Web Sitemi Yapan Yazılımcı İşi Yarım Bıraktı, Ödediğim Avansı Geri Alabilir miyim?

Günümüzün hızla dijitalleşen rekabetçi ticari ekosisteminde, bir işletmenin en değerli gayrimenkulü ve vitrini şüphesiz ki sahip olduğu web sitesi veya e-ticaret platformudur. İster devasa bir e-ticaret altyapısı kurduran vizyoner bir girişimci olun, ister markasını dijital dünyaya taşımak isteyen köklü bir şirket sahibi; hedeflerinize ulaşmak için uzman bir yazılımcıya veya dijital ajansa güvenerek büyük bütçelerle sözleşmeler imzalamış olabilirsiniz. Genellikle işin başında “avans” veya “peşinat” adı altında ciddi ödemeler yapılır, kusursuz bir proje yönetimi vaat edilir ve parlak sunumlarla harika bir teknolojik altyapının teslim edileceği güvencesi verilir. Ancak haftalar, aylar geçtikçe yazılımcıdan gelen geri dönüşlerin seyrekleşmesi, projenin sürekli ertelenmesi, kodlamaların yarım bırakılması veya yazılımcının aldığınız avansla birlikte tamamen ortadan kaybolması; ticari hedeflerinizi derinden sarsan, pazarlama bütçelerinizi heba eden ve markanıza ciddi zararlar veren bir kâbusa dönüşebilir.

“Web sitem yayına giremediği için her gün müşteri ve ciro kaybediyorum”, “Ödediğim on binlerce liralık peşinat çöpe mi gitti?”, “Yazılımcı hiçbir kodu teslim etmedi, hukuken paramı nasıl geri alırım?” diyerek içinizde büyüyen o haklı öfkeyi ve ticari kaygılarınızı en ince ayrıntısına kadar anlıyoruz. Dijital dünyadaki zaman kaybının, nakit kaybıyla eşdeğer olduğu bir gerçektir. Ancak uğradığınız bu haksızlık karşısında hukukun sizi çaresiz bırakmadığını bilmelisiniz! Türkyılmaz Hukuk Bürosu olarak, bilişim ve teknoloji projelerinin arkasında yatan sözleşmeler hukuku alanındaki muazzam bilgi birikimimizle çok net bir şekilde belirtmek isteriz ki; hukuk sistemimizde “eser” (iş) kavramı sadece inşaat gibi betondan ve demirden oluşan fiziki yapılarla sınırlı değildir. Web sitenizin kodlanması, arayüzünün tasarlanması ve dijital bir platformun yayına alınması işlemleri de hukuken kesin bir “sonuç taahhüdü” içeren çok özel bir sözleşme türüdür. Sizin için saatler süren derinlemesine araştırmalarımızla ve %100 güncel hukuki içtihatlarla kaleme aldığımız bu yazımızda; işi yarım bırakan veya kodları teslim etmeyen yazılımcıya karşı yasal haklarınızı nasıl kullanacağınızı, ödediğiniz avansı faiziyle birlikte nasıl geri alacağınızı ve uğradığınız ticari zararları (kâr kayıplarını) kusurlu tarafa nasıl ödeteceğinizi tüm profesyonel detaylarıyla adım adım inceleyeceğiz.

Dijital Projelerin Hukuki Altyapısı: Web Yazılımı Bir “Eser” Midir?

İşi yarım bırakan bir yazılımcıya veya yazılım ajansına karşı hukuki bir taarruz başlatmadan önce, aranızda imzalanan (veya dijital yollarla onaylanan) sözleşmenin hukuki niteliğini doğru teşhis etmek davanın kazanılması için atılacak en stratejik adımdır. Genellikle bilişim ve yazılım sektöründeki uyuşmazlıklarda, taraflar aralarındaki ilişkinin sıradan bir “hizmet” veya “danışmanlık” olduğunu zannederek yanlış hukuki yollara başvurmaktadır.

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu‘nun (TBK) 470. maddesine göre eser sözleşmesi, yüklenicinin (somut olayımızda yazılımcının) bir eser meydana getirmeyi, iş sahibinin (sizin) de bunun karşılığında bir bedel ödemeyi üstlenmiş olduğu bir sözleşmedir. Bir işin, borçlar hukuku bağlamında “eser” olarak nitelendirilebilmesi için, insan emeği sonucu oluşmuş olması, hukuki işlemlere konu edilebilir nitelikte bulunması, hukuki bir bütünlüğe ve ekonomik bir değere sahip olması şarttır.

Peki, dijital kodlardan ve piksellerden oluşan bir web sitesi veya e-ticaret yazılımı hukuken bir eser sayılır mı? Hukuk sistemimiz ve yerleşik içtihatlara göre, kanundaki “eser meydana getirme” kavramından anlaşılması gereken; objektif olarak tespiti mümkün olan, niteliği gereği “sonuç taahhüdüne” elverişli olan, maddi varlığı olan veya “olmayan” şeydir. Eser, maddi nitelikte olabileceği gibi “fikri eser” vasfında da olabilir. Bir web sitesinin kodlanması ve tasarlanması, işin niteliği gereği sadece bir emek sarf etmeyi (vekâlet ilişkisi gibi elinden geleni yapmayı) değil, ortaya çalışan, hatasız ve sözleşmedeki şartnameye uygun dijital bir “sonuç” çıkarmayı gerektirir. Yazılımcı, “Ben haftalarca kod yazdım ama site çalışmadı” diyerek sorumluluktan kurtulamaz. Bu nedenle, web tasarımı ve yazılımını konu alan sözleşmeler tartışmasız bir biçimde “Eser Sözleşmesi” niteliğindedir.

Yazılımcının İşe Başlamaması veya Projeyi Sürüncemede Bırakması (Temerrüt)

Eser sözleşmelerinde yüklenicinin (yazılımcının), yapacağı işi iş sahibinin (sizin) haklı menfaatlerini gözeterek, sadakat ve özenle ifa etmek zorunluluğu vardır. Dijital projelerde zamanlama, piyasaya çıkış (go-to-market) stratejileri açısından hayati önem taşır.

Yazılımcının TBK’nın 473. maddesi gereğince işe zamanında başlama borcu bulunmaktadır. Eğer yazılımcı avansınızı almasına rağmen projenin mimarisini çizmeye başlamaz, kodlama işini yavaş yürütür, sürekli bahanelerle projeyi erteler ve edimini yerine getirmeyi açıkça ihmal ederse; teslim tarihinin gelmesini beklemenize dahi gerek kalmadan, iş sahibi olarak sözleşmeyi derhal feshedebilir ve TBK’nın 125. maddesindeki seçimlik haklarınızı kullanabilirsiniz.

Eğer sözleşmenizde sitenin teslimi (yayına alınması) için belirli bir tarih (vade) öngörülmüşse ve bu tarih gelmesine rağmen ek süre verilmesini gerektirecek haklı (mücbir) bir neden bulunmuyorsa, yazılımcı teslimde “temerrüde” (hukuki gecikmeye) düşmüş sayılır.

Yarım Kalan Yazılım Projesinde Sahip Olduğunuz Seçimlik Haklar Nelerdir?

Karşılıklı edimleri içeren eser sözleşmesinde temerrüde düşen borçluya (yazılımcıya) karşı, alacaklının (sizin) TBK’nın 125. maddesinde düzenlenen muazzam güçte üç ayrı seçimlik hakkınız bulunmaktadır. Projenizin mevcut durumuna ve ticari stratejinize göre şu haklardan dilediğinizi kullanabilirsiniz:

• Aynen İfayı Beklemek ve Gecikme Tazminatı İstemek: Eğer yazılımcı projenin %90’ını bitirmişse ve sadece ufak entegrasyonlar kalmışsa, yazılımcıya “işi bitirmesi için” direnebilirsiniz. Bu bekleme süresinde, web sitenizin zamanında yayına girmemesi sebebiyle uğradığınız tüm ticari gecikme zararlarınızı (gecikme tazminatını) yazılımcıdan talep edebilirsiniz.
• İfadan Vazgeçerek Müspet (Olumlu) Zararınızı İstemek: Yazılımcının işi bitiremeyeceği anlaşıldığında, artık sitenin o yazılımcı tarafından yapılmasından vazgeçebilirsiniz. Sözleşmenin hiç veya gereği gibi yerine getirilmemesinden doğan “olumlu zararınızı” (örneğin e-ticaret siteniz açılsaydı o dönemde elde edeceğiniz kesin kâr mahrumiyetlerini ve projenin başka bir ajansa çok daha yüksek bir maliyetle yaptırılmasından doğan aradaki fiyat farkını) talep edebilirsiniz.
• Sözleşmeden Dönmek ve Menfi (Olumsuz) Zararınızı İstemek: Eğer yazılımcı işin çok başındayken projeyi terk edip kaçmışsa veya ortaya çıkardığı kodlar hiçbir işe yaramayacak kadar hatalı (ayıplı) ise, sözleşmeyi tamamen feshederek (sözleşmeden dönerek) hukuki durumu en başa, sözleşmenin hiç yapılmadığı o ilk güne sarabilirsiniz. İşte ödediğiniz “avansın geri alınması” talebi, tam olarak bu hakkın kullanılmasıyla mümkündür.

Ödenen Avansın İadesi: Geriye Etkili Fesih ve Sebepsiz Zenginleşme

Ticari hayatın dinamiklerinde, iptal olan bir proje için en acil beklenti, bağlanmış olan sermayenin (avansın) hızla geri kurtarılmasıdır. Ani edimli eser sözleşmelerinin, yüklenicinin (yazılımcının) temerrüdü nedeniyle sona ermesi hâlinde kural olarak feshin sonucu “geriye etkili” (geçmişe etkili) fesih doğurur.

Geriye etkili feshin hukuki anlamı şudur: Yazılımcı ile aranızdaki o web tasarım sözleşmesi sanki en başından beri hiç yapılmamış (yok) farz edilir. Taraflar, sözleşme ile üstlendikleri ifa yükümlülüklerinden tamamen kurtuldukları gibi, daha önce birbirlerine ifa ettikleri edimleri (sizin ödediğiniz avansı) geriye isteyebilirler.

Sözleşmeden geriye etkili dönülmesi durumunda yazılımcının iade etmesi gereken şey, iş sahibinin önceden ödediği iş bedelidir (avanstır). Bu iade talebinin hukuki temeli, Türk Borçlar Kanunu’nun “sebepsiz zenginleşme” hükümlerine dayanır. Yazılımcı, size vaat ettiği web sitesini teslim etmediği (veya yarım bıraktığı) için, sizden peşinat olarak aldığı o parayı elinde tutmasının hiçbir haklı ve yasal dayanağı kalmamıştır. Sözleşme geçersiz hale geldiği an, sizin paranız onun malvarlığında “sebepsiz zenginleşme” teşkil eder ve bu parayı yasal faiziyle birlikte size kuruşu kuruşuna iade etmek zorundadır.

Üstelik sadece avansınızı almakla kalmazsınız. Sözleşmenin geçersiz hale gelmesi (yerine getirilmemesi) yüzünden boşa çıkan güveniniz dolayısıyla uğradığınız “olumsuz (menfi) zararları” da talep edebilirsiniz. Menfi zarar kavramına; sözleşmenin yapılması için harcadığınız noter veya ihtarname giderleri, proje için aldığınız ancak atıl kalan sunucu (server)/domain masrafları ve en önemlisi bu yazılımcıya güvenerek o dönemde piyasadaki başka bir yazılımcıyla sözleşme yapma fırsatını kaçırmanız dolayısıyla uğradığınız zararlar dâhildir.

Yargıtay Yaklaşımı ve Davanın Açılacağı Görevli Mahkeme (Kritik Strateji)

Web yazılımı ve bilişim projelerindeki uyuşmazlıklarda davanın hangi mahkemede açılacağı (Görevli Mahkemenin tespiti), usul hukukunun en çetrefilli ve davanızın kaderini belirleyen en kritik aşamasıdır. Görev kuralları kamu düzenine ilişkindir ve yanlış mahkemede dava açılması, davanızın esasına dahi girilmeden usulden reddedilmesine, aylarca zaman ve harç kaybetmenize yol açar.

Bu noktada uygulamada sıkça yapılan ve avukatların dahi düştüğü büyük bir tuzak vardır: Bilişim dosyalarının tamamının otomatik olarak “Fikri ve Sınai Haklar Mahkemesi”ne açılması gerektiği yanılgısı. Oysa Yargıtay’ın bu konudaki yaklaşımı çok nettir ve kaynaklarımızda belirtilen emsal kural şöyledir:

5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK) uyarınca bir davanın fikri haklar mahkemesinde görülebilmesi için, taraflardan birinin “fikri mülkiyet haklarına veya hak sahipliğine” (mali veya manevi haklara) dayanarak talepte bulunması şarttır. Ancak şayet taraflar arasındaki uyuşmazlıkta, örneğin web sitesinin kodlanması ve tasarlanması işinde, edimin ifa edilmemesi (işin yarım bırakılması) nedeniyle sadece avans olarak ödenen iş bedelinin iadesi talep edilmiş ise; bu talep, sözleşmenin (borçlar hukukunun) ihlaline dayandığından ve taraflarca FSEK ile korunan özel bir fikri/mali hakka dayanılmadığından, bu davaya bakmakla görevli mahkeme Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi kabul edilemez.

Avans iadesi (eser sözleşmesinin ihlali) davasında görevli mahkeme, tarafların hukuki “sıfatına” göre belirlenir:

• Asliye Ticaret Mahkemesinin Görevi: E-ticaret sitenizi veya kurumsal web sitenizi yaptırmak için bir şirket/tacir olarak, yine bir ticari yazılım şirketi (ajans) ile anlaşmışsanız; her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili olan bu dava mutlak bir ticari davadır (TTK m.4) ve görevli mahkeme Asliye Ticaret Mahkemeleridir.
• Tüketici Mahkemesinin Görevi: Eğer kişisel bir blog, hobi amaçlı bir site veya ticari olmayan şahsi bir amaçla web sitesi kodlatmışsanız ve karşınızdaki yazılımcı ticari/mesleki amaçla (sağlayıcı olarak) hareket ediyorsa, bu bir tüketici işlemidir (6502 sayılı TKHK m.3) ve dava Tüketici Mahkemesinde açılmalıdır.
• Asliye Hukuk Mahkemesinin Görevi: Taraflardan en az biri tacir değilse ve işlem tüketici işlemi kapsamına girmiyorsa, genel görevli mahkeme olan Asliye Hukuk Mahkemeleri devreye girer.

İspat Yükü, Delil Tespiti ve Kötü Niyetli Savunmaların Çürütülmesi

Eser sözleşmelerinde, işin sözleşmeye uygun yapılıp teslim edildiğini (kodların çalışır biçimde sunucuya yüklendiğini) ispat etme külfeti kural olarak yükleniciye (yazılımcıya); iş bedelinin (avansın) ödendiğini ispat külfeti ise iş sahibine (size) aittir. Yazılımcı “Ben kodları yazdım ama sunucuya yüklemedim” veya “Kodlar bende hazır ama o bana şifreleri vermedi” gibi asılsız savunmalar yaptığında, mahkemece konusunda uzman bilişim (IT) bilirkişilerinden rapor alınarak mevcut dijital durumun tespiti şarttır.

Özellikle avans olarak yapılan EFT/Havale dekontlarınızın açıklamasına “Web sitesi yazılım avans bedeli” gibi şerhler düşmüş olmanız, veya aranızdaki e-posta/WhatsApp yazışmalarını mahkemeye geçerli birer delil olarak sunmanız, sözleşme ilişkisinin ve ödemenin ispatı açısından muazzam bir güç sağlar. Hâkim, taraflar arasındaki sözleşme hükümlerini (veya mail ortamındaki şartnameyi) bir anayasa gibi kabul ederek, yazılımcının “sonuç taahhüdünü” yerine getirip getirmediğini bu deliller ışığında tespit edecektir.

Profesyonel Hukuki Sürecin Önemi ve Sonuç

Özetlemek gerekirse; teknoloji ve e-ticaret dünyasında rekabetin gerisinde kalmamak için büyük umutlarla ve yüksek bütçelerle başlattığınız web yazılım projelerinizin, disiplinsiz veya art niyetli yazılımcıların elinde sürüncemede kalması, sineye çekip kabulleneceğiniz bir ticari zarar değildir. Hukuk sistemimiz, web tasarımı ve yazılımı işlerini sıradan bir çaba yükümlülüğü (hizmet) olarak değil; çalışan, hatasız ve vaktinde teslim edilmesi yasal olarak emredilen çok güçlü bir “eser sözleşmesi” olarak kabul etmekte ve sizi üst düzeyde korumaktadır.

Ancak, işi yarım bırakan yazılımcıdan ödediğiniz o devasa avansları (ve kaçırdığınız e-ticaret fırsatlarından doğan ticari zararlarınızı) geri almak; basit bir e-posta veya standart bir şikâyet dilekçesiyle başarılabilecek bir süreç değildir. Yukarıda detaylarıyla açıkladığımız üzere; Fikri ve Sınai Haklar Mahkemesi ile Ticaret Mahkemesi arasındaki o ince görev sınırının doğru belirlenmesi, sözleşmeden geriye dönük dönme iradesinin (temerrüt ihtarının) noter kanalıyla usulüne uygun şekilde yazılımcıya iletilmesi ve dijital kod/sunucu durumunun bilişim bilirkişileri aracılığıyla (delil tespitiyle) tespit ettirilerek sebepsiz zenginleşme hükümlerinin hâkime doğru stratejiyle sunulması, üst düzey bir hukuki mühendislik gerektirir.

Bizler, alanında öncü ve teknoloji hukukuna hâkim tecrübeli avukat kadromuzla, dijital dünyadaki ticari yatırımlarınızın haksızca gasp edilmesine müsaade etmiyoruz. Eser Sözleşmesi Davaları alanındaki derin uzmanlığımız ve bilişim sektörünün teknik dinamiklerine olan sarsılmaz hâkimiyetimizle; kusurlu yazılımcının arkasına sığındığı “teknik bahaneleri” Yargıtay içtihatlarıyla çürütüyor, ödediğiniz avansları faiziyle birlikte kurtarıyor ve uğradığınız tüm ticari kâr kayıplarını yasal yollarla kusurlu tarafa ödetmek için davanızın bizzat mimarlığını yapıyoruz.

Yarım kalan kodlar ve yayına girmeyen web siteniz yüzünden ticari itibarınızın ve cironuzun daha fazla erimesine izin vermemek, ödediğiniz sermayeyi yasal güvenceyle derhal geri almak ve hukuki taarruzunuzu profesyonelce başlatmak üzere uzman ekibimizle bizimle iletişime geçmek için hemen tıklayın.

SIKÇA SORULAN SORULAR

İLGİLİ YAZILAR