Anonim Şirket Genel Kurulunda Alınan Kararlara Nasıl İtiraz Edilir ve İptal Davası Açılır?

Anonim şirketin genel kurulunda aldığı bir karara katılmıyorsanız, bu kararın iptali için dava açmanız mümkün. Ama bu davayı açabilmek için belirli şartları taşımanız gerekiyor.

İptal davası açabilmenin şartlarını, kararın yürütülmesinin geri bırakılması için ihtiyati tedbir talep etmenin nasıl işlediğini ve Yargıtay’ın bu davalara yaklaşımını anlatıyoruz.

Anonim Şirketlerde Genel Kurul Kararlarının İptali Nedir? (Hukuki Altyapı)

Anonim şirketlerde genel kurul, şirketin temel yapısını değiştiren, yönetim kurulunu ibra eden, kâr dağıtımına karar veren ve sermaye artırımı/azaltımı gibi hayati kararları alan en üst organdır. Kural olarak genel kurul kararları, toplantıda temsil edilen oyların çoğunluğu ile alınır ve toplantıda hazır bulunmayan veya olumsuz oy veren pay sahiplerini de bağlar. Ancak bu çoğunluk gücü sınırsız değildir.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun (TTK) 445. maddesi uyarınca; kanun hükümlerine, esas sözleşme kurallarına ve özellikle dürüstlük kuralına aykırı olan genel kurul kararları aleyhine, iptal davası açılabilir.

İptal Davası Açabilmenin Şartları Nelerdir?

Genel kurulda alınan bir kararın iptali için doğrudan mahkemeye koşmak yeterli değildir. Hukuk sistemi, bu davanın açılabilmesini son derece katı usul şartlarına bağlamıştır. Bu şartlardan birinin bile eksik olması, ne kadar haklı olursanız olun davanızın usulden reddedilmesine yol açar.

1. Kimler İptal Davası Açabilir? (Aktif Husumet Ehliyeti)

TTK m. 446’ya göre bu davayı açabilecek kişiler kanunla sınırlı olarak sayılmıştır:

2. Altın Kural: “Muhalefet Şerhi” Nasıl Düşülür?

Birçok yatırımcının düştüğü en büyük tuzak, genel kurulda karara “Hayır” oyu vermenin yeterli olduğunu sanmasıdır. Sadece red oyu vermek iptal davası açmak için yeterli değildir.

Oylama yapıldıktan sonra, toplantı başkanına hitaben açıkça; “Bu karara muhalifim, muhalefet şerhimin genel kurul toplantı tutanağına yazılmasını talep ediyorum” demeniz ve tutanağa sizin isminizle “Red oyu vermiş ve muhalefet şerhi koymuştur” ibaresinin işletilmesi zorunludur. Ayrıca, uygulamada sıklıkla yapılan bir diğer hata “Peşin Muhalefet”tir. Gündem maddelerinin görüşülmesine henüz başlanmadan, karar oylanıp alınmadan önce “Ben çıkacak tüm kararlara muhalifim” şeklinde peşinen konulan şerhler Yargıtay uygulamalarına göre geçersizdir. Muhalefet, karar oylandıktan hemen sonra yapılmalıdır.

3. Zamanla Yarış: 3 Aylık Hak Düşürücü Süre

Genel kurul kararının iptali davası, kararın alındığı toplantı tarihinden itibaren 3 ay içinde açılmalıdır. Bu süre sıradan bir zamanaşımı değil, doğrudan hak düşürücü süredir. Yani karşı taraf bu sürenin geçtiğini iddia etmese bile, mahkeme hakimi sürenin geçip geçmediğini kendiliğinden (re’sen) inceler. Süreyi 1 gün bile kaçırırsanız, trilyonluk bir haksızlık söz konusu olsa dahi dava hakkınızı sonsuza dek kaybedersiniz.

4. Husumet Kime Yöneltilir? (Davalı Kimdir?)

Uyuşmazlık yaşadığınız ve oylarını kullanarak haksız kararı geçiren diğer pay sahiplerine veya şirketin yönetim kurulu başkanına şahsen dava açamazsınız. Genel kurul kararlarının iptali davalarında husumet (davalı sıfatı) her zaman Şirket Tüzel Kişiliğine yöneltilir. Dava dilekçesinde davalı kısmına diğer ortakların isimleri değil, şirketin tam ticaret unvanı yazılmalıdır.

Davanın Görüleceği Mahkeme ve Yargılama Usulü

Usul ekonomisi ve doğru mahkeme seçimi, davanın kaderini belirler. Yanlış mahkemeye açılacak bir dava, aylar süren görevsizlik/yetkisizlik kararlarına neden olur ve şirketteki hak kaybınızın derinleşmesine yol açar.

• Görevli ve Yetkili Mahkeme: Anonim şirket genel kurul kararlarının iptali davası, şirket merkezinin bulunduğu yerdeki Asliye Ticaret Mahkemesinde açılır. Ticaret mahkemesi bulunmayan ilçelerde ise asliye hukuk mahkemeleri, ticaret mahkemesi sıfatıyla bu davalara bakmakla görevlidir.
• Yargılama Usulü: Bu davalar, TTK m. 1521 uyarınca Basit Yargılama Usulüne tabidir. Basit yargılama usulü, davanın dilekçeler aşamasının daha hızlı tamamlanmasını (sadece dava ve cevap dilekçesi) ve tahkikatın daha seri yürütülmesini amaçlayan özel bir usuldür.
• Arabuluculuk Şartı Var mıdır? TTK m. 5/A uyarınca bir miktar paranın ödenmesini konu alan alacak ve tazminat davalarında zorunlu arabuluculuk şartı bulunmakla birlikte; genel kurul kararlarının iptali (veya butlanı) davaları “iptal/tespit” niteliğinde yenilik doğurucu davalar olduğundan, bu davayı açmadan önce arabulucuya başvurma zorunluluğu yoktur.

En Stratejik Hamle: “Kararın Yürütülmesinin Geri Bırakılması” (İhtiyati Tedbir)

Diyelim ki şirket genel kurulu, çok değerli bir şirket arazisinin komik bir bedelle satılmasına veya şirketin içinin boşaltılması anlamına gelecek fahiş bir borçlanmaya karar verdi. Siz 3 aylık süre içinde iptal davasını açtınız. Ancak dava Türkiye şartlarında 1-2 yıl sürebilir. Bu 2 yıllık yargılama sürecinde o arazi satılırsa veya şirket borçlandırılıp İcra Hukuku kapsamında şirketin mallarına haciz gelirse, davanın sonunda iptal kararı almanızın size hiçbir faydası kalmaz. İş işten geçmiş olur.

İşte tam bu noktada TTK m. 449 imdadınıza yetişir. İptal davası açan pay sahibi, mahkemeden “dava konusu kararın yürütülmesinin geri bırakılmasını (durdurulmasını)” talep etmelidir. Mahkeme, bu ihtiyati tedbir niteliğindeki kararı vermeden önce yönetim kurulu üyelerinin görüşünü alır. Eğer hakim, davanın haklılığına dair ciddi emareler görürse ve kararın uygulanması halinde telafisi güç zararlar doğacağına kanaat getirirse, davanın sonuna kadar genel kurul kararının uygulanmasını durdurur. Bu, şirket içi güç savaşlarında azınlığın elindeki en büyük silahtır.

Not: Mahkeme, yürütmenin durdurulması kararı verirken, şirketin muhtemel zararlarına karşı davacıdan (sizden) uygun bir miktar teminat göstermenizi isteyebilir (TTK m. 448/3).

Yargıtay ve Emsal Kararlar Işığında İptal Davası Yaklaşımı

Yüksek Yargıtay kararları, genel kurul iptal davalarında usul kurallarının ne kadar katı ve tavizsiz uygulandığını göstermektedir. Bu davalarda “haklı olmak” yetmez, “usulüne uygun hareket etmek” esastır:

Avukat Değerlendirmesi ve Sonuç

Anonim şirket genel kurulunda çoğunluğun aldığı bir kararın haksız olduğunu düşünüyorsanız, buna itiraz etme hakkınız var. Ama toplantıda usulüne uygun muhalefet şerhi koymayı unutmak veya davayı ortaklara değil şirket tüzel kişiliğine açmak gibi hatalar davanızı kaybettirebilir.

3 aylık hak düşürücü süreye uymak ve gerekirse yürütmenin durdurulması için mahkemeyi ikna edecek teknik delilleri sunmak önemli.

Genel kurul kararına karşı dava açarken iki şeyi kaçırmamak gerekir. Birincisi süre ve mahkemedir: Türk Ticaret Kanunu’nun 445. maddesi, kanuna, esas sözleşmeye ve özellikle dürüstlük kuralına aykırı kararlar aleyhine karar tarihinden itibaren üç ay içinde, şirket merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesinde iptal davası açılabileceğini söyler. İkincisi dava açma hakkının kime ait olduğudur ve bu 446. maddede sayılmıştır. Toplantıda hazır bulunup olumsuz oy veren ve muhalefetini tutanağa geçirten pay sahibi bu hakka sahiptir.

Bunun yanında toplantıda bulunsun bulunmasın, olumsuz oy kullanmış olsun olmasın; çağrının usulüne uygun yapılmadığını, gündemin gereği gibi ilan edilmediğini, katılma yetkisi olmayan kişilerin oy kullandığını ya da kendisinin katılmasına ve oy kullanmasına haksız olarak izin verilmediğini ve bu aykırılıkların karara etkili olduğunu ileri süren pay sahipleri de dava açabilir.

Yönetim kurulu ile kararın uygulanması kişisel sorumluluğuna yol açacak yönetim kurulu üyelerinin her biri de davacı olabilir. Yöneticiye karşı açılacak tazminat davasını ayrı bir yazıda anlattık. Ticaret Hukuku Davaları alanındaki deneyimimizle, üç aylık süreniz içinde davanızı doğru gerekçelerle açmak için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.

SIKÇA SORULAN SORULAR

İLGİLİ YAZILAR