Şirketim Borca Battı, Hacizleri Durdurmak İçin Konkordato Nasıl İlan Edilir?

Şirketiniz borç ödeyemez duruma geldiyse, hacizleri durdurup borçlarınızı yeniden yapılandırmak için konkordato ilan etmeniz mümkün. Mahkemeye sunacağınız belgelerin eksiksiz olması, bu sürecin başarısını doğrudan belirliyor.

Geçici ve kesin mühlet süreçlerinin nasıl işlediğini, mühletin hacizleri nasıl durdurduğunu ve konkordatonun oylanıp mahkemece tasdik edilme sürecini anlatıyoruz.

Konkordato Nedir ve Hukuki Altyapısı Nasıldır?

Toplumda genellikle iflas ile karıştırılan veya iflasın bir önceki adımı gibi algılanan konkordato, aslında iflası önleyen, şirketi yaşatmayı hedefleyen ve borçluyu alacaklıların yıkıcı haciz baskısından kurtaran bir “yeniden yapılandırma” sözleşmesidir.

2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu (İİK) m. 285 uyarınca; borçlarını, vadesi geldiği hâlde ödeyemeyen veya vadesinde ödeyememe tehlikesi altında bulunan herhangi bir borçlu, vade verilmek (borçların ertelenmesi) veya tenzilat yapılmak (borçlardan indirim yapılması) suretiyle borçlarını ödeyebilmek veya muhtemel bir iflastan kurtulmak için konkordato talep edebilir.

Görüldüğü üzere, konkordato ilan etmek için şirketin fiilen “batmış” veya iflas etmiş olması şart değildir; borçları ödeyememe “tehlikesi” altında bulunmak bile bu yasal zırha başvurmak için yeterlidir.

Görevli ve Yetkili Mahkeme

Konkordato talebinde bulunulacak görevli ve yetkili merci; iflasa tabi olan şirketler (borçlular) için borçlunun muamele merkezinin (şirket merkezinin) bulunduğu yerdeki Asliye Ticaret Mahkemesi’dir. Bu dava Ticaret Hukuku kurallarının en tepe noktasıdır ve usuli bir hatanın affı yoktur. Dava açılırken Adalet Bakanlığı tarafından belirlenen “konkordato gider avansının” da mahkeme veznesine eksiksiz yatırılması zorunludur.

Mahkemeye Sunulması Gereken Hayati Belgeler (İİK m. 286)

“Şirketim zorda, konkordato talep ediyorum” şeklindeki soyut bir dilekçeyle Asliye Ticaret Mahkemesinden mühlet kararı alamazsınız. İİK m. 286, borçlunun konkordato talebine eklemesi gereken teknik ve finansal belgeleri kesin olarak saymıştır. Bu belgelerin birinin bile eksikliği davanın reddine neden olur.

Mahkemeye sunulması gereken evraklar şunlardır:

Geçici ve Kesin Mühlet Süreçleri Nasıl İşler?

Mahkeme, yukarıda saydığımız belgelerin eksiksiz olarak sunulduğunu tespit ettiğinde, şirketin kurtulabileceğine kanaat getirmek için uzun bir incelemeye girmeden derhâl “Geçici Mühlet” kararı verir. Bu, hacizlerin durduğu ilk andır.

Kalkan Devrede: Konkordato Mühleti Hacizleri Nasıl Durdurur?

Şirket yöneticilerinin uykularını kaçıran en büyük korku olan “Haciz” (İcra) tehlikesi, konkordato mühleti kararı verildiği saniye ortadan kalkar. İİK m. 294, kesin (ve geçici) mühletin alacaklılar bakımından sonuçlarını devasa bir koruma kalkanı olarak düzenlemiştir:

1. Hiçbir Takip Yapılamaz ve Başlayanlar Durur: Mühlet içinde borçlu şirket aleyhine, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanuna göre yapılan takipler (vergi, SGK borçları) de dâhil olmak üzere HİÇBİR icra takibi yapılamaz ve evvelce başlamış olan icra takipleri olduğu yerde durur.
2. İhtiyati Tedbir ve Hacizler Uygulanamaz: Şirketinize karşı daha önceden alınmış ihtiyati haciz ve ihtiyati tedbir kararları mühlet süresince uygulanamaz; banka hesaplarınıza bloke konulamaz. Bu konuda İcra Hukuku süreçlerinin tamamen donduğunu söyleyebiliriz.
3. Faiz İşlemesi Durur: Tasdik edilen proje aksini içermedikçe, kesin mühlet tarihinden itibaren rehinle temin edilmemiş her türlü alacağa (adi borçlara, fatura borçlarına) faiz işlemesi durur. Bu, şirketin faiz yükü altında ezilmesini engeller.
4. İmtiyazlı ve Rehinli Alacakların İstisnası: İİK m. 206’nın birinci sırasında yazılı olan işçi alacakları ve nafaka gibi imtiyazlı borçlar için haciz yoluyla takip yapılmaya devam edilebilir. Ayrıca rehinli alacaklılar (ipotekli banka kredileri vb.) takibe başlayabilir veya devam edebilirler ancak; bu takip nedeniyle muhafaza tedbirleri alınamaz ve rehinli (ipotekli) malın satışı gerçekleştirilemez. Yani banka fabrikanızı sattıramaz.

Sözleşmelerin Akıbeti ve Şirketin Korunması (İİK m. 296)

Borca batan şirketin elindeki en büyük kozlardan biri de mevcut ticari sözleşmeleridir. Kanun, “Bir şirket konkordato ilan ettiyse onunla sözleşmeyi feshederim” diyen karşı taraflara engel olur. Borçlunun taraf olduğu ve işletmenin faaliyetinin devamı için önem arz eden sözleşmelerin devamı esastır.

Sözleşmede “Konkordatoya başvurmak fesih sebebidir” şeklinde bir madde olsa dahi bu hüküm uygulanamaz; sözleşme bu gerekçeyle feshedilemez ve borç muaccel hale getirilemez. Üstelik borçlu şirket, kendisini aşırı külfete sokan sözleşmeleri, komiserin uygun görüşü ve mahkemenin izniyle feshetme hakkına da sahip olur.

Konkordatonun Oylanması ve Mahkemece Tasdiki

Konkordato mühleti boyunca komiser nezaretinde Ticaret Hukuku kuralları çerçevesinde faaliyetine devam eden şirket, projesini alacaklılarına sunar. İİK m. 302 uyarınca, konkordato projesinin kabul edilmiş sayılması için alacaklılar toplantısında şu iki nitelikli çoğunluktan birinin sağlanması zorunludur:

• Kaydedilmiş olan alacaklıların ve alacak tutarının yarısını (1/2) aşan bir çoğunluk, VEYA
• Kaydedilmiş olan alacaklıların dörtte birini (1/4) ve alacak tutarının üçte ikisini (2/3) aşan bir çoğunluk. (Not: Oylamada borçlunun eşi, çocuğu, anası, babası gibi yakınlarının alacakları çoğunluk hesabında dikkate alınmaz).

Proje alacaklılar tarafından kabul edilirse, dosya Asliye Ticaret Mahkemesine tasdik için gider. Mahkeme, teklif edilen ödeme miktarının şirketin iflası halinde alacaklıların eline geçecek paradan fazla olduğunu, teklifin borçlunun kaynaklarıyla orantılı olduğunu ve yeterli çoğunlukla kabul edildiğini tespit ederse Konkordato Projesini Tasdik eder. Tasdik kararıyla birlikte konkordato bağlayıcı hale gelir ve şirket iflastan kurtularak borçlarını yeni ödeme takvimine göre (örneğin 3 yıl vade, %30 indirim vb.) güvenle ödemeye başlar.

Yargıtay ve Emsal Karar Yaklaşımı

Yüksek Yargıtay kararları ve mahkeme içtihatları, konkordato müessesesinin kötü niyetli şirketler tarafından sadece borç ertelemek ve alacaklıları zarara uğratmak amacıyla (suistimal edilerek) kullanılmasını engellemek için son derece katı prensipler benimsemiştir.

Yargıtay incelemelerinde en çok vurgulanan husus; İİK m. 286’da yer alan “konkordato ön projesinin ciddi ve inandırıcı olması” ve “bağımsız denetim kuruluşu raporunun matematiksel verilere dayanarak makul güvence vermesidir”. Borca batıklık durumu veya ödeme güçlüğü saptanırken aktiflerin rayiç değerleri baz alınmalı, şirketin iyileşme senaryoları hayal ürünü (afaki) nakit akışlarına değil; yeni sermaye girişi, ciddi varlık satışı veya somut üretim hedefleri gibi gerçekçi temellere dayanmalıdır.

Eğer komiser raporları ve bilirkişi incelemeleri sonucunda projenin başarı şansının olmadığı anlaşılırsa, mahkemeler derhal kesin mühleti kaldırarak konkordato talebini reddetmekte ve şirketin doğrudan iflasına karar vermektedir. Hukuk, borca batan şirkete şans verirken dürüstlüğü ve ciddiyeti şart koşar.

Avukat Değerlendirmesi ve Sonuç

Şirketiniz borca battıysa ve hacizler kapıya dayandıysa, konkordato şirketin iflasını engelleyip ona zaman kazandıran bir kurtarma mekanizması.

Ama bu koruma, bağımsız denetim raporunun hazırlanmasına, alacaklılar listesinin doğru tespitine ve mahkemeyi ikna edecek bir ön projeye bağlı. Mühlet süresince komiserin talimatlarına aykırı hareket etmek, örneğin izinsiz teminat vermek, korumayı ortadan kaldırabilir.

Konkordatoda en çok merak edilen şey, hacizlerin ne zaman duracağıdır. Cevap geçici mühlet kararındadır. İcra ve İflas Kanunu’nun 287. maddesi, konkordato talebi üzerine mahkemenin 286. maddede sayılan belgelerin eksiksiz olduğunu tespit ettiğinde derhâl geçici mühlet kararı vereceğini söyler ve 288. madde, geçici mühletin kesin mühletin sonuçlarını doğuracağını belirtir.

Yani koruma, kesin mühleti beklemeden geçici mühletle birlikte başlar. Geçici mühlet üç aydır ve süre dolmadan borçlunun veya geçici komiserin talebiyle en fazla iki ay daha uzatılabilir; toplam süre beş ayı geçemez.

Başvurunun sağlıklı sonuçlanması, 286. maddede sayılan belgelerin eksiksiz sunulmasına bağlıdır; eksik dosya geçici mühlet kararının hiç verilmemesine yol açar. Alacaklıların da bir hakkı vardır: geçici mühlet ilanından itibaren yedi günlük kesin süre içinde dilekçeyle itiraz edip konkordato talebinin reddini isteyebilirler. Geçici ve kesin mühlet sürelerinin ayrıntısını ayrı bir yazıda ele aldık. Ticaret Hukuku Davaları alanındaki deneyimimizle, konkordato dosyanızı belgeleriyle birlikte hazırlamak için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.

SIKÇA SORULAN SORULAR

İLGİLİ YAZILAR