç Kişiseldir: Kefil Olmayan Eş Sorumlu Değildir

Bir kişinin imzaladığı senet, çektiği kredi ya da girdiği ticari borç yalnızca kendisini bağlar. Eşiniz, anneniz, babanız veya çocuğunuz bu borca kefil olmadıkça ya da borçlu olarak imza atmadıkça, kendi adlarına kayıtlı mallarla sorumlu tutulamaz. Evli olmak veya aynı soyadını taşımak tek başına sorumluluk doğurmaz.

Tek istisna ailenin günlük ihtiyaçlarıdır. Medeni Kanun’a göre eşlerden her biri, ailenin sürekli ihtiyaçları için evlilik birliğini temsil eder. Bu yetkiyle yapılan işlemlerden, örneğin evin olağan alışverişlerinden, eşler birlikte sorumlu olabilir. Kredi kartı borcu, ihtiyaç kredisi veya ticari borç ise bu kapsama girmez.

Eşinizin Adına Kayıtlı Ev ve Araba

Tapuda eşiniz adına kayıtlı bir ev ya da trafikte eşiniz adına tescilli bir araba, sizin borcunuz için haczedilemez. İcra dairesi haciz yazısını borçlunun kimlik numarasıyla gönderir; eşinizin tapusu veya aracı bu sorguda çıkmaz.

Bunun tek istisnası mal kaçırmadır. İcra ve İflas Kanunu 278. maddesi 24/12/2025 tarihinde değişti. Artık aciz belgesi veya aciz belgesi yerine geçen haciz tutanağının düzenlendiği tarihten önceki 1 yıl içinde eşe, alt ve üst soya, üçüncü dereceye kadar kan ve kayın hısımlarına ve aynı evde yaşayan kişilere yapılan devirler, gerçek değeri ödendiği ispatlanmadıkça bağış sayılır ve iptal edilebilir.

Alacaklılara zarar verme kastıyla yapılan devirlerde süre çok daha uzundur. Devirden itibaren 5 yıl içinde takip yapılmışsa bu işlem de iptal edilebilir ve karşı taraf eşinizse, sizin mali durumunuzu bildiği kanunen varsayılır. Tasarrufun iptali davasının nasıl işlediğini ayrı bir yazıda anlattık.

İcra Borcum Var, Eşimin Adına Araba Alabilir miyim

Eşiniz kendi parasıyla, kendi adına araba alabilir ve bu araç sizin borcunuzdan haczedilemez. Sorun, aracın parasının sizden çıkmasıdır. Bedeli sizin hesabınızdan ya da sizin gelirinizle ödenen bir araç eşiniz adına tescil edilirse, alacaklı bunun sizin malınız olduğunu ve mal kaçırmak için eşinizin üzerine yapıldığını iddia edebilir.

Bu durumda alacaklı iptal davası açarak aracın sizin borcunuza karşılık satılmasını isteyebilir. Eşinizin kendi geliri, kendi kredisi ve kendi hesabından yapılmış bir ödeme varsa bu iddia zayıflar. Bu yüzden ödeme kaydının kimin hesabından çıktığı, ruhsattaki isimden daha önemlidir.

Eşinizin Banka Hesabı ve Maaşı

İcra dairesi bankalara borçlunun kimlik numarasıyla haciz yazısı gönderir. Eşinizin yalnızca kendi adına açılmış hesabı bu yazının kapsamına girmez ve sizin borcunuz için bloke edilemez. Eşinizin maaşı için de aynı kural geçerlidir.

Birlikte açılmış ortak hesaplar farklıdır. Böyle bir hesapta borçluya düşen pay haczedilebilir. Eşinizin parasının bu hesapta durduğunu ispat edebiliyorsanız, haczin o kısım için kaldırılmasını isteyebilirsiniz. Kendi hesabınıza haciz geldiyse neler yapabileceğinizi banka hesabına haciz yazımızda bulabilirsiniz.

Tapuda Ortak Olan Ev

Ev tapuda eşinizle birlikte paylı olarak kayıtlıysa, haciz yalnızca sizin payınıza konur. Eşinizin payına dokunulamaz. Alacaklı sizin payınızı satışa çıkarabilir; bu durumda payınızı alan kişi eşinizle ortak hale gelir.

Mal rejimi de bu sonucu değiştirmez. Evlilikte edinilmiş mallara katılma rejimi malları kendiliğinden ortak yapmaz; her eş kendi adına kayıtlı malın sahibi olmaya devam eder. Hangi eşin olduğu ispat edilemeyen mallar ise paylı mülkiyette sayılır.

Aynı Evdeki Eşyalar: Asıl Risk Burada

Sorun genellikle borçlu olarak kayıtlı olduğunuz adrese hacze gelindiğinde başlar. İcra ve İflas Kanunu’nun 97/a maddesine göre taşınır malı elinde bulunduran onun sahibi sayılır. Borçlu ile başkaları malı birlikte kullanıyorsa bile mal borçlunun elinde kabul edilir. Buna mülkiyet karinesi denir.

Yani borçlu sizseniz ve eşinizle aynı evde oturuyorsanız, icra memuru televizyon, buzdolabı, koltuk takımı gibi ortak kullanılan eşyaların sizin olduğunu varsayarak haczedebilir. Bunun aksini ispat etmek eşinize düşer. Hiç haczedilemeyen ev eşyalarının listesini evime haciz gelir mi başlıklı yazıda anlattık.

Kanun burada önemli bir istisna tanır. Niteliği gereği kadına, erkeğe veya çocuğa ait olduğu açıkça anlaşılan eşyalar ya da meslek gereği kullanılan eşyalar o kişinin sayılır. Kadının ziynet altınları, çocuğun oyuncakları buna örnektir. Bunları haczetmek isteyen alacaklı, borçluya ait olduklarını ispat etmek zorundadır.

2021’deki değişiklikle eklenen bir kural da işinize yarar. Aynı evdeki eşya haczedildiğinde, malın sahibi olduğunu söyleyen eşiniz yediemin olmayı kabul ederse mal evden götürülmez. İcra mahkemesi takibin devamına karar verirse ancak o zaman muhafaza altına alınabilir.

Anne Babanızın Evindeki Eşyalar

Alacaklı, sizin oturmadığınız anne babanızın evine ya da eşinizin ayrı işyerine gidip oradaki eşyanın aslında sizin olduğunu iddia ederek haciz yaptırırsa kurallar tersine döner. Kanunun 99. maddesine göre mal borçlunun değil, mülkiyet iddia eden üçüncü kişinin elindeyse ve o kişi yediemin olmayı kabul ederse mal götürülmez.

Bu durumda dava açma yükü alacaklıdadır. İcra müdürü alacaklıya 7 gün süre verir. Alacaklı bu sürede icra mahkemesinde istihkak davası açmazsa, anne babanızın iddiası kabul edilmiş sayılır ve haciz kalkar.

Eşinizin Eşyası Haczedilirse Ne Yapmalısınız

İstihkak süreci İcra ve İflas Kanunu’nun 96 ve 97. maddelerinde düzenlenmiştir ve süreler kısadır.

Haciz sırasında eşiniz evdeyse, eşyanın kendisine ait olduğunu söyleyip bunu haciz tutanağına yazdırmalıdır. Evde değilse, haczi öğrendiği günden itibaren 7 gün içinde icra dairesine başvurup istihkak iddiasında bulunmalıdır.

İcra dairesi iddiayı alacaklıya ve size bildirir, itiraz için 3 gün verir. Alacaklı susarsa iddia kabul edilmiş sayılır ve haciz kalkar. Alacaklı itiraz ederse dosya icra mahkemesine gider ve mahkeme takibin devamına ya da ertelenmesine karar verir.

Eşiniz bu kararın kendisine bildirildiği günden itibaren 7 gün içinde icra mahkemesinde istihkak davası açmak zorundadır. Açmazsa o takipte iddiasından vazgeçmiş sayılır. Dava basit yargılama usulüne göre ve diğer davalardan önce görülür.

Kanun burada bir tuzak da kurar. İstihkak iddiasında bulunan kişiyle aynı evde oturanlar, haczi iddianın yapıldığı gün öğrenmiş sayılır. Aynı evde yaşayan aile bireyleri için süre, beklediğinizden çok daha erken başlayabilir.

Fatura Tek Başına Yeter mi

Çoğu zaman yetmez. Yargıtay 8. Hukuk Dairesi’nin 2020/1973 E., 2020/4698 K. sayılı kararında mülkiyet karinesinin alacaklı lehine olduğu bir dosyada, borcun doğumundan sonraki tarihleri taşıyan ve ayırt edici özellikleri bulunmayan faturaların, tanık beyanının ve adi kira sözleşmesinin karinenin aksini ispata yeterli olmadığı belirtildi.

Aynı dairenin 2019/5335 E., 2021/4492 K. sayılı kararı ise ispatın nasıl yapılabileceğini gösterir. Şirketler arasındaki bu dosyada fatura bedelinin çekle ödendiği ve paranın gerçekten el değiştirdiği ticari defterlerle ortaya konunca, mahkemeler karinenin aksinin ispat edildiğini kabul etmek zorunda kaldı.

Aile içinde de mantık aynıdır. Eşinizin adına kesilmiş, seri numarası ve modeli haczedilen malla birebir örtüşen fatura, ödemenin eşinizin kendi hesabından veya kartından yapıldığını gösteren dekont ve eşinizin kendi gelirini gösteren belgeler birlikte sunulduğunda iddia güçlenir.

Anne veya Babanızın Borcu Size Geçer mi

Anne veya babanız hayattayken onların borcundan dolayı size haciz gelmez. Durum ölümle değişir, çünkü mirasçılar mirası reddetmedikçe mirasbırakanın borçlarından da sorumlu olur.

Borçlu ölen bir yakınınızın mirasını reddetmek istiyorsanız, ölümü öğrendiğiniz günden itibaren 3 ay içinde sulh hukuk mahkemesine başvurmanız gerekir. Ölen kişinin ölüm tarihinde borca batık olduğu açıkça belliyse ya da resmen tespit edilmişse miras kanunen reddedilmiş sayılır. Yine de bunun mahkemece tespit ettirilmesi, ileride haciz geldiğinde işinizi kolaylaştırır.

Dayanaksız İstihkak İddiasının Bedeli

İstihkak davası nedeniyle takibin ertelenmesine karar verilir ve dava sonunda reddedilirse, gecikme yüzünden alacaklının zarar gördüğü miktarın yüzde 20’sinden az olmamak üzere davacı tazminata mahkûm edilir. Buna karşılık dava kabul edilir ve alacaklının kötü niyetle itiraz ettiği anlaşılırsa, alacaklı haczedilen malın değerinin yüzde 15’inden az olmamak üzere tazminat öder.

Bu yüzden istihkak iddiası belgeyle desteklenebildiği ölçüde kullanılmalıdır. Belgesi olmayan bir eşya için dava açmak, eşyanın kendisinden pahalıya mal olabilir.

Sonuç

Borcunuz yüzünden eşinizin ya da ailenizin kendi adına kayıtlı evi, arabası, maaşı ve banka hesabı haczedilemez. Asıl risk aynı evdeki eşyalarda ve borçtan sonra yakınlarınıza yapılan devirlerdedir. Haciz geldiyse eşinizin 7 günlük süreyi kaçırmaması ve iddiasını ödeme belgeleriyle desteklemesi sonucu belirler.

Eşinize ya da ailenize ait bir mal haczedildiyse ve istihkak yoluna gitmek istiyorsanız iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz. Diğer icra sorularınız için icra hukuku sayfamıza bakabilirsiniz.

SIKÇA SORULAN SORULAR

İLGİLİ YAZILAR