Ev Hapsi Şartları: Kaç Yaşından Sonra Cezaevine Girilmez?

Türkiye’de belli bir yaştan sonra cezaevine hiç girilmeyeceğine dair genel bir kural yoktur. Ancak kanun, ileri yaştaki kişiler ve kadınlar için belirli süreye kadar olan hapis cezalarının evde çekilmesine imkan tanır. 65 yaşını bitirenler ve kadınlar toplam 3 yıl, 70 yaşını bitirenler 4 yıl, 75 yaşını bitirenler 5 yıl, 80 yaşını bitirenler 6 yıla kadar hapis cezasını evde çekebilir.

Ağır hastalık ya da engellilik nedeniyle cezaevinde tek başına yaşayamayacak kişilerde ise ceza sınırı aranmaz. Aşağıda şartları, başvurunun nasıl yapılacağını, evde ne kadar kalınacağını ve kimlerin bu imkandan yararlanamayacağını anlatıyoruz.

Ev Hapsi Şartları: Kısa Liste

Halk arasında ev hapsi denen düzenlemenin kanundaki adı konutta infazdır ve 5275 sayılı İnfaz Kanunu 110. maddesinde yer alır. Karar, hükümlünün talebi üzerine infaz hâkimi tarafından verilir. Kanun karar verme yetkisini hâkime tanır; şartlar varsa bile karar otomatik değildir.

Yaşa ve duruma göre sınırlar aşağıdaki tabloda. Burada kilit kelime toplamdır: birden fazla dosyanız varsa cezalar birleştirilerek bakılır. Ayrı ayrı sınırın altında kalan iki ceza, toplandığında sınırı aşabilir.

Türkiye’de Cezaevine Girmek İçin Yaş Sınırı Var mı

Yoktur. 65, 70 ya da 80 yaşında olmak tek başına hapis cezasının infaz edilmesine engel değildir. Yaşın etkisi, yukarıdaki sınırların altındaki cezaların evde çekilebilmesidir. Bu sınırları aşan cezalarda ileri yaştaki kişi de cezaevine girer.

Yaştan bağımsız olarak iki imkan daha vardır. Hapis cezasının infazı hayatı için kesin tehlike oluşturan bir hastalıkta, 5275 sayılı Kanun’un 16. maddesine göre Adli Tıp Kurumu onaylı raporla infaz iyileşinceye kadar geri bırakılır. Ayrıca Anayasa’nın 104. maddesi Cumhurbaşkanına, sürekli hastalık, sakatlık ve kocama nedeniyle kişinin cezasını kaldırma ya da hafifletme yetkisi verir. Bu yetki istisnai olarak kullanılır ve sağlık raporlarına dayanır.

Yaş Nasıl Hesaplanır, Cezaevindeyken Başvurulur mu

Kanun 65, 70, 75 ve 80 yaşını bitirmiş olmayı arar. Yani o yaş gününü doldurmuş olmanız gerekir. Kararın infaza başlandıktan sonra da verilebileceği kanunda açıkça yazılıdır. Cezaevindeyken sınır yaşa ulaşırsanız, o günden itibaren konutta infaz isteyebilirsiniz.

Örneğin toplam 4 yıl hapis cezası olan ve cezaevine 69 yaşında giren bir kişi, 70 yaşını bitirdiği gün 4 yıllık sınırın içine girer ve talepte bulunabilir. Bu yüzden sınırın hemen altındaki kişilerde doğum tarihi ile infaz takviminin birlikte hesaplanması önemlidir.

Kadınlar ve Doğum Yapan Anneler

Kadın hükümlüler, çocuğu olsun olmasın, toplam 3 yıl veya daha az hapis cezasını evde çekmeyi isteyebilir. Kanunda küçük çocuğu olan kadınlar ya da çocuğa bakan babalar için ayrıca bir yaş veya ceza sınırı öngörülmemiştir.

Doğum yapan kadınlar için ayrı ve daha geniş bir kural vardır. Doğurduğu tarihten itibaren 6 ay geçen ve toplam 5 yıl veya daha az hapis cezası bulunan kadınların cezası evde çektirilebilir. Bu talep, doğumdan itibaren 1 yıl 6 ay geçmeden yapılmalıdır. Çocuk ölür ya da anneden başka birine verilirse karar kaldırılır.

Gebe olan ya da doğumun üzerinden 1 yıl 6 ay geçmemiş kadınlarda ise cezanın infazı kanun gereği geri bırakılır. Yani önce infaz ertelenir, bu sürenin sonunda şartlar varsa konutta infaz gündeme gelir.

Ağır Hastalık ve Engellilik

Ağırlaştırılmış müebbet hapis dışında, ceza süresine bakılmaksızın, ağır hastalık veya engellilik nedeniyle cezaevi koşullarında hayatını yalnız sürdüremeyeceği Adli Tıp Kurumu raporuyla tespit edilen kişilerin cezası evde çektirilebilir. Kişinin toplum güvenliği bakımından ağır ve somut bir tehlike oluşturmaması da aranır.

Burada ölçüt hastalığın adı değil, kişinin günlük yaşamını yardımsız sürdürüp sürdüremediğidir. Yalnızca teşhis yazan raporlar çoğu zaman yeterli görülmez. Durum her yıl yeniden incelenir; iyileştiği tespit edilen kişi için karar kaldırılır. Toplam cezası 10 yıldan fazla olanların elektronik cihazla takibi zorunludur.

Kimler Ev Hapsinden Yararlanamaz

Yaşa ve kadınlığa dayalı konutta infaz şu kişilere uygulanmaz:

• Terör suçları ve örgüt suçlarından mahkûm olanlar.
• Cinsel dokunulmazlığa karşı suçlardan mahkûm olanlar.
• Adli para cezası hapse çevrilenler.
• Koşullu salıverilmesi geri alındığı için cezası aynen infaz edilenler.
• Denetimli serbestlik ihlali nedeniyle açık kuruma gönderilenler.

Bu istisnalar ağır hastalık ve doğum hallerinde uygulanmaz. Suçtan doğan zararın ödenmemiş olması ise yaygın inanışın aksine bir engel değildir. Kanun, zararı giderme konusundaki hukuki sorumluluğun saklı olduğunu söyler; yani zarar ayrıca istenebilir ama ev hapsinin şartı değildir.

Evde Ne Kadar Kalınır

Konutta infaz, cezanın tamamının evde geçirileceği anlamına gelmez. 2025’teki değişiklikle kanun, konutta infaz edilenlere de tabi oldukları infaz rejimine göre koşullu salıverilme ve denetimli serbestlik uygulanacağını açıkça yazdı. Yani cezaevinde olsaydınız hangi tarihte çıkacaksanız, ev hapsi de kural olarak o tarihte biter.

Koşullu salıverilme tarihinin nasıl hesaplandığını şartla tahliye yazımızda anlattık.

Evde geçen süre cezadan sayılır. Kurallara geçerli bir mazeret olmadan uyulmazsa konutta infaz sona erdirilir ve kalan ceza cezaevinde çekilir. Bu durumda denetimli serbestliğe ayrılma imkanı da kullanılamaz. Kendi tahliye tarihinizi aşağıdaki araçla hesaplayabilirsiniz.

Yaş Sınırına Girmiyorsanız: Hafta Sonu ve Gece İnfazı

Aynı maddenin ilk fıkrası, yaş şartı aramadan başka bir kolaylık tanır. Kasten işlenen suçlarda toplam 3 yıl, taksirle öldürme hariç taksirli suçlarda toplam 5 yıl veya daha az hapis cezası, infaz hâkiminin kararıyla iki şekilde çektirilebilir.

Birincisi hafta sonu infazıdır: her hafta cuma günü saat 19.00’da cezaevine girilir, pazar günü aynı saatte çıkılır. İkincisi gece infazıdır: hafta sonları hariç her gün saat 19.00’da girilir, ertesi gün saat 07.00’de çıkılır. 2025’teki değişiklikle hafta sonu infazı, iş ve aile durumuna göre aynı süreyle hafta içi günlerde de uygulanabilir hale geldi.

Bu yol, işini ya da ailesini bırakamayacak durumdaki kişiler için ev hapsine yakın bir sonuç verir. Terör, örgüt ve cinsel suçlar gibi istisnalar burada da geçerlidir.

Ev Hapsi İki Ayrı Şey: Adli Kontrol ve Konutta İnfaz

Ev hapsi ifadesi günlük dilde iki farklı kurum için kullanılır. Birincisi, ceza davası sürerken tutuklama yerine verilebilen adli kontrol tedbiridir. Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 109. maddesi bu tedbirler arasında konutunu terk etmemeyi de sayar. Bu bir ceza değil, yargılama sırasında uygulanan bir önlemdir.

İkincisi, bu yazının konusu olan konutta infazdır. Kesinleşmiş bir hapis cezasının evde çekilmesidir ve yalnızca yukarıdaki şartlarla mümkündür. Dosyanızın hangi aşamada olduğu, hangi yola başvurulacağını belirler.

Başvuru Nasıl Yapılır

Talep, infaz hâkimliğine hitaben bir dilekçeyle yapılır; dosyanızın bulunduğu infaz savcılığı aracılığıyla da iletilebilir. Cezaevindeyseniz dilekçeyi kurum idaresi üzerinden verebilirsiniz. Dilekçede hangi ilamın evde çekilmesinin istendiği, dayanılan sebep ve kalınacak adres açıkça yazılmalıdır.

Çağrı kâğıdı elinize ulaştıysa, teslim olmadan önce başvurmak sürecin baştan doğru kurulmasını sağlar. Çağrı kâğıdı geldiğinde neler yapılacağını ayrı bir yazıda anlattık.

Dilekçeye nüfus kayıt örneği, varsa sağlık raporları ya da doğum raporu ve kalınacak adresi gösteren yerleşim yeri belgesi eklenir. Dosyanızın hangi infaz savcılığında olduğunu e-Devlet üzerinden UYAP Vatandaş Portalı‘ndan görebilirsiniz.

Kalınacak adresin belirli ve denetime elverişli olması gerekir. Takip çoğu zaman elektronik izleme cihazıyla yapılır. İleri yaştaki kişilerde cihazın şarjı, hastane randevuları ve izinli çıkışlar gibi konularda ailenin kuralları bilmesi, farkında olmadan yapılan ihlallerin önüne geçer. Hastaneye gitmek gerekirse önceden izin alınmalı; acil durumda hastane kayıtları sonradan sunulmalıdır.

Ev Hapsinde Nelere Dikkat Edilmeli

Konutta infaz kararı, uyulacak kuralları da gösterir ve kişiye yazılı olarak bildirilir. Kanun, bu kurallara geçerli bir mazeret olmadan uyulmazsa konutta infaza son verileceğini ve kalan cezanın cezaevinde çekileceğini söyler. Bu yüzden kuralların hem hükümlü hem de aynı evde yaşayanlar tarafından okunması gerekir.

Uygulamada en sık sorun çıkan konular cihazın şarjının bitmesi, izin alınmadan evden çıkılması ve adresin değiştirilmesidir. Cihaz arıza verirse ya da şarj unutulursa denetimli serbestlik müdürlüğüne hemen haber verin. Adres değişikliği gerekiyorsa önceden izin isteyin. Geçerli mazeretinizi gösteren hastane kaydı gibi belgeleri saklayın; ihlal iddiasında en güçlü savunma bunlardır.

Talep Reddedilirse

Konutta infaz kararlarına karşı itiraz yolu açıktır. Ceza Muhakemesi Kanunu’na göre itiraz, kararı öğrendiğiniz günden itibaren 2 hafta içinde kararı veren infaz hâkimliğine verilecek bir dilekçeyle yapılır. Dilekçede ret gerekçesinin neden hatalı olduğu somut biçimde gösterilmeli, varsa yeni tarihli rapor ve belgeler eklenmelidir.

Koşullar değişirse yeniden başvurmak da mümkündür. Sınır yaşın doldurulması, hastalığın ilerlemesi ya da bakım ihtiyacının artması, daha önce reddedilen bir talebin yeniden değerlendirilmesini sağlar.

Sonuç

Belli bir yaştan sonra cezaevine girilmez diye bir kural yoktur, ama 65 yaşından itibaren kademeli olarak artan sınırlarla hapis cezası evde çekilebilir. Kadınlarda 3 yıl, doğum yapan annelerde 5 yıl, ağır hastalıkta ise ceza sınırı olmaksızın bu imkan vardır. Karar infaz hâkimine aittir ve reddedilirse 2 hafta içinde itiraz edilebilir.

Bir yakınınızın cezasının evde çekilmesini istiyor ve şartları taşıyıp taşımadığından emin değilseniz, iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz. Diğer infaz konuları için infaz hukuku sayfamıza bakabilirsiniz.

SIKÇA SORULAN SORULAR

İLGİLİ YAZILAR